Geri Dön

Cumhuriyet Dönemi'nde lise tarih ders kitaplarında eğitim alanında yapılan inkılaplar

Revolutions made in the field of education in high school history textbooks in the Republican Era

PDF İndir

  1. Tez No: 978424
  2. Yazar: BURCU ŞENTÜRK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. SEZAİ ÖZTAŞ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Tarih, History
  6. Anahtar Kelimeler: Eğitim, İnkılap, Tarih Ders Kitapları, Education, Revolution, History Textbooks
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada, eğitim alanında yapılan inkılaplardan bahsedilmiş ve Cumhuriyet'in ilanından sonra 1930-2024 yılları arasında ortaöğretim kurumlarında okutulmuş olan lise tarih ders kitaplarında; eğitim alanında yapılmış olan inkılapların nasıl ele alındığı tespit edilmiştir. Eğitimde en önemli aracı ders kitapları oluşturmaktadır. Bu nedenle eğitim alanında gerçekleştirilen inkılapların, Cumhuriyet dönemi lise tarih ders kitaplarına yansıması üzerinde durulmuştur. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışmasından, veri toplama tekniği olarak doküman incelemesinden ve verilerin analizi ve yorumlanmasında betimsel analizden yararlanılmıştır. Çalışma; Giriş, Kavramsal Çerçeve, Yöntem, Bulgular ve Yorum, Sonuç olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Burada öncelikle, Osmanlı Devleti'nin yenileşme süreci diye adlandırılan dönemler olan, III. Selim ve II. Mahmud dönemi eğitim sistemi anlayışı, eğitim kurumları ve eğitim alanında yapılan yenilikler anlatılmıştır. Ardından sırasıyla diğer Padişahların dönemleri ele alınmış ve dönemler arasındaki farklılıklar ortaya koyulmuştur. Osmanlı döneminde eğitim alanında yapılan yenilikler, -özellikle II. Mahmud dönemi gelişmeleri- Cumhuriyet dönemi eğitim sisteminin temelini oluşturması nedeniyle önemlidir. Zamana ve toplumun ihtiyacına göre her alanda yeniliklerin yapılması gerekliliği, eğitim alanında da kendini göstermiştir. Osmanlı Devleti XVIII. yüzyılda, savaşlarda üst üste almış olduğu yenilgilerle gerileme sürecine girerken, Batı ise ilerleme kaydetmiştir. Bu nedenle, Osmanlı Devleti, yüzünü artık Batı'ya çevirmek gerekliliği ile bu doğrultuda birtakım yenilikler yapmaya başlamıştır. Bu işe, alınan yenilgiler nedeniyle askeri eğitimle başlanması gerektiği düşünülmüştür. Askeri eğitim için yabancı uzmanlar getirilmiş ve askeri okullar faaliyete geçirilmiştir. Yaşanan bu gelişim-değişim süreci Cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. Bu dönem, diğer alanlarda olduğu gibi eğitim alanında da yapılmış olan inkılaplar ile bariz bir şekilde kendini göstermiştir. Çalışma kapsamında incelenmiş olan lise tarih ders kitaplarında, eğitim alanında yapılmış olan inkılaplardan Harf İnkılabı'na daha çok yer verildiği tespit edilmiştir. Harf İnkılabı, halk nazarında“yüzlerine gülen sevimli bir peri”şeklinde nitelendirilerek, yeni harflerin öğrenilmesinin kolaylığına dikkat çekilmiştir. Millet Mektepleri'nin Açılması ise, ders kitaplarında en az bahsi geçen inkılap olarak karşımıza çıkmaktadır. Yapılan inkılaplar ile modern eğitim kurumlarının sayısında meydana gelen artış, okuma-yazma bilmeyenlerin millet mekteplerine gelerek okuma-yazma öğrendiği, böylece toplumun okuma-yazma oranındaki yükselişi ve bu yükselişin döneme göre yüzdelik oranı tespit edilmiştir. Ayrıca okula gidemeyecek durumda olan kişilere ise seyyar öğretmenler gönderilerek eğitim verilmesi gibi uygulamalara da yer verildiği söz konusu lise tarih ders kitaplarından ulaşılan sonuçlar arasındadır. Tevhid-i Tedrisat Kanunu'na dair en önemli gelişme ise eğitimin birleştirilmesi sonucu, yabancı okulların denetiminin Türklerin gözetimine geçmiş olmasıdır. Diğer bir inkılap Medreselerin Kaldırılması, modern ve laik anlamda atılmış olan önemli bir adım olmuştur. Son olarak Üniversite Reformu ise, açılan yeni üniversite, fakülte ve enstitülerle, bilimsel yöntem kullanarak araştıran ve sorgulayan kişilerin yetişmesine büyük katkı sağlamıştır. Ele alınmış olan bu inkılaplar kronolojik sıra takip edilerek, döneme göre lise tarih ders kitaplarında nasıl vuku bulduğu üzerinde durulmuştur.

Özet (Çeviri)

In this study, the revolutions made in the field of education were mentioned and it was determined how the revolutions made in the field of education were handled in the high school history textbooks that were taught in secondary education institutions between 1930-2024 after the proclamation of the Republic. Textbooks constitute the most important tool in education. For this reason, the reflection of the reforms in the field of education on the high school history textbooks of the Republican period was emphasized. In the study, case study, which is one of the qualitative research methods, document analysis as a data collection technique and descriptive analysis were used to analyze and interpret the data. The study consists of five sections: Introduction, Conceptual Framework, Method, Findings and Interpretation, and Conclusion. Here, first of all, the understanding of the education system, educational institutions and innovations in the field of education in the period of Selim III and Mahmud II, which are the periods called the renewal process of the Ottoman Empire, are explained. Then, the periods of the other Sultans were discussed and the differences between the periods were revealed. The innovations made in the field of education during the Ottoman period -especially the developments of the Mahmud II period- are important because they formed the basis of the Republican education system. The necessity to make innovations in every field according to the time and the needs of the society has also manifested itself in the field of education. While the Ottoman Empire entered a period of decline in the eighteenth century with successive defeats in wars, the West made progress. For this reason, the Ottoman Empire had to turn its face to the West and started to make some innovations in this direction. Due to the defeats suffered, it was thought that this should start with military education. Foreign experts were brought in for military education and military schools were put into operation. This process of development and change continued in the Republican period. This period was characterized by reforms in the field of education as well as in other fields. In the high school history textbooks examined within the scope of the study, it was determined that the Alphabet Revolution was given more space among the revolutions made in the field of education. The Alphabet Revolution was characterized as“a lovely fairy smiling in the faces of the people”and the ease of learning the new letters was emphasized. The Opening of the Schools of the Nation, on the other hand, is the least mentioned reform in the textbooks. The increase in the number of modern educational institutions as a result of the reforms, the fact that illiterate people came to the National Schools and learned to read and write, the increase in the literacy rate of the society and the percentage of this increase according to the period were determined. In addition, practices such as sending mobile teachers to provide education to those who were unable to go to school are among the results obtained from these high school history textbooks. The most important development related to the Law on Unification of Education is that, as a result of the unification of education, the supervision of foreign schools was transferred to the supervision of Turks. Another reform, the Abolition of Madrasas, was an important step in the modern and secular sense. Finally, the University Reform, with the opening of new universities, faculties and institutes, contributed greatly to the training of people who research and question using the scientific method. These revolutions were analyzed in chronological order and how they were presented in high school history textbooks according to the period.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    586282

    1931-1965 yılları arasında lise inkılâp tarihi ders kitapları incelemesi

    Review of highschool revolution history textbooks in between the years 1931-1965

    SERTAÇ GÜRDAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimErciyes Üniversitesi

    Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HİKMET ZEKİ KAPCI

  2. Tez No

    190590

    Tek parti ve Demokrat parti dönemi lise tarih ders kitaplarının muhtevası

    The content of the history books of the only party and Democrat party period

    HAVVA AKDAĞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    TarihSelçuk Üniversitesi

    Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. RAMAZAN TOSUN

  3. Tez No

    794407

    Fizik ders kitapları üzerine bir inceleme

    A review of physics textbooks

    ARZU ARSLAN BUYRUK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA GÜNDÜZ

  4. Tez No

    777573

    Cumhuriyetin ilk dönem kimya ders kitapları ile günümüz kimya ders kitaplarının karşılaştırılması

    Comparison of the Republic's first period chemistry textbooks and today's chemistry textbooks

    ÜNAL DEMİRTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. CEZMİ ÜNAL

    PROF. DR. ERDAL ŞENOCAK

  5. Tez No

    815921

    Cumhuriyet Dönemi lise tarih ders kitaplarında II. Mahmut imajı

    Image of Mahmud II in the high school history textbooks of the Republic period of Turkey

    MESUT SÜLÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    TarihTekirdağ Namık Kemal Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEZAİ ÖZTAŞ

Geri Dön