Rusya Federasyonu ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Orta Asya devletleri üzerindeki rekabet mücadelesi
The competition between the Russian Federation and the United States of America over Central Asian states
- Tez No: 978800
- Danışmanlar: PROF. DR. ASEM NAUŞABAYEVA HEKİMOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Orta Asya, jeostratejik konumu ve sahip olduğu zengin doğal kaynaklar nedeniyle, uluslararası siyasette önem arz eden bir bölge konumundadır. Sovyetler Birliği'nin 1991 yılında dağılmasının ardından, başta Rusya Federasyonu ve Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere çeşitli küresel aktörler bölgeye yönelik ilgilerini artırmış ve kendi stratejik çıkarları doğrultusunda politikalar geliştirmiştir. Bu süreçte Orta Asya, iki büyük güç arasındaki nüfuz mücadelesinin merkezine yerleşmiştir. Her iki küresel gücün Orta Asya'ya yönelik politikaları, bölgenin enerji kaynakları, ulaşım hatları, güvenlik dengeleri ve jeopolitik konumuna dayalı olarak şekillenmiştir. Söz konusu iki devlet arasındaki sürekli rekabet, yalnızca çıkar çatışması değil, aynı zamanda diplomatik girişimler, ekonomik yatırımlar, askerî iş birlikleri ve yumuşak güç stratejileri üzerinden yürütülen çok boyutlu bir mücadeleye dönüşmüştür. Çalışmada, RF ve ABD'nin Orta Asya'ya yönelik stratejik yaklaşımları; siyasi, ekonomik, askerî ve sosyokültürel araçlar temelinde incelenmektedir. İlk olarak bölgenin uluslararası sistem içindeki önemi değerlendirilmiş; ardından iki küresel aktörün bölgedeki rekabetini besleyen temel saikler ile uyguladıkları politikalar analiz edilmiştir. Bu bağlamda, Orta Asya devletlerinin söz konusu güçler arasındaki rekabet ortamında izledikleri denge politikalarına da özel bir vurgu yapılmıştır. Böylece, yalnızca dış güçlerin etkileri değil, aynı zamanda bölge devletlerinin bu etkiler karşısındaki tutumları da analizin kapsamına alınmıştır. Bölge devletleri RF ve ABD arasında dengeli politika taraftarıdır. Rusya'nın mevcut koşullardaki ABD'ye göre üstünlüğü, uluslararası alandaki gelişmelere göre değişiklik gösterebilir. Bu çalışma, giriş ve sonuç kısmı hariç üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, uluslararası alandaki rekabetin boyutlarına kısa bilgi verdikten sonra, araştırmanın temel sorusu, amacı, sınırlılıklar belirtilmiştir. Birinci bölümde, kavramsal ve kuramsal çerçeveler, Orta Asya bölgesinin jeopolitik durumu ve bölgeye yönelik rekabet araştırılmıştır. İkinci bölümde, bölgenin uluslararası alandaki yeri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, bölge devletlerine yönelik büyük güçlerin politikaları ve rekabetin dinamikleri karşılaştırılmasına yer verilmiştir. Sonuç kısmında araştırmada elde edilen sonuçlara yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
Central Asia is a region of importance in international politics due to its geostrategic location and rich natural resources. Following the collapse of the Soviet Union in 1991, various global actors, primarily the Russian Federation and the United States, increased their interest in the region and developed policies in line with their own strategic interests. During this process, Central Asia has become the center of a power struggle between two major powers. The policies of both global powers toward Central Asia have been shaped by the region's energy resources, transportation routes, security balances, and geopolitical position. This competition is not merely a clash of interests; it has evolved into a multidimensional struggle conducted through diplomatic initiatives, economic investments, military cooperation, and soft power strategies. The study examines the strategic approaches of the Russian Federation and the United States toward Central Asia based on political, economic, military, and socio-cultural tools. First, the region's importance within the international system is assessed; then, the fundamental motives behind the competition between the two global actors in the region and the policies they implement are analyzed. In this context, special emphasis is placed on the balancing policies pursued by Central Asian states in the competitive environment between these powers. Thus, the analysis encompasses not only the effects of external powers but also the attitudes of regional states toward these effects. Regional states favor a balanced policy between Russia and the US. Russia's current superiority over the US may vary depending on developments in the international arena. This study consists of three sections, excluding the introduction and conclusion. In the introduction, after providing brief information on the dimensions of competition in the international arena, the main question, purpose, and limitations of the study are stated. In the first section, conceptual and theoretical frameworks, the geopolitical situation of the Central Asian region, and competition in the region are examined. In the second section, the region's place in the international arena is examined. The third section compares the policies of major powers toward the region's states and the dynamics of competition. The conclusion section presents the findings of the study.
Benzer Tezler
- Küresel süreç ve Türk dış politikasının yeni açılımları: Orta Asya ve Kafkasya
Globalisation process and new orientations of Turkish foreign policy:Central Asia and Caucasus
UTKU YAPICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Kamu YönetimiDokuz Eylül ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLAY ÖZÜERMAN
- ABD'nin orta Asya politikası: Tacikistan örneği
United States' foreign policy towards central Asia: The case of Tacikistan
MUKHAMMADJON GANIEV
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Uluslararası İlişkilerSelçuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET ŞEFİKA MANGIR
- Özbekistan'ın büyük güçlerle ilişkileri 1991-2016
Relations of uzbekistan's with the great powers 1991-2016 / озбекистандын улуу державалар менен мамилелери 1991-2016 / взаимоотношения узбекистана с великими державами 1991-2016
KAYAHAN KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALTINBEK COLDOŞOV
- 21. yüzyılda Avrasya'daki oluşumlar ve Türkiye'nin AB alternatifleri bağlamında Türk Birliğininin olabilirliği
The formations in Eurasia in 21 century & the EU alternatives of Turkey and within this context the possibility of Turkic Union
AYHAN NURİ YILMAZ
Doktora
Türkçe
2012
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiAvrupa Birliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ARSLAN
- Kuşak-yol girişimi çerçevesinde Çin'in Orta Asya stratejisi
Central Asia strategy of China within the framework of the belt-road initiative
SABRİ ÇAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Uluslararası İlişkilerBahçeşehir ÜniversitesiKüresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
PROF. DR. ALAEDDİN YALÇINKAYA