Yatakta akıllı telefon kullanımına bağlı uyku erteleme ölçeğinin türkçe geçerlik ve güvenilirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of while-i̇n-bed-smartphone-use-i̇nduced sleep procrastination scale
- Tez No: 978932
- Danışmanlar: DOÇ. DR. LEYLA ZENGİN AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Akıllı telefon, Uyku, Geçerlilik, Güvenilirlik, Smartphone, Sleep, Validity and reliability
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, yatakta akıllı telefon kullanımına bağlı uyku erteleme ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin yapılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu metodolojik çalışma, Dicle Üniversitesi'nde öğrenim gören toplam 658 lisans öğrencisi ile yürütüldü. Veri toplama aracı olarak Yatakta Akıllı Telefon Kullanımına Bağlı Uyku Erteleme Ölçeği, Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği Kısa Formu (ATBÖ-KF), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Zung Depresyon Ölçeği (ZDÖ) ve Uyku Vaktini Erteleme Ölçeği kullanıldı. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinde; Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), Test-tekrar test yöntemi, Paralel form geçerliği ve Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplamaları kullanıldı. İstatistiksel analizler, IBM SPSS Statistics 23 ve IBM SPSS AMOS 23 programları kullanılarak yapıldı. Bulgular: Ölçüm modelinin uygunluğunu değerlendirmek amacıyla yapılan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterlilik katsayısı 0,803 olarak hesaplandı. Bartlett küresellik testi anlamlı bulundu (p<0,001). Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda, özdeğeri 2,863 olan tek faktör elde edildi ve bu faktör toplam varyansın %47,721'ini açıkladı. Maddelerin faktör yükleri 0,392 ile 0,805 arasında olduğu ve maddelerin p değerleri <0,001 düzeyinde bulundu. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçlarına göre modelin uyum indeksleri RMSEA = 0,039; NFI = 0,977; CFI = 0,992; GFI = 0,989; χ²/df = 1,503; IFI = 0,993; TLI = 0,983; SRMR = 0,027 olarak hesaplandı. Ölçeğin iç tutarlılığına ilişkin Cronbach Alfa katsayısı 0,766 olarak bulundu. Sonuç: Yatakta Akıllı Telefon Kullanımına Bağlı Uyku Erteleme Ölçeği'nin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu sonucu elde edildi.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to adapt the“While-İn-Bed-Smartphone-Use-İnduced Sleep Procrastination Scale”into Turkish and to assess its validity and reliability. Material and Method: This methodological study was conducted with a total of 658 undergraduate students studying at Dicle University. The data collection instruments included the Bedtime Smartphone Use-Related Sleep Procrastination Scale, the Smartphone Addiction Scale–Short Version (SAS-SV), the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), the Zung Depression Scale (ZDS), and the Sleep Procrastination Scale. For the validity and reliability analyses of the scales, Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), test-retest method, parallel form validity, and Cronbach's alpha internal consistency coefficient calculations were used. Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics 23 and IBM SPSS AMOS 23 software. Results: To evaluate the suitability of the measurement model, the Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) measure of sampling adequacy was calculated as 0.803, and Bartlett's test of sphericity was found to be significant (p <0.001). As a result of the Exploratory Factor Analysis (EFA), a single factor with an eigenvalue of 2.863 was obtained, accounting for 47.721% of the total variance. The factor loadings of the items ranged between 0.392 and 0.805, and all item p-values were found to be < 0.001. According to the Confirmatory Factor Analysis (CFA) results, the model fit indices were calculated as RMSEA = 0.039; NFI = 0.977; CFI = 0.992; GFI = 0.989; χ²/df = 1.503; IFI = 0.993; TLI = 0.983; and SRMR = 0.027. The internal consistency of the scale was determined by a Cronbach's alpha coefficient of 0.766. Conclusion: The Turkish version of the Bedtime Smartphone Use-Related Sleep Procrastination Scale was found to be a valid and reliable measurement tool.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılığı, mobil telefon yoksunluğu korkusu (Nomofobi) ve akademik başarıları arasındaki ilişki
The relationship between high school students' smartphone addiction, nomophobia and academic achievement
HACER GÖKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEYSEL DEMİRER
- Akıllı saat ve istatistiksel veri madenciliği ile uyku analizi
Sleep analysis with smart watch and statistical data mining
İSMAİL FATİH AKBUĞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiSakarya ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TALHA ENES GÜMÜŞ
- Üniversite öğrencilerinde serbest yaşam uykusu, bellek, dikkat ve akademik başarı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigating the relationships between free-living sleep, memory, attention and academic achievement in university students
ŞERİF KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURCİHAN KİRİŞ
- Kadın hentbol oyuncularında uyku öncesi tüketilen glisemik indeks ve triptofan içeriği yüksek öğünlerin uyku profili ve atletik performansa etkisi
The effect of pre-sleep meals with high glycemic index and tryptophan content on sleep profile and athletic performance in female handball players
ÖZLEN TAMER
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN
- Dönmeli akışlı akışkan yataklı mikrodalga yeşil çay kurutucunun imalatı ve kurutma performansının deneysel belirlenmesi
Manufacturing and experimental determination of drying performance of swirling flow fluidized bed microwave green tea dryer
MERT KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Makine MühendisliğiRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYDAR KÜÇÜK
PROF. DR. ADNAN MİDİLLİ