Eyyûbîler Dönemi'nde Dımaşk'ta Hanefilik (1186-1260)
Hanafism in Dimesk during the Ayyubid Period
- Tez No: 979302
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET İNANIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eyyûbîler Dönemi'nde Dımaşk, siyasî istikrarı ve ilmî canlılığıyla birlikte farklı mezheplerin etkileşim içinde varlık gösterebildiği önemli bir ilim merkeziydi. Araştırmada, Eyyûbîler'in ve Dımaşk şehrinin siyasi, sosyal ve ilmî durumları incelenmiş; Eyyûbî yönetiminin mezhep politikaları ve el-Melikü'l-Muʿazzam'ın Hanefîliğe verdiği destek üzerinden dönemin mezhepler arası dengeleri araştırılmıştır. Bu dönemde Hanefî ulemâ, ilmî faaliyetleri, fetvaları ve eserleriyle Dımaşk'ın ilmî kimliğine yön vermiştir. Fakihler arasında içtihad ve taklîd, fıkhî kararlarda mezhep görüşlerine aykırılık, semâ, regâib namazı, telkin duası gibi meseleler etrafında yürütülen tartışmalar, dönemin fıkıh düşüncesinin canlılığını ortaya koymuştur. Ulemânın Dımaşk'ı tercih etme sebepleri, siyasî otoriteyle kurdukları ilişkiler ve sosyal hayattaki konumları, Hanefîliğin şehirdeki köklü varlığını açıklayan temel unsurlardır. Çalışma sonucunda, Hanefîliğin Eyyûbî Dımaşk'ında sadece bireysel bir tercih ya da ilmî yönelim değil, siyasî himaye, kurumsal destek ve ilmî üretimle beslenen çok boyutlu bir gerçeklik olduğu ortaya çıkmıştır. Bu tespit, fıkıh tarihine ve İslam hukukunun kurumsallaşma sürecine dair yeni bir bakış açısı sunmakta; mezheplerin tarihî gelişiminde siyasî, sosyal ve ilmî faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
During the Ayyubid period, Damascus stood out as a major intellectual center where political stability and scholarly vitality allowed different madhhabs to coexist and interact. This study examines the political, social, and intellectual circumstances of both the Ayyubid dynasty and the city of Damascus, with particular focus on the Ayyubid approach to sectarian policies and the support given by al-Malik al-Muʿazzam to the Hanafi school, through which the inter-madhhab balance of the period is explored. In this context, Hanafi scholars shaped the scholarly character of Damascus through their academic contributions, fatwas, and written works. The debates among jurists over issues such as ijtihād and taqlīd, divergence from established madhhab opinions in legal rulings, as well as discussions on matters like samāʿ, the Raghaʾib prayer, and the talqīn supplication, reflect the intellectual dynamism of the era. The reasons why these scholars chose Damascus, their relations with political authorities, and their roles in social life constitute the main factors that explain the strong presence of Hanafism in the city. The findings of this study demonstrate that Hanafism in Ayyubid Damascus was not merely an individual preference or an intellectual orientation, but rather a multifaceted reality nurtured by political patronage, institutional support, and scholarly production. This conclusion provides a fresh perspective on the history of Islamic jurisprudence and the institutionalization of Islamic law, showing that the historical development of madhhabs must be understood through the combined influence of political, social, and intellectual factors.
Benzer Tezler
- Zengîler ve Eyyûbîler Döneminde Dımaşk'ta medrese: 1154-1260
Madrasa in the period of Zangids and Ayyubids in Damascus (1154-1260)
HARUN YILMAZ
Doktora
Türkçe
2014
TarihMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL YİĞİT
- El-Melikü'l-Muazzam ve döneminde Dımaşk'ta kurulan medreseler (615-624/1218-1227)
Al-Malik al-Muazzam and the madrasahs established in his time in Damascus (615-624/1218-1227)
HARUN YILMAZ
- Eyyûbîler devrinde hadis: Dımaşk (570-658/1174-1260)
Hadith in the period of Ayyubids: Damascus (570-658/1174-1260)
ABDURRAHMAN KURT
Doktora
Türkçe
2019
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAHRİ HOŞAB
- Eyyubi- Harizmşah ilişkileri
Ayyubid-Khwarizmshah relations
AMBER KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihDicle Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKERİM ÖNER
- İbn Nübâte el-Mısrî'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği
The life, works and literary personality of Ibn Nubate al-Misrî
İBRAHİM YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimIğdır ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ SEVDİ