Okul öncesi çocuklarının bilimsel süreç becerileri ile ebeveynlerin yapay zeka okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between preschool chi̇ldren's sci̇enti̇fi̇c process skills and parents' artificial intelligence literacy
- Tez No: 979304
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NURAN TUNCER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilimsel işlem becerisi, Bilimsel süreç, Ebeveyn etkisi, Yapay zeka okuryazarlığı, Scientific process skill, Scientific process, Parental influence, Artificial intelligence literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okul öncesi dönem çocuklarının bilimsel süreç becerileri ile ebeveynlerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Pendik ve Sultangazi ilçelerinde yer alan anaokullarına devam eden 337 çocuk ve ebeveynleri ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde, çocuklara Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT), ebeveynlere ise Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği (EYZO) ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiş ve elde edilen veriler Pearson korelasyon, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu regresyon yöntemleriyle analiz edilmiştir. Bulgular, ebeveynlerin yapay zekâ okuryazarlığı düzeyleri ile çocuklarının bilimsel süreç becerileri arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir (r = -0,18, p = 0,003). Ayrıca, yüksek lisans mezunu ebeveynlere sahip çocukların bilimsel süreç becerisi puan ortalamaları (X̄ = 54,21), lise mezunu (X̄ = 58,34) ve lisans mezunu (X̄ = 57,89) ebeveynlere sahip çocuklardan istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha düşük bulunmuştur (p < 0,05). Sonuç olarak, çocukların bilimsel süreç becerilerinin gelişimi yalnızca ebeveynlerin dijital farkındalık düzeyi ile değil; teknolojiyi kullanım şekilleri, pedagojik tutumları ve çocukla kurdukları iletişimin niteliği ile doğrudan ilişkilidir. Bu çalışma, erken çocukluk döneminde ebeveyn-çocuk etkileşimini dijital çağ bağlamında ele alan ve teknolojik okuryazarlık ile bilimsel beceri gelişimi arasındaki bağlantıyı Türkiye bağlamında ortaya koyan alandaki ilk araştırmalardan biridir. Bulgular, erken çocukluk eğitiminde dijital farkındalık temelli aile destek programlarının geliştirilmesine yönelik katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between the scientific process skills of preschool children and the artificial intelligence literacy levels of their parents. The research was conducted in the 2024–2025 academic year with 337 preschool children and their parents from Pendik and Sultangazi districts of Istanbul. Data were collected using the Scientific Process Skills Test (SPST) for children, the Artificial Intelligence Literacy Scale for parents, and a Personal Information Form. A correlational survey model was employed in the study, and the data were analyzed using Pearson correlation, one-way ANOVA, and multiple regression analyses. The findings indicated a weak, negative, and statistically significant relationship between parents' AI literacy levels and their children's scientific process skills (r = -0.18, p = 0.003). Moreover, children of parents with postgraduate degrees (M = 54.21) scored significantly lower in scientific process skills than those whose parents had high school (M = 58.34) or undergraduate (M = 57.89) degrees (p < 0.05). As one of the studies in Türkiye examining the connection between technological literacy and early scientific skill development, these findings provide valuable evidence for designing digital awareness–based family support programs in early childhood education.
Benzer Tezler
- İlkokul birinci sınıf öğrencileri ile anasınıfı öğrencilerinin erken okuryazarlık durumlarının karşılaştırılması
Comparing early literacy skills of first grade students and preschool students
HAZAL GÖKTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ALTUNBAŞ YAVUZ
- STEM Temelli Matematik Eğitim Programı'nın okul öncesi dönem çocuklarının matematik ve bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of STEM-Based Mathematics Education Program on preschool children's mathematics and scientific process skills
HACI ÖMER ŞAMLI
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KURTULMUŞ
- Yürütücü işlev beceri temelli gelişim destek programının okul öncesi dönem çocuklarının yürütücü işlev becerileri üzerine etkisi
The effect of executive function skill-based development support program on preschool children's executive function skills
MERVE BÜYÜKKAYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜDRİYE YILDIZ BIÇAKÇI
- Portage erken eğitim programının 3-6 yaş çocuklarının gelişimleri üzerindeki etkisi
The impact of portage early education program on the development of 3-6 year old children
NİHAL TURAN YURDABAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Gelişim ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEFİSE SEMRA ERKAN
- Okul öncesi dönem çocuklarının bilime yönelik motivasyonları ile ev ortamlarının incelenmesi
Investigation of preschool children's motivation towards science and home environments
SEDEF BOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN ŞAHİN