Dışa açıklık ve enflasyon: Türkiye ekonomisi için sektörel bazlı bir inceleme
Openness and inflation: A sectoral based analysis of the Turkish economy
- Tez No: 979531
- Danışmanlar: PROF. DR. NEBİYE YAMAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: ARDL Sınır Testi, Dışa açıklık, Enflasyon, Panel eşbütünleşme, Autoregressive Distributed Lag Bounds Test, Openness, Inflation, Panel cointegration
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme ile birlikte dışa açıklığın makroekonomik göstergeler üzerindeki etkileri ekonomi literatüründe giderek daha fazla önem kazanmıştır. Özellikle dışa açıklığın enflasyon üzerindeki etkileri, fiyat istikrarını destekleyici mi yoksa bozucu mu olduğu tartışmalarıyla öne çıkmaktadır. Türkiye ekonomisi özelinde dışa açıklığın enflasyon üzerindeki olası etkisine yönelik çeşitli ampirik çalışmalar bulunmakla birlikte, bu çalışmalar çoğunlukla ekonomiyi bütüncül bir yapı olarak ele almakta ve sektörel düzeydeki farklılaşmaları göz ardı etmektedir. Oysa dışa açıklığın enflasyona etkisi, sektörlerin üretim yapısına, ithalat bağımlılığına ve ihracat kapasitelerine göre değişiklik gösterebilmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmanın temel amacı Türkiye imalat sanayi alt sektörleri düzeyinde dışa açıklığın enflasyon üzerindeki uzun dönemli etkisini araştırmaktır. Çalışmada 2003-2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılmış, dışa açıklık göstergeleri olarak ihracat/GSYİH, ithalat/GSYİH ve toplam dış ticaret hacmi/GSYİH oranları ele alınmıştır. GSYİH'yı temsilen faktör maliyetiyle katma değer ve üretim değeri serileri kullanılarak altı farklı dışa açıklık ölçütü oluşturulmuştur. Analizlerde ARDL Sınır Testi yaklaşımı ile birlikte panel veri yöntemleri olan Ortak Korelasyonlu Etkiler (CCE) ve Genişletilmiş Ortalama Grup (AMG) tahmincileri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, dışa açıklığın enflasyon üzerindeki etkisinin sektörel düzeyde farklılaştığını göstermektedir. Uluslararası rekabet gücü yüksek, ithalat bağımlılığı düşük ve ihracata dayalı sektörlerde dışa açıklığın enflasyonu düşürücü etkisi belirlenirken; ithalata ve teknolojiye daha fazla bağımlı sektörlerde dışa açıklığın enflasyonu artırıcı yönde etkilediği saptanmıştır. Öte yandan, toplulaştırılmış verilerle yapılan analizlerde dışa açıklığın enflasyon üzerinde anlamlı bir uzun dönem etkisinin bulunamaması, imalat sanayinde toplulaştırma sorununun önemine işaret etmektedir. Zira sektörel düzeyde farklı yönlerde işleyen etkiler, makro düzeyde ortalamaların içinde birbirini dengelemekte ve gerçeği yansıtmayan nötr sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Toplulaştırma sorununun politika analizlerinde yanlış yönlendirmelere yol açabileceğini ve sektörel heterojenliğin mutlaka dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
With globalization, the impact of trade openness on macroeconomic indicators has gained increasing importance in the economics literature. In particular, the effects of openness on inflation have come to the forefront, raising debates on whether it supports or undermines price stability. In the case of the Turkish economy, although several empirical studies have examined the potential effects of openness on inflation, these studies mostly treat the economy as a whole and often overlook sectoral heterogeneities. However, the impact of openness on inflation may vary depending on the production structure, import dependency, and export capacity of individual sectors. In this context, the main objective of this study is to investigate the long-term effects of openness on inflation at the subsectoral level of the Turkish manufacturing industry.The study employs annual data covering the period 2003–2023, with trade openness indicators defined as the ratios of exports to GDP, imports to GDP, and total trade volume to GDP. To represent GDP, value added at factor cost and gross output series are utilized, allowing the construction of six different measures of openness. In the analyses, the ARDL Bounds Testing approach is applied together with panel data estimation methods, namely the Common Correlated Effects (CCE) and Augmented Mean Group (AMG) estimators.The findings reveal that the impact of trade openness on inflation differs across sectors. While openness exerts a downward effect on inflation in sectors with high international competitiveness, low import dependency, and an export-oriented structure, it has been found to exert inflationary effects in sectors that are more dependent on imports and technology. On the other hand, analyses conducted with aggregated data indicate that openness does not have a significant long-term effect on inflation, highlighting the importance of the aggregation problem in the manufacturing industry. Indeed, the sector-specific effects operating in opposite directions tend to offset each other within macro-level averages, thereby producing neutral results that do not reflect the actual dynamics. This situation suggests that the aggregation problem may lead to misleading conclusions in policy analyses and underscores the necessity of accounting for sectoral heterogeneity.
Benzer Tezler
- Macroeconomic dynamics affecting the foreign exchange position of individual and institutional investors: An in-depth analysis of Türkiye
Bireysel ve kurumsal yatırımcıların döviz pozisyonlarını etkileyen makroekonomik dinamikler: Türkiye'nin derinlemesine analizi
ABDULKADİR DOĞAN
Doktora
İngilizce
2025
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METE HAN YAĞMUR
- Finansal liberalizasyon ve finansal gelişme ilişkisinin ekonometrik analizi
An econometric analisysis of relationship between financial liberalization and financial development in Turkey
HÜSEYİN AĞIR
- Türkiye ekonomisinde tarım sektörünün makroekonomik değişkenlerle ilişkisinin analizi
Analysis of the relationship of the agricultural sector with macroeconomic variables in the Turkey's economy
MERVE EKİCİ
Doktora
Türkçe
2023
EkonomiNiğde Ömer Halisdemir Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİLİZ KUTLUAY TUTAR
- Küreselleşme, politik istikrarsızlık ve gelir eşitsizliği: Türkiye örneği
Globalization, political instability and income inequality: The case of Turkey
MUSTAFA VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EkonomiNiğde Ömer Halisdemir Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU BERKE
- Doğrudan yabancı yatırımların temel belirleyicileri üzerine bir analiz: Türkiye örneği
An analysis on basic determinants of foreign direct investment: The case of Turkey
BİLAL ÖZEL