Dijital ekonomide vergilendirme sorunları ve çözüm önerileri
Taxation problems and solutions in the digital economy
- Tez No: 979561
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAGİHAN BİRİNCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşmenin etkisiyle dönüşüm sürecine giren dünya ekonomisinde, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin bir sonucu olarak dijital ekonomi ortaya çıkmış ve bu yapı, iş süreçlerini dönüştürerek ekonomik ilişkileri yeniden şekillendirerek yeni iş olanakları yaratmıştır. Bununla birlikte, dijital ekonominin hızlı büyümesi küresel vergi sistemleri açısından çeşitli sorunları gündeme getirmiştir. Dijital faaliyetlerin coğrafi sınırların ötesinde gerçekleştirilebilmesi, şirketlerin gelirlerini ülkeler arasında kolaylıkla aktarabilmelerine imkân tanımakta ve bu durum vergi tabanının aşınmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda, OECD tarafından geliştirilen BEPS projesi, çok uluslu şirketlerin vergi planlaması yoluyla vergi yüklerini azaltmalarını engellemeye yönelik önlemler içermektedir. Buna ek olarak, küresel asgari kurumlar vergisi uygulaması, dijital şirketlerin faaliyet gösterdikleri ülke fark etmeksizin belirli bir oranın altında vergilendirilmesini önleyerek uluslararası vergi adaletini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca birçok ülke, farklı oranlarda dijital hizmet vergileri uygulayarak dijital ekonomide vergi uyumunu artırmayı amaçlamaktadır. Bu tür önlemler, dijital ekonomideki vergisel sorunların çözümünde uluslararası iş birliğinin önemini vurgulamakta ve ülkelerin vergi tabanlarını korumalarına hizmet etmektedir. Bu çalışmanın amacı, dijital ekonomide vergilendirme sorunlarını tespit etmek ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirmektir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman tarama yöntemi kullanılarak yerli ve yabancı literatür taraması yapılmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde dijitalleşme, dijital dönüşüm ve dijital ekonomi kavramları ele alınarak dijital ekonominin genel özellikleri ve genel ekonomi içindeki yeri değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, dijital ekonominin vergilendirilmesi incelenmiş; bu süreçte ortaya çıkan vergisel sorunlar ve farklı vergi türlerinde karşılaşılan güçlükler tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, dijital ekonominin vergilendirmesine yönelik uluslararası ve ulusal düzeyde gerçekleştirilen çalışmalar ve çözüm önerileri ele alınmıştır. Çalışmada, tek taraflı dijital hizmet vergilerindeki eksikliklerin giderilmesi ve kademeli olarak kaldırılması ve yerlerine yeni ulusal vergilerin getirilmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, OECD'nin 1. ve 2. Sütun mekanizmalarının eş zamanlı ve uyumlu biçimde uygulanmasının, uluslararası vergi sisteminde adaletin, istikrarın ve öngörülebilirliğin sağlanması açısından kritik önem taşıdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, dijital ekonominin dinamik yapısı dikkate alınarak vergi politikalarının esnek ve uyum sağlayabilir nitelikte tasarlanması gerekmekte olup, bu bağlamda vergi kanunları ile vergi sistemlerinin güncellenmesi büyük önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
In the global economy undergoing a transformation driven by globalization, the digital economy has emerged as a result of advances in information and communication technologies. This structure has transformed business processes, reshaped economic relations, and created new job opportunities. However, the rapid growth of the digital economy has raised various challenges for global tax systems. The ability to conduct digital activities across geographical borders allows companies to easily transfer their income between countries, leading to erosion of the tax base. In this context, the BEPS project developed by the OECD includes measures to prevent multinational corporations from reducing their tax burdens through tax planning. Furthermore, the implementation of the global minimum corporate tax aims to strengthen international tax equity by preventing digital companies from being taxed below a certain rate regardless of their country of operation. Furthermore, many countries aim to increase tax compliance in the digital economy by imposing digital service taxes at different rates. Such measures highlight the importance of international cooperation in resolving tax issues in the digital economy and serve to protect countries' tax bases. The purpose of this study is to identify the tax issues arising from the digital economy and to develop solutions for these issues. This study conducted a review of domestic and international literature using the document review method, a qualitative research method. The study consists of three sections. The first section addresses the concepts of digitalization, digital transformation, and the digital economy, assessing the general characteristics of the digital economy and its place within the overall economy. The second section examines the taxation of the digital economy, discussing the tax issues arising from this process and the challenges encountered in different tax types. The third section examines international and national studies and proposed solutions related to the taxation of the digital economy. The study concluded that the shortcomings of unilateral digital service taxes should be addressed, these taxes should be phased out, and new national taxes should not be introduced in their place. Furthermore, it was determined that the simultaneous and harmonious implementation of the OECD's Pillars 1 and 2 mechanisms is critical to ensuring fairness, stability, and predictability in the international tax system. Furthermore, tax policies must be designed to be flexible and adaptable, taking into account the dynamic nature of the digital economy. In this context, updating tax laws and tax systems is crucial.
Benzer Tezler
- Dijital ekonomide vergilendirme, finansal raporlama ve denetime ilişkin sorunlar: Türkiye açısından çözüm önerileri
Problems related to taxation, financial reporting and auditing in digital economy: Solution proposals for Turkey
YUSUF ARTAR
Doktora
Türkçe
2019
Maliyeİstanbul Ticaret ÜniversitesiMuhasebe ve Denetim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKER KIYMETLİ ŞEN
- Küresel dijital teknoloji şirketlerinin vergilendirilmesi
Taxation of global digital technology companies
BEGÜM KİREŞCİ
Doktora
Türkçe
2025
MaliyeManisa Celal Bayar ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİROL KOVANCILAR
- Uluslararası vergilemede yaşanan sorunlar ve BEPS eylem planları çerçevesinde çözüm önerileri
Problems in international taxation and solution proposals within the framework of BEPS action plans
LEYLA TİTİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CANAN TİFTİK
- Uluslararası vergilendirmede mükellefiyet tanımından kaynaklanan sorunlar ve çözüm önerileri
Challenges arising from the definition of taxpayer status in international taxation and proposed solutions
AHMET DELİBAŞ
Doktora
Türkçe
2026
MaliyeAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİLMİ ÜNSAL
- Elektronik ticaret kapsamında gerçekleştirilen hizmetlerde Katma Değer Vergisi uygulaması: Türkiye ve AB ülkeleri açısından bir değerlendirme
Value Added Tax application on services performed within electronic commerce: In terms of Turkey and EU (European Union) countries an evaluation
BURCU DEĞERLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukManisa Celal Bayar ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNEŞ ÇETİN GERGER