Sağlık çalışanlarında gece nöbetinin uyku, ruh sağlığı ve aile hayatına etkileri
The effects of night shifts on sleep, mental health, and family life among healthcare workers
- Tez No: 979584
- Danışmanlar: DR. MERTHAN TUNAY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Adana Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Gece nöbeti, sağlık çalışanlarında uyku düzenini bozarak hem fiziksel hem de ruhsal iyilik halini olumsuz etkileyen önemli bir çalışma durumudur. Uyku kalitesindeki bozulma yalnızca bireysel düzeyde yorgunluk ve performans düşüklüğüne değil, aynı zamanda aile içi işlevlerde zayıflamaya ve sosyal yaşam dengesinde bozulmaya neden olmaktadır. Bu çalışmada, Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan sağlık çalışanlarında gece nöbetinin uyku kalitesi, ruh sağlığı ve aile işlevselliği üzerindeki etkileri incelenmiş; ayrıca sosyal medya kullanımının bu ilişki üzerindeki rolü değerlendirilmiştir. Materyal ve Metot: Etik kurul onamı alındıktan sonra 01.09.2025-20.09.2025 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'de kesitsel tipte yürütülen çalışmaya, aktif nöbet sistemiyle çalışan 303 sağlık çalışanı (doktor, hemşire, teknik ve idari personel) dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik bilgi formu, Epworth Gündüz Uykululuk Ölçeği, HADS (Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği), Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve APGAR Aile İşlevselliği Ölçeği uygulanmıştır. Veriler istatistiksel paket programlar kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37,44 ± 10,14 olup %55,4'ü kadın, %66'sı evlidir. Çalışanların %43,9'u haftada 2–3 kez nöbet tutmaktadır. Ortalama Epworth skoru 8,89 ± 4,84 olup, katılımcıların %41,6'sında hafif, %22,8'inde belirgin veya ciddi gündüz uykululuğu saptanmıştır. HADS sonuçlarına göre ortalama anksiyete skoru 8,94 ± 3,95, depresyon skoru 9,42 ± 4,09 olup klinik sınırların üzerindedir. Katılımcıların %12,5'inin ailesi disfonksiyonel bulunmuştur. Sosyal medyayı nöbet sırasında sık kullanan grupta hem toplam hem sektörel deneyim süresi daha kısa, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı puanları ise anlamlı biçimde yüksektir. Nöbet sayısı ile aile işlevselliği arasında negatif yönde anlamlı ilişki belirlenmiştir. Sonuçlar: Elde edilen bulgular, gece nöbetinin uyku kalitesini ve ruhsal durumu olumsuz etkileyerek aile işlevselliğini zayıflattığını göstermektedir. Sosyal medya kullanımı, özellikle genç ve deneyimi az sağlık çalışanlarında stresle baş etme aracı olarak öne çıkmakta, ancak uzun vadede uyku bozukluklarını ve kaygı düzeyini artırmaktadır. Bu nedenle kurumlarda nöbet planlamasının iyileştirilmesi, nöbet sonrası dinlenme süresinin artırılması, çalışan destek programlarının geliştirilmesi ve dijital farkındalık eğitimlerinin uygulanması önerilmektedir. Bulgular, sağlık çalışanlarının çalışma koşullarının düzenlenmesinin yalnızca bireysel değil, kurumsal düzeyde de sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından kritik önemde olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction: Night shifts are a critical occupational factor that disrupt sleep patterns and adversely affect both physical and mental well-being among healthcare workers. Impaired sleep quality not only leads to fatigue and decreased performance at the individual level but also contributes to weakened family functioning and imbalances in social life. This study aimed to investigate the effects of night shifts on sleep quality, mental health, and family functionality among healthcare professionals working at Adana City Training and Research Hospital, and to evaluate the role of social media use within this relationship. Materials and Methods: After obtaining ethical approval, this cross-sectional study was conducted between September 1 and September 20, 2025, at Adana City Training and Research Hospital. A total of 303 healthcare workers (physicians, nurses, technical and administrative staff) actively working in rotating shifts were included. Participants completed a sociodemographic data form, the Epworth Sleepiness Scale, the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), the Bergen Social Media Addiction Scale, and the APGAR Family Functionality Scale. Data were analyzed using a statistical software package. Results: The mean age of participants was 37.44 ± 10.14 years; 55.4% were female, and 66% were married. Of the participants, 43.9% reported working 2–3 night shifts per week. The mean Epworth Sleepiness Scale score was 8.89 ± 4.84, with 41.6% showing mild and 22.8% moderate to severe daytime sleepiness. The mean HADS anxiety score was 8.94 ± 3.95 and the depression score was 9.42 ± 4.09, both above clinical thresholds. Family functionality was found to be dysfunctional in 12.5% of participants. Those who frequently used social media during shifts had significantly shorter total and sectoral work experience and higher Bergen Social Media Addiction scores. A significant negative correlation was observed between the number of night shifts and family functionality scores. Conclusions: The findings demonstrate that night shifts impair sleep quality and mental well-being while reducing family functionality among healthcare workers. Social media use, particularly among younger and less experienced staff, appears to serve as a coping mechanism for stress but may exacerbate sleep disturbances and anxiety levels in the long term. It is therefore recommended that institutional policies focus on optimizing shift scheduling, extending post-shift rest periods, implementing employee support programs, and promoting digital awareness training. These results emphasize that improving working conditions for healthcare professionals is essential not only for individual well-being but also for the long-term sustainability of healthcare systems.
Benzer Tezler
- Vardiyalı sistemde çalışan sağlık çalışanalrında uyku kalitesi, beslenme alışkanlıkları ve cinsel yaşantı ölçütlerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
FATİH AYGÜNEŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriNecmettin Erbakan ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM AYDIN
- İnsan faktörü vijilans çalışması: Sağlık çalışanlarında nöbetin bilişsel performansa etkisi
Human factors vigilance study: The effect of shifts on cognitive performance in healthcare professionals
İPEK ERGÖNÜL HÜRMAN
Doktora
Türkçe
2024
BiyofizikDokuz Eylül ÜniversitesiBiyofizik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ GÜDÜCÜ
PROF. DR. ADİLE ÖZGÖREN
- Bir eğitim ve araştırma hastanesindeki hemşirelerin çalışma koşulları, uyku problemleri ve iş kazaları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between working conditions, sleep problems and occupational accidents among the nurses at a research and training hospital
MUSTAFA ÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. Doç. Dr. Hediye Aslı DAVAS ERDEMLİ
- Hemşirelerin uyku kalitesi ve beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of sleep quality and nutritional status of nurses
NECİBE DAĞCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikPamukkale ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYYE ARSLAN
- Bozyaka Eğitim Araştırma Hastanesi dahili birimlerinde görev yapan kadın sağlık çalışanlarının sağlık davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of health behaviours of female healthcare workers in general internal medicine unit at Bozyaka Training and Research Hospital
YASEMİN ERGÜL KUNDURACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZELİHA ASLI ÖCEK