AK Parti dış politikasında Türkiye-ABD ve Türkiye-Rusya Federasyonu ilişkilerinin çatışan dinamikleri (2002-2023)
The conflicting dynamics of Türkiye-US and Türkiye-Russian Federation relations in the AK Party's foreign policy (2002-2023)
- Tez No: 979693
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE FEYZİ ÇOLAKOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Political Science, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, United States of America, Russia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Rumeli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Ekonomi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Ekonomi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) iktidarı döneminde (2002–2023) Türkiye'nin Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Rusya Federasyonu ile olan ilişkilerini, değişen dinamikler bağlamında ele almaktadır. Giriş bölümünde, Türkiye'nin söz konusu iki ülke ile diplomatik ilişkilerinin tarihsel arka planına kısaca değinilmiş ve çalışmanın bölümleri özetlenmiştir. İkinci bölümde, AK Parti döneminde Türk dış politikasının genel hatlarıyla dönüşümü analiz edilmiştir. Bu kapsamda, sırasıyla AK Parti dış politikasının temel ilkeleri, 2002–2007 döneminde Batı odaklı dış politika, 2007–2011 döneminde otonomi arayışı, 2011–2016 döneminde Arap Baharı bağlamında şekillenen dış politika ve 2016–2023 döneminde 15 Temmuz darbe girişiminin ardından izlenen dış politika başlıkları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Türkiye–ABD ilişkileri dört farklı başkanlık dönemi çerçevesinde değerlendirilmiştir: George W. Bush (2002–2009), Barack H. Obama (2009–2017), Donald Trump (2017–2021) ve Joe Biden (2021–2023). Bu ilişkiler, karşılıklı çıkar çatışmaları, stratejik işbirlikleri ve zaman zaman yaşanan diplomatik gerilimler ekseninde inişli çıkışlı bir seyir izlemiştir. Türkiye, bu süreçte, denge siyaseti izleyerek ABD ile bozulan ilişkiler döneminde Rusya ile ilişkilerini yakınlaştırma yoluna gitmiş; ancak aynı zamanda ABD ile ilişkileri onarmaya yönelik çaba sarf etmeye de devam etmiştir. İlk yıllarda temkinli ve itidalli bir dış politika benimseyen Türkiye, ilerleyen süreçte uluslararası arenada daha özgüvenli ve otonom bir tutum sergilemiştir. Özellikle Rusya Federasyonu ile geliştirilen işbirliği, Batılı müttefikler tarafından eleştirilmiştir. Dördüncü bölümde, Türkiye–Rusya Federasyonu ilişkileri Vladimir Putin ve Dimitri Medvedev dönemi başlıkları altında ele alınmış ve 2000'li yıllardan itibaren hız kazanan ve çok boyutlu işbirliklerine evrilen ilişkiler detaylandırılmıştır. Bu dönemde iki ülke arasında enerji, ekonomi, güvenlik, ticaret ve bölgesel sorunlara ilişkin alanlarda önemli adımlar atılmış ve“altın çağ”olarak nitelendirilebilecek düzeye ulaşmıştır. 2015 yılında yaşanan uçak krizi ile ilişkiler sekteye uğrasa da iki tarafın karşılıklı iradesiyle kısa sürede normalleşme sağlanmıştır. Son bölümde ise, Türkiye'nin AK Parti döneminde ABD ve Rusya Federasyonu arasında izlediği denge politikası genel hatlarıyla değerlendirilmiştir. Türkiye, söz konusu dönemde, önceki dönemlere kıyasla daha etkin, özerk ve çok boyutlu bir dış politika izlemiş; bu politika sayesinde yalnızca bölgesel bir aktör değil, aynı zamanda küresel ölçekte söz sahibi bir devlet konumuna gelmiştir. NATO üyesi olmasına rağmen Rusya ile ilişkilerini istikrarlı bir biçimde geliştiren Türkiye, ABD ile yaşadığı gerilimlere rağmen ilişkileri tamamen koparmamış, aksine stratejik çıkarlar doğrultusunda bu ilişkileri sürdürmeyi amaçlamıştır. Tez, bu çerçevede Türkiye'nin dış politikasında yaşanan dönüşümün ve çok kutuplu sistemde izlediği pragmatik denge arayışının analitik bir değerlendirmesini sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines Türkiye's relations with the United States of America (US) and the Russian Federation in the context of changing dynamics during the Justice and Development Party (AK Party) rule (2002-2023). In the introduction, the historical background of Türkiye's diplomatic relations with these two countries is briefly discussed and the chapters of the study are summarized. In the second chapter, the transformation of Turkish foreign policy during the AK Party era is analyzed in general terms. In this context, the basic principles of the AK Party foreign policy, the Western-oriented foreign policy in the 2002-2007 period, the search for autonomy in the 2007-2011 period, the foreign policy shaped in the context of the Arab Spring in the 2011-2016 period, and the foreign policy pursued after the July 15 coup attempt in the 2016-2023 period are analyzed respectively. In the third chapter, Türkiye-US relations are evaluated within the framework of four different presidential terms: George W. Bush (2002-2009), Barack H. Obama (2009-2017), Donald Trump (2017-2021) and Joe Biden (2021-2023). These relations have been characterized by ups and downs on the axis of mutual conflicts of interest, strategic cooperation and occasional diplomatic tensions. In this process, Türkiye pursued a policy of balance, seeking to rapprochement with Russia amid deteriorating relations with the United States, while at the same time continuing to make efforts to repair relations with the United States. Adopting a cautious and restrained foreign policy in the early years, Türkiye later adopted a more self-confident and autonomous stance in the international arena. Especially the cooperation with Russia was criticized by Western allies. In the fourth chapter, the relations between Türkiye and the Russian Federation are analyzed under the headings of the Vladimir Putin and Dimitri Medvedev eras, and the relations that gained momentum and evolved into multidimensional cooperation since the 2000s are detailed. During this period, important steps were taken between the two countries in the fields of energy, economy, security, trade and regional problems, reaching a level that can be characterized as a“golden age”. In 2015, although relations were disrupted by the airplane crisis, normalization was achieved in a short time with the mutual will of both sides. In the last chapter, Türkiye's balancing policy between the US and the Russian Federation during the AK Party era is evaluated in general terms. In this period, Türkiye pursued a more effective, autonomous and multidimensional foreign policy compared to the previous periods, and thanks to this policy, Türkiye became not only a regional actor but also a state with a voice on a global scale. Despite being a member of NATO, Türkiye has steadily developed its relations with the Russian Federation, and despite the tensions with the United States, Türkiye has not completely severed its relations with the Russian Federation, on the contrary, it has aimed to maintain these relations in line with strategic interests. In this framework, the thesis aims to provide an analytical assessment of the transformation of Türkiye's foreign policy and its pragmatic search for balance in a multipolar system.
Benzer Tezler
- Doğu Avrupa gelişmeleri -Türkiye'ye etkileri-
Başlık çevirisi yok
MEHMET ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BENER KARAKARTAL
- Türkiye-Kırgızistan ilişkilerinde dönüşüm: Kimlik, siyaset ve ekonomi
Transformation in Türkiye-Kyrgyzstan relations: Identity, politics and economy
HAKKI PULAŞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK SAKAL
- Arap Baharı sonrası Türkiye'nin Suriye Türkmenlerine yönelik politikası
Turkey's policy towards Syrian Turkmen after the Arab Spring
HALİL YILMAZ
Doktora
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerKaradeniz Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KÖSE
- 2016 sonrası Türk dış politikasında Suriye
Syria in Turkish foreign policy after 2016
MURAT ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. FIRAT DEMİRKOL
- Geçmişten günümüze değişen Türk dış politikası kapsamında Türkiye-Gürcistan ilişkileri
In the context of changement from past to present Turkey-Georgia relations
HURİYE YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Siyasal BilimlerAkdeniz ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SANEM ÖZER