Çevresel teknolojilerin enerji talebi ve enerji verimliliği üzerindeki rolü: Türkiye için ekonometrik simülasyon örneği
The role of environmental technologies on energy demand and energy efficiency: An example of an econometric simulation for Turkey
- Tez No: 979754
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ERKAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Enerji, Econometrics, Economics, Energy
- Anahtar Kelimeler: Enerji ekonomisi, Yenilenebilir enerji, Yenilenebilir enerji kaynakları, Energy economy, Renewable energy, Renewable energy resources
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonometri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1990-2019 dönemi Türkiye ekonomisi kapsamında çevresel teknolojilerin enerji talebi ve enerji verimliliği üzerindeki etkilerini incelemektedir. Analizde kişi başına enerji tüketimi ve enerji yoğunluğu temel göstergeler olarak ele alınırken; çevresel teknoloji düzeyi, ekonomik açıklık, finansal gelişme ve kişi başına GSYH değişkenleri açıklayıcı değişkenler olarak kullanılmıştır. Doğrusal olmayan yapısal kırılmaların dikkate alındığı Bootstrap Fourier ARDL yöntemiyle gerçekleştirilen analiz sonucunda, çevresel teknolojiler ile finansal gelişmenin enerji talebi üzerinde uzun vadede anlamlı ve pozitif etkiler yarattığı belirlenmiştir. Buna karşın ekonomik büyümenin enerji talebini azaltıcı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Enerji verimliliği açısından ise, çevresel teknolojilerle uzun dönemli bir ilişki saptanmakla birlikte, bu ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. Bu durum, çevresel teknoloji uygulamalarının henüz yeterince yaygınlaşmamış olabileceğine veya politika düzeyinde enerji verimliliğine yönelik uygulamaların sınırlı etki üretmesine işaret etmektedir. Ayrıca, ekonomik büyüme, ticaret açıklığı ve finansal gelişme gibi makroekonomik değişkenlerin enerji tüketimi üzerinde önemli etkiler yarattığı sonucuna ulaşılmıştır. Simülasyon analizleri, oluşturulan modellerin hem ex-post hem de ex-ante tahminlerde yüksek doğruluk sergilediğini göstermektedir. 2020-2023 dönemi için yapılan geriye dönük tahminlerde modellerin tarihsel verilerle uyumlu sonuçlar verdiği görülürken; 2024-2027 dönemine ilişkin senaryolar, çevresel teknolojilerin yaygınlaştırılmasının enerji talebini azaltma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Türkiye özelinde çevresel teknolojilerin enerji talebi ve enerji verimliliği üzerindeki etkilerini ekonometrik simülasyon yöntemiyle ele alan öncü çalışmalardan biri olup, literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Elde edilen bulgular, çevresel teknolojilerin enerji politikalarında stratejik bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada enerji tüketimi ile verimlilik dengesinin gözetildiği teknoloji odaklı politika yaklaşımlarının önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of environmental technologies on energy demand and energy efficiency within the context of the Turkish economy over the period 1990-2019. In the analysis, per capita energy consumption and energy intensity are used as key indicators, while the level of environmental technologies, trade openness, financial development, and per capita GDP are employed as explanatory variables. Utilizing the Bootstrap Fourier ARDL method, which accounts for nonlinear structural breaks, the results reveal that environmental technologies and financial development have a significant and positive long-term effect on energy demand. In contrast, economic growth is found to exert a reducing effect on energy demand. Regarding energy efficiency, although a long-run relationship with environmental technologies is identified, this relationship is not statistically significant. This finding suggests that environmental technology practices may not yet be sufficiently widespread or that policy-level initiatives aimed at improving energy efficiency may still be producing limited effects. Furthermore, macroeconomic variables such as economic growth, trade openness, and financial development are shown to significantly influence energy consumption. Simulation analyses indicate that the constructed models demonstrate high accuracy in both ex-post and ex-ante forecasts. For the 2020–2023 period, backcasting results are consistent with historical data, while the scenarios for the 2024–2027 period suggest that the expansion of environmental technologies has the potential to reduce energy demand. This study represents one of the pioneering efforts that investigates the effects of environmental technologies on energy demand and energy efficiency in the case of Turkey through an econometric simulation approach, thereby offering an original contribution to the literature. The findings highlight the importance of considering environmental technologies as a strategic tool in energy policy and underscore the necessity of adopting technology-oriented policy frameworks that balance energy consumption and efficiency to achieve sustainable development goals.
Benzer Tezler
- An agent-based approach to assess the impact of electricity generation on carbon emissions
Bir ajan temelli yaklaşim ile elektrik üretiminin karbon emisyonlari üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
DENİZHAN GÜVEN
Doktora
İngilizce
2025
Enerjiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZGÜR KAYALICA
PROF. DR. ÖMER LÜTFİ ŞEN
- Li-O2 pil laboratuvar AR-GE çalışmalarının çevresel etkisi ve optimizasyonu
Environmental impact and optimisation of Li-O2 battery laboratory R&D studies
NİSAN NASIF
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Çevre MühendisliğiSakarya ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHSEN AKBULUT ULUDAĞ
- Comparative evaluations of traditional house to achieved passive house standard in terms of global warming potential and energy efficiency
Geleneksel ev ile ulaşılan pasif ev standardının küresel ısınma potansiyeli ve enerji verimliliği açısından karşılaştırılması
SİMGE VAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE SÖZER
- Investigation of battery temperature distribution based on cell structure
Bataryalarda sıcaklık dağılımının hücre yapısına göre incelenmesi
SIDIKA VİŞNE
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFE TUBA OKUTUCU ÖZYURT
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAN KARABETOĞLU
- WHEELS TO SUSTAIN: ACTIVATING THE POTENTIAL OF ELECTRIC VEHICLES FOR MULTISCALE GRID STABILITY, HEAT PUMP PENETRATION, AND RENEWABLE ENERGY INTEGRATION
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İÇİN TEKERLEKLER: ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN ÇOK ÖLÇEKLİ ŞEBEKE KARARLILIĞI, ISI POMPASI YAYGINLIĞI VE YENİLENEBİLİR ENERJİ ENTEGRASYONU POTANSİYELİNİ HAREKETE GEÇİRMEK
ABDULLAH DİK
Doktora
İngilizce
2024
EnerjiThe Unıversıty Of NottınghamSürdürülebilir Enerji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİDDİG OMER
DOÇ. DR. RABAH BOUKHANOUF