Otizm spektrum bozukluğu tanılı gençlere ve yetişkinlere uygulanan“Mesleki Beceriler ve İş Yaşamına Hazırlık Becerileri”Programının etkisinin incelenmesi
Examining the Effectiveness of Vocational Training and Pre-employment Life Skills Program designed for youth and adults with autism spectrum disorder
- Tez No: 979809
- Danışmanlar: PROF. DR. SAFİYE SUNAY YILDIRIM DOĞRU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı almış yüksek işlevli otizmli (YİO) bireylere uygulanan teknoloji destekli Mesleki Beceriler ve İşe Uyum Becerileri programının, iletişim becerileri, mesleki hazırlık ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma, ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desen ile yürütülmüştür. Çalışma grubu 18–42 yaş aralığında, deney grubu (n=10) ve kontrol grubu (n=10) olmak üzere toplam 20 katılımcıdan oluşmuştur. Deney grubuna üç modüllü ve 20 oturumdan oluşan eğitim programı, tablet destekli materyaller ve video modelleme teknikleriyle sınıf ortamında uygulanmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan Otizm Çalışma Becerileri Ölçeği (OÇBÖ), Ori Learning programına ait değerlendirme soruları ve Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Analizler JASP 0.19.2 programı ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular, deney grubundaki katılımcıların kişilerarası iletişim, görev planlama, işyeri kurallarına uyum ve uygun geri bildirim verme gibi becerilerinde anlamlı gelişmeler gösterdiğini ortaya koymuştur. Buna karşın yaşam kalitesi ölçümlerinde kısa vadede anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Araştırma bulguları, teknoloji destekli ve ORI Learning benzeri bir mesleki geçiş programının Türkiye bağlamında uygulanmasının, OSB'li bireylerin iletişim ve iş uyum becerilerinde etkili olduğunu, ancak yaşam kalitesindeki ilerlemelerin uzun vadeli uygulamalarla ortaya çıkabileceğini göstermektedir. Katılımcıların program sonunda İzmir Büyükşehir Belediyesi Destekli İstihdam Ofisi aracılığıyla iş görüşmelerine yönlendirilmesi ve altı bireyin farklı şirketlerde istihdam edilmesi, programın somut çıktıları arasında yer almaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de OSB'li bireylerin istihdamına yönelik teknoloji destekli ve çok bileşenli programlara özgün bir katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the effects of a technology-supported Vocational and Job-Readiness Skills Program implemented for adults with Autism Spectrum Disorder (ASD) and identified as high-functioning autism (HFA) on their communication performance, vocational readiness, and quality of life. The study employed a quasi-experimental pretest–posttest control group design. The participants were 20 individuals aged 18 to 42, divided into an experimental group (n=10) and a control group (n=10). The experimental group received a structured training program consisting of three modules and 20 sessions, delivered in a classroom setting with tablet-based materials and video modeling techniques. Data were collected using the Autism Work Skills Scale (AWSS), whose Turkish adaptation was conducted by the researcher, the Ori Learning program's assessment items, and the Quality of Life Scale. Analyses were performed with JASP 0.19.2 software. The findings indicated significant improvements in social skills such as interpersonal communication, task planning, compliance with workplace rules, and providing appropriate feedback among participants in the experimental group. However, no statistically significant changes were observed in quality of life scores in the short term. The results highlight that implementing a technology-supported vocational transition program, similar to Ori Learning, in the Turkish context effectively enhances communication and job-readiness skills of individuals with ASD, while improvements in quality of life may require long-term interventions. Following the training, participants were directed to job interviews through the Izmir Metropolitan Municipality Supported Employment Office, and six individuals were successfully employed in different companies. This study provides an original contribution to the development of technology-based, multi-component vocational training programs that support the employment of individuals with ASD in Türkiye.
Benzer Tezler
- Obsesif kompulsif bozukluk, şizofreni ve bipolar bozukluk tanılı yetişkinlerin çocuklarının otizm spektrum bozukluğu ve duyusal profil açısından değerlendirilmesi
Evaluation in offspring of parents with obsessive compulsive disorder, schizophrenia and bipolar disorder in terms of autism spectrum disorder and sensory profile
ZEYNEP İREM ERBASAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı hastalarda bipolar bozukluk gelişimi ile VEGF, IGF-1 ve FGF-2 faktörlerinin ilişkisinin incelenmesi
Investigation the relationship between the development of bipolar disorder and VEGF, IGF-1 and FGF-2 in patients with autism spectrum disorder
GÖKÇE GÜLDİKEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT COŞKUN
- Yıkıcı duygudurum düzenleyememe bozukluğu ve bipolar bozukluk tanısı olan gençlerde zihin kuramı, bilişsel beceriler ve otizm spektrum bozukluğu belirtilerinin sağlıklı kontrollerle kıyaslanması
Comparision of theory of mind, cogniitive skills, and autism spectrum disorder symptoms in adolescents with disruptive mood dysregulation disorder and bipolar disorder to healthy controls
GONCA ÖZYURT
Doktora
Türkçe
2024
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiSinirbilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN BURAK BAYKARA
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sosyal becerilerinin fiziksel aktiviteye katılım ve farklı değişkenler açısından değerlendirilmesi
Evaluation of social skills of children with authority spectrum disorders in accordance with the participation and different variables of physical activity
SERÇİN TERMELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sporİstanbul Gedik ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLARA FATOŞ ÖZER
- Otizm spektrum bozukluğunda uyku alışkanlıklarının ve farklı parametrelerle olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Assessment of sleep habits and related clinical parameters of sleep problems in children with autism spectrum disorders
TUBA MUTLUER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN ABALI