Geri Dön

Belâgat ilminde îcâz- itnâb- müsâvât mefhumları ve Kur'ân-ı Kerim'den örnekler

The concepts of icaz, itnab and musavat in the science of rhetoric and examples from the Holy Qur'an

  1. Tez No: 979920
  2. Yazar: SELDA AKYOL
  3. Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI SEZER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Aksaray Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Kur'ân'ı Kerim'i daha iyi anlama çabası içerisinde olanların onun anlaşılmasına katkı sağlayan, âyet-i kerimeleri farklı yönleri ile ele alan Kur'an ilimlerini bilmesi gerekmektedir. Kur'ân-ı Kerim'de mevcut olan sanatların doğru tespiti, Kur'ân-ı Kerim'in daha iyi ve daha doğru bir biçimde anlaşılması hususunda önemlidir. Bu amaç, belâgat ilminin oluşum ve gelişimine zemin hazırlamıştır. Belâgat ilmi;“Meânî, Beyân ve Bedî'”ilimlerini kapsamaktadır. Tezde ele alacağım kısım da meânî ilminin pek çok alt başlığı olup bunlardan îcâz, itnâb ve müsâvât çalışma alanımı oluşturmaktadır. Tezin yazılmasındaki gâye de içerisinde muhteşem sanatları barındıran Kur'ân-ı Kerim'i bahsettiğim sanatları ele alarak bu yönüyle anlamaya çalışmak olacaktır. Çalışmanın içeriğinde meânî ilmine ayriyeten ufak da olsa yer verilmiş olup îcâz, itnâb ve müsâvât başlıkları sırasıyla detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Meânî ilminin ele alınmasının sebebi de bahse konu olan kavramların nereden, ne sebeple geldiklerine dair sağlamasının zihinlerde daha net şekillenmesi içindir. Başlıkların sözlük anlamları ve terim anlamlarına da yeri geldiğince yer verilmiştir. Îcâzın, maksadın az sözle anlatıldığı belâgat terimi olduğundan bahsedilmiş. Sırasıyla alt başlıklarına değinilmiş olup bunlar;“îcâz-ı kısar ve îcâz-ı hazf'tır”. İtnâb için ise bir faydaya binâen lafzın mânâdan fazla olduğundan bahsedilmiş olup itnâbın çeşitleri örnekleri ile birlikte ele alınmıştır. Îcâz ile itnâb üslûplarını birbirlerinden ayırma noktasında da müsâvât üslûbunun tercih edildiği ifade edilmiştir. Konunun daha iyi anlaşılması adına ele alınan başlıklar Kur'ân-ı Kerim'den âyetler ve hâricî örneklerle desteklenmiştir. Örnekler verilip geçilmemiş, açıklamalarına da yeri geldiğince yer verilmiştir. En son aşamada da îcâz, itnâb, müsâvât kavramlarına yönelik, örnekleri zenginleştirme yoluna gidilerek Kur'ân-ı Kerim'den fazlaca âyet-i kerimeye yer verilmiş, açıklamaları yapılmıştır.

Özet (Çeviri)

Those striving to better understand the Quran must be familiar with Quranic sciences, which examine the various aspects of the verses that contribute to its understanding. Accurately identifying the arts present in the Quran is crucial for a better and more accurate understanding of the Quran. This goal laid the groundwork for the formation and development of the science of rhetoric. Rhetoric encompasses the sciences of Ma'ani, Bayan, and Bedi. The section I will explore in this thesis encompasses the many subfields of Ma'ani, including îcâz, itnâb, and müsâvât. The purpose of this thesis is to understand the Quran, which encompasses magnificent arts, from these perspectives by examining the aforementioned arts. The study also includes a small, albeit detailed, section on the science of meaning, examining the topics of îcâz, itnâb, and müsâvât, respectively. The purpose of this study is to provide a clearer picture of the origins and reasons behind the concepts in question. The lexical and terminological meanings of the titles are also included where appropriate. It is mentioned that îcâz is a rhetorical term that conveys a purpose in a short amount of words, and its subheadings are discussed in turn:“îcâz-ı kısar”and“îcâz-ı hazf.”For itnâb, it is mentioned that the wording is more important than the meaning due to a specific benefit, and the types of itnāb are discussed with examples. It has been stated that the müsâvât style was preferred when distinguishing between the styles of icâz and itnâb. To better understand the subject, the topics discussed are supported by verses from the Holy Quran and external examples. Examples are not simply given, but rather explained where appropriate. Finally, by enriching the examples regarding the concepts of îcâz, itnâb, and müsâvât, numerous verses from the Holy Quran are included and explained.

Benzer Tezler

  1. ً“المنهج البياني في النص القرآني دراسة بلاغية في علم المعاني سورة الفرقان”أنموذجًا

    Kuran'da beyani yöntem meani ilminde belagi bir çalışma, Furkan Suresi örneği

    OMAR HASAN YOUSIF YOUSIF

    Doktora

    Arapça

    Arapça

    2025

    Siyasal BilimlerYalova Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SÜLEYMAN AYDIN

  2. Ahmed Cevdet Paşa`nın Belagat-ı Osmaniyyesi transkripsiyonlu metin - indeks (s. 101 - 203)

    Ahmed Cevdet Paşa`s Belagat-ı Osmaniyye (s. 101 - 203) transcription text - index

    FİLİZ KALYON

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    Türk Dili ve EdebiyatıHarran Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. M. MUHSİN KALKIŞIM

  3. Ahmed fâiz el- Berzencî 'nin Tuhfetu'l-İhvân fî Şerhi Fethi'r-Rahmân fî 'İlmeyi'l-me'ânî ve'l- Beyân adlı eseri (Dirase ve tahkik)

    تحفة الإخوان في شرح فتح الرحمن في علمَي المعاني والبيانللعلامة الشيخ أحمد فائز البرزنجيدراسة وتحقيق

    MUHAMMED ŞAFİ DERŞEVİ

    Doktora

    Arapça

    Arapça

    2023

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NUSRETTİN BOLELLİ

  4. Teşekkül devri belâgat ilminin edimbilim açısından incelenmesi

    An examination of the formative period of Arabic rhetoric from a pragmatics perspective

    ELİF OKUR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Dilbilimİzmir Katip Çelebi Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EYUP AKŞİT

  5. Yahya b. Hamza el-Alevî'nin et-Tırâz adlı eserinin meânî ilmi açısından değerlendirilmesi

    Evaluation of Yahya B. Hamza Al-Alevi's named work et-Tiraz in terms of meani science

    ADEM YENER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Dilbilimİzmir Katip Çelebi Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EYUP AKŞİT