Türkiye-İran ilişkileri tarihsel gelişimi
Historical development of Türkiye-Iran relations
- Tez No: 979934
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA AYHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Savaş, İran, Türkiye, Strateji, İdeoloji, Akademik çalışmalar, Atatürk Dönemi, Bölgesel farklılıklar, Bölgesel kalkınma, Bölgesel kalkınma ajansları, Bölgesel turizm, Bölgesel örgütler, Sadabat Paktı, War, Iran, Türkiye, Strategy, Ideology, Academic studies, Atatürk Period, Regional differences, Regional development, Regional development agencies, Regional tourism, Regional organizations, Sadabad Pact
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Rumeli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Ekonomi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Ekonomi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Soğuk Savaş dönemi, 1947-1991 yılları arasında, ABD ve Sovyetler Birliği arasındaki ideolojik çatışmanın bir sonucu olarak dünya siyasetini etkileyen bir dönemdir. Türk-İran ilişkileri de bu dönemde önemli bir rol oynamıştır. Soğuk Savaş'ın başlamasıyla birlikte Türkiye ve İran, farklı ideolojik ve stratejik bloklarda yer almıştır. Türkiye, NATO üyesi olarak Batı bloğuyla yakın ilişkiler geliştirirken, İran ise Bağlantısızlar Hareketi'ne öncülük ederek tarafsız bir politika izlemeye çalışmıştır. Ancak, Soğuk Savaş döneminde Türk-İran ilişkileri çeşitli zorluklarla karşılaşmıştır. Özellikle İran İslam Devrimi'nin gerçekleşmesiyle birlikte, İran'da iktidar değişikliği yaşanmış ve İslamcı bir yönetim iktidara gelmiştir. Bu durum, Türkiye ile İran arasındaki ideolojik ve siyasi farklılıkları daha da belirginleştirmiştir. Bunun yanı sıra, İran'ın İslam Devrimi sonrasında yayılmacı politikalar izlemesi ve bölgedeki Şii grupları desteklemesi, Türkiye'nin endişelerini artırmıştır. Türkiye, İran'ın bölgesel etkisini dengelemek için ABD ve diğer Batı ülkeleriyle yakınlaşma politikası izlemiştir. Bu durum, Türk-İran ilişkilerinin gerilimli bir seyir izlemesine neden olmuştur. Ancak Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte Türk-İran ilişkilerinde de değişiklikler gözlenmiştir. İki ülke arasındaki gerilim azalmış ve ikili ilişkilerde daha yapıcı bir yaklaşım benimsenmiştir. Türkiye ve İran, ekonomik iş birliği alanında adımlar atmış ve ticaret hacimleri artmıştır. Ayrıca, Türkiye ve İran, bölgesel sorunların çözümü için iş birliği yapma ihtiyacını fark etmiştir. Özellikle Irak ve Suriye gibi komşu ülkelerdeki istikrarsızlık ortamı, Türkiye ve İran'ın ortak çıkarlarını güçlendirmiş ve daha yakın bir diyalog kurmalarına yol açmıştır. Özet olarak, Soğuk Savaş döneminde Türk-İran ilişkileri gerilimli bir süreç yaşamıştır. Ancak Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte ilişkilerde olumlu bir gelişme görülmüş ve iki ülke arasındaki iş birliği artmıştır. Bugün Türk-İran ilişkileri, ekonomik, siyasi ve bölgesel iş birliği temelinde giderek daha olumlu bir seyir izlemektedir.
Özet (Çeviri)
The Cold War, a period that lasted from 1947 to 1991, influenced world politics as a result of the ideological conflict between the United States and the Soviet Union. Turkish-Iranian relations also played a significant role during this period. With the onset of the Cold War, Turkey and Iran aligned themselves with different ideological and strategic blocs. While Turkey, as a NATO member, developed close relations with the Western bloc, Iran, leading the Non-Aligned Movement, attempted to pursue a neutral policy. However, Turkish-Iranian relations faced various challenges during the Cold War. Particularly with the Iranian Islamic Revolution, Iran experienced a change of government, and an Islamist government came to power. This further accentuated the ideological and political differences between Turkey and Iran. Furthermore, Iran's expansionist policies and support for Shiite groups in the region following the Islamic Revolution increased Türkiye's concerns. To balance Iran's regional influence, Turkey pursued a policy of rapprochement with the United States and other Western countries. This situation led to a tense period in Turkish-Iranian relations. However, with the end of the Cold War, changes were also observed in Turkish-Iranian relations. Tensions between the two countries decreased, and a more constructive approach was adopted in bilateral relations. Turkey and Iran took steps in economic cooperation, and their trade volumes increased. Furthermore, Turkey and Iran recognized the need to cooperate to resolve regional issues. The instability in neighboring countries, particularly Iraq and Syria, strengthened Turkey and Iran's shared interests and led to closer dialogue. In summary, Turkish-Iranian relations experienced a tense period during the Cold War. However, with the end of the Cold War, a positive development was observed in relations, and cooperation between the two countries increased. Today, Turkish-Iranian relations are increasingly positive, based on economic, political, and regional cooperation.
Benzer Tezler
- Türkiye–İran turizm ilişkileri ve turistlerin destinasyon seçiminde etkili olan faktörlerin analizi
Analysis of Türkiye-Iran tourism relations and affecting factors tourists' destination selection
SOUDABEH AZİZİRENDİ
- Mahmud Ahmedinejad Dönemi Türkiye-İran ilişkileri
The Relations of Turkey and Iran in the Period of Mahmud Ahmedinejad iresidency
EMİRHAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerTrakya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN BERKE DİLAN
- Soğuk savaş sonrası dönemde İran'ın küresel güçlerle ilişkilerinin Türkiye üzerindeki etkileri
The impact of Iran's relationship with global powers on Turkey during the post-cold war period
MUSTAFA SEÇİM UZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Uluslararası İlişkilerAbant İzzet Baysal ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Bölümü
DOÇ. DR. MUHİTTİN ATAMAN
- Bahreyn – Türkiye ilişkileri: Gelişim, günün koşulları ve gelecekteki beklentiler
Bahrain – Turkey relations: Evolution, current conditions and future prospects
NAWAL ALJASİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜREL YILMAZ ŞAHİN