Peyzaj duyarlılığı temelinde arazi kullanım planlaması
Land use planning based on landscape sensitivity
- Tez No: 980040
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞÜKRAN ŞAHİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Gıda güvencesi, İklim değişikliği, Food security, Climate change
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Peyzaj duyarlılığı, ekosistemlerin sürdürülebilirliği, doğal kaynak yönetimi ve arazi kullanım planlaması süreçlerinde çevresel hassasiyetlerin değerlendirilmesinde belirleyici bir unsurdur. Bu tez çalışmasında, iklim değişikliği ve gıda güvencesi odağında peyzaj duyarlılığı bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Arazi kullanım/arazi örtüsü değişimleri incelenmiş, kentsel gelişimin yönsel eğilimlerini belirlemek amacıyla geleceğe yönelik simülasyonlar gerçekleştirilmiş ve yoğun kentsel gelişim baskısı altında kalabilecek riskli bölgeler belirlenmiştir. Bu doğrultuda, kentsel gelişim riski en yüksek olan Ayaş ilçesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Peyzaj duyarlılığını belirleyen ölçütler, iklim değişikliği ve gıda güvencesinin yerel etkilerini birlikte değerlendirecek şekilde yapılandırılmıştır. Isı yükü; arazi yüzey sıcaklığı, kentsel ısı adası etkisi ve ısı alanı değişim göstergeleri üzerinden analiz edilmiştir. Gıda güvencesi boyutunda erozyon risk haritası, gıda üretim potansiyeli ve agro-ekolojik zonlama çalışmaları yürütülmüş; arazi bozunumu ise toprak, iklim, bitki örtüsü ve yönetim göstergeleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu göstergeler mekânsal analiz teknikleriyle incelenmiş, elde edilen veriler Analitik Ağ Süreci (AAS) yöntemiyle bütüncül bir çerçevede birleştirilmiştir. Böylece, peyzaj duyarlılığının farklı boyutları birlikte ele alınmış ve göstergeler arası ilişkiler sistematik biçimde değerlendirilmiştir. Elde edilen peyzaj duyarlılığı düzeyleri temel alınarak, alanın farklı özelliklerine uygun koruma, geliştirme ve yönetim stratejileri geliştirilmiştir. Doğu kesimleri (kuzeydoğu ve güneydoğu) yüksek duyarlılık düzeyleriyle koruma öncelikli alanlar olarak belirlenirken; batı ve güney kısmında tarım faaliyetlerinin sürdürülmesi, kontrollü gelişim ve planlı yerleşim stratejilerinin uygulanması gereken bölgeler olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma ekosistemlerin korunması, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve kentsel gelişimin dengeli yönetimi için kavramsal ve uygulamalı bir çerçeve sunmakta; farklı peyzaj duyarlılık düzeylerine sahip alanlar için uygulanabilir stratejilerin belirlenmesine katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Landscape sensitivity is a decisive factor in assessing environmental sensitivities in the processes of ecosystem sustainability, natural resource management, and land use planning. In this thesis, landscape sensitivity has been addressed with a holistic approach, focusing on climate change and food security. Land use/land cover changes were examined, future simulations were conducted to determine the directional trends of urban development, and areas at risk of intense urban development pressure were identified. Accordingly, the district of Ayaş, which has the highest risk of urban development, was selected as the study area. The criteria determining landscape sensitivity were structured to jointly assess the local impacts of climate change and food security. Heat load was analyzed through land surface temperature, urban heat island effect, and heat island change indicators. In terms of food security, erosion risk mapping, food production potential, and agro-ecological zoning studies were conducted; land degradation was assessed using soil, climate, vegetation cover, and management indicators. These indicators were examined using spatial analysis techniques, and the data obtained were integrated into a holistic framework using the Analytic Network Process (ANP) method. Thus, different dimensions of landscape sensitivity were addressed together, and the relationships between indicators were systematically evaluated. Based on the obtained landscape sensitivity levels, protection, development, and management strategies suitable for the different characteristics of the area were developed. The eastern parts (northeast and southeast) were identified as priority areas for protection due to their high sensitivity levels, while the western and southern parts emerged as areas where agricultural activities should be continued and controlled development and planned settlement strategies should be implemented. In conclusion, this study provides a conceptual and practical framework for the protection of ecosystems, the sustainability of agricultural production, and the balanced management of urban development; it contributes to the identification of applicable strategies for areas with different landscape sensitivity levels.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Machine-learning approaches for neurological disorder diagnosis from genomic and neuroimaging data
Genomik ve nörogörüntüleme verilerinden nörolojik bozukluk teşhisi için makine öğrenmesi yaklaşımları
İSMAİL BİLGEN
Doktora
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHÇET UĞUR TÖREYİN
- Taraklı (Sakarya) ilçesi ve yakın çevresi ekoturizm potansiyelinin belirlenmesi
Determination of the ecotourism potential of tarakli (Sakarya) district and its near surroundings
GÖKÇE CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF AKPINAR KÜLEKÇİ
- Sultansazlığı örneğinde ıslak alanların çevre koruma açısından önemi üzerinde bir araştırma
A research on the value of wetlands in environmental conservation; case study:Sultan marshes
NİLGÜL KARADENİZ
Doktora
Türkçe
1995
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NUR SÖZEN
- Nezahat Gökyiğit botanik bahçesi örneğinde botanik bahçeleri planlama ve tasarım ilkeleri üzerine araştırmalar
Research on planning and design principles of botanical gardens, in case of Nezahat Gökyi̇ği̇t botanical garden
NİHAN SEVİNÇ MUŞDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVFİK HAKAN ALTINÇEKİÇ