Nöbetçi eczanelerde adil çizelgeleme yaklaşımı
Fair scheduling approach in on-duty pharmacies
- Tez No: 980048
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞRUL BAYRAKTAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Nöbet çizelgeleme, Duty scheduling
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eczane nöbet çizelgelemesi, sağlık hizmetlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için kritik öneme sahip bir planlama problemidir. Mesai saatleri dışında, resmi tatillerde ve hafta sonlarında ilaç teminini mümkün kılan bu sistem, halkın acil sağlık ihtiyaçlarının zamanında karşılanmasını garanti altına alırken aynı zamanda eczaneler arasında iş yükü dengesini gözetir. Etkili bir nöbet çizelgesi oluşturmak; coğrafi konum, nüfus yoğunluğu, ulaşım olanakları, eczaneler arası mesafe ve potansiyel talep gibi lojistik unsurların yanı sıra, adalet, erişilebilirlik ve hizmet kalitesi gibi sosyal boyutların da bütüncül bir şekilde değerlendirilmesini gerektirir. Planlama sürecinde yapılan hatalar, bazı bölgelerde hizmetin yetersiz kalmasına, bazı eczanelerin ise gereğinden fazla nöbet yükü üstlenmesine yol açabilir. Bu durum, hem hasta memnuniyetini hem de eczacıların mesleki motivasyonunu olumsuz etkileyebilir. Günümüzde, söz konusu problemin çözümünde yalnızca geleneksel deneyim ve sezgilere dayalı manuel yöntemler değil, aynı zamanda matematiksel modelleme, optimizasyon teknikleri ve karar destek sistemleri de kullanılmaktadır. Bu yaklaşımlar, eczane nöbetlerinin hem mekânsal hem de zamansal olarak dengeli dağıtılmasını sağlarken, karar vericilere nesnel ve tekrarlanabilir çözümler sunar. Böylelikle, toplum sağlığının korunması, eczacılar arasında görev paylaşımının adil biçimde yapılması ve sağlık hizmetlerinin genel verimliliğinin artırılması mümkün hale gelir. Literatür de eczane nöbet çizelgelemesi ile ilgili eksik bulunmasından dolayı bu tez bu alandaki eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır. Bunun içinde bir matematiksel model geliştirilmek istenmektedir. Kullanılan sistem 3 aylık periyotlarla çekilen bir kura sistemidir. Bu sistem hasta kapasiteleri aynı olan eczanelere farklı nöbet yükleri verirken zaman zaman da bazı eczanelere nöbet yükü vermemektedir de. Geliştirilen model sonucunda ise Safranbolu'da bulunan 21 adet eczanede nöbet çizelgelemesinin iyileştirilmesine ilişkin öncelikler yer almaktadır. Mevcut sistem ile geliştirilen model kıyaslandığında nöbet çizelgesinde adil ve dengeli bir sistem oluşturulmuştur. Genel anlamda modelin öngördüğü yük dağılımı ile gerçekleşen değerlerin büyük ölçüde örtüştüğünü göstermektedir. Sapma analizlerinde ortaya çıkan değerler çoğunlukla ±1,5 aralığında kalmış, bu da sistemin dengeyi yüksek oranda koruyabildiğini işaret etmektedir. Özellikle Safranbolu ve Işıkgül eczanelerinde +1,3 seviyesinde pozitif sapmalar tespit edilmiş, bu durum söz konusu eczanelerin beklenenden daha fazla nöbet yükü üstlendiklerini göstermiştir. Buna karşılık Kaya, Ateş ve 4. Levent eczanelerinde -1,05 civarında negatif sapmalar görülmüş, bu da ilgili eczanelerin modelin öngörüsüne göre daha az nöbet yükü taşıdıklarını ortaya koymuştur. Ancak bu farklılıklar tolere edilebilir düzeydedir ve sistemin genel dengesini bozacak nitelikte değildir.
Özet (Çeviri)
Pharmacy shift scheduling is a critical planning problem for the uninterrupted operation of healthcare services. This system, which enables the supply of medications outside of business hours, on public holidays, and on weekends, ensures the timely meeting of urgent healthcare needs of the public while also balancing workloads among pharmacies. Creating an effective shift schedule requires a holistic assessment of logistical factors such as geographic location, population density, transportation possibilities, distance between pharmacies, and potential demand, as well as social dimensions such as fairness, accessibility, and service quality. Errors in the planning process can lead to inadequate service in some areas and excessive shift loads in others. This can negatively impact both patient satisfaction and pharmacist motivation. Today, not only traditional manual methods based on experience and intuition but also mathematical modeling, optimization techniques, and decision support systems are used to solve this problem. These approaches ensure a balanced distribution of pharmacy shifts both spatially and temporally, while providing decision-makers with objective and repeatable solutions. This makes it possible to protect public health, distribute tasks fairly among pharmacists, and increase the overall efficiency of healthcare services. Due to the lack of literature on pharmacy shift scheduling, this thesis aims to address this deficiency. A mathematical model is developed for this purpose. The system used is a three-month lottery system. This system assigns different shift loads to pharmacies with similar patient capacity, while occasionally excluding some. The developed model sets priorities for improving shift scheduling in 21 pharmacies in Safranbolu. A comparison of the current system with the developed model demonstrates a fair and balanced shift scheduling system. Overall, the model's predicted load distribution largely coincides with the actual values. Deviation analyses revealed values mostly within the ±1.5 range, indicating that the system maintains a high degree of balance. Positive deviations of +1.3 were detected, particularly in the Safranbolu and Işıkgül pharmacies, indicating that these pharmacies were undertaking greater shift loads than expected. In contrast, Kaya, Ateş, and 4. Levent pharmacies exhibited negative deviations of around -1.05, suggesting that these pharmacies were carrying less shift load than predicted by the model. However, these differences were tolerable and did not disrupt the overall balance of the system.
Benzer Tezler
- Maksimum doluluk ve azaltılmış çevresel etki ile yolculuk paylaşım mobil uygulaması
Journey sharing mobile application with maximum occupancy and reduced environmental impact
RİFAİ KUÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ HAKAN IŞIK
- Pharmacy duty scheduling problem with an application to İzmir
Eczane nöbet çizelgeleme problemi: İzmir uygulaması
AYŞE EBRU AĞLAMAZ
- Nöbetçi öğretmenlik uygulamasına ilişkin öğretmen ve okul yöneticilerinin görüşleri
Teachers'and principals'opinions about execution off hall monitoring
FUAT SABANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimMevlana ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEHBİ ÇELİK
- Öğrencilerin nöbetçi öğretmen algılarının örtük program açısından incelenmesi
Investigation of the students' views about duty teachers in terms of hidden curriculum
AYŞE ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN NİHAT ŞAD
