Destari (Sarıkçı) Mustafa Paşa Türbesi (İstanbul-Şehzadebaşı)'nde bulunan yüzey çini panoların motif ve desenlerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 980126
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE ÜSTÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Çini sanatı, Tile art
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Geleneksel Türk sanatının, seramik- çini eserlerindeki motif, desen, teknik ve üsluplarında, Türklerin Orta Asya'da İslamiyet öncesi ve sonrasında inanç ve kültür yapısının etkilerini görürüz. Türkler 9. Yüzyıl'da İran, daha sonra Büyük Selçuklu Devleti ile başlayan ve devamında Anadolu'ya geldiklerinde Anadolu Selçuklu Devletinin eşsiz güzellikteki mimari yapılarında sırlı-sırsız tuğla ile ve yapı içlerini“çini”ile süslemişlerdir.14. Yüzyıl ve 15. Yüzyıl Erken Osmanlı ve Osmanlı Klasik Dönemi (16.Yüzyıl- 17. Yüzyıl)“Çini”örneklerinde bu sanatı sanatçı ve ustaların sanatta doruğa ulaştırdığı görülmektedir. Tez konusunu oluşturan Destari Mustafa Paşa Türbesi'nin yapı içindeki çini panolar, İznik atölyelerinde buraya özgü yaptırılmıştır. Çinilerin kalitesindeki düşüklük gerek hamuru gerekse sır altı desenlerinin teknik ve uygulama bakımından ve renklerindeki bozulma İznik çiniciliğinin bozulması ile bağlantılıdır. Ayrıca türbenin çinileri 17. Yüzyıl da yapılmış mimari eserlerdeki çinilerle benzerlik göstermektedir. Destari (Sarıkçı) Mustafa Paşa Türbesi (İstanbul-Şehzadebaşı)'nde Bulunan Yüzey Çini Panoların Motif ve Desenlerinin Değerlendirilmesi hakkındaki tez konusu ile ilgili olarak gerekli kurumlardan izin alındıktan sonra bizzat yerine gidip çiniler fotoğraflanmıştır. Bu arada tez konusu ile ilgili literatür taraması da İstanbul ve Sakarya'daki kütüphanelerde yapılmıştır. Hazırlanan tezin birinci kısmında 17. Yüzyıl Osmanlı“çini”sanatı hakkında kısa tarihçe, Destari Mustafa Paşa'nın biyografisi, türbenin mimarisi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısımda“çini”tezyinatının bulunduğu alanlar ve desen özellikleri, desen ve kompozisyon planı, motifler ve karakteristik özellikleri açıklanmış olup devamında katalog oluşturulmuştur. Üçüncü kısımda yapıda bulunan diğer sanatlar (Kalem İşi (Malakari), Revzen pencereleri, Taş İşçiliği) hakkında bilgi verilmiştir. Tez, sonuç ve değerlendirme, kaynakça devamında ekler kısmında uygulama çalışma fotoğrafları ve çizimler ile son bulmaktadır
Özet (Çeviri)
Traditional Turkish ceramic and tile art reflects the deep influence of Turkish cultural and religious beliefs, both pre-Islamic and Islamic, dating back to their Central Asian origins. Beginning in the 9th century with their contact with Iran and later through the Great Seljuk Empire, Turks brought these artistic traditions to Anatolia. During the Anatolian Seljuk period, they adorned architectural structures with glazed and unglazed bricks and enriched the interiors with exquisite tilework. This art form reached its peak in the 14th and 15th centuries during the Early Ottoman period and was further refined and perfected by artists and craftsmen in the Classical Ottoman period of the 16th and 17th centuries. The present thesis focuses on the interior tile panels of the Tomb of Destari (Sarıkçı) Mustafa Pasha, located in Şehzadebaşı, Istanbul. These tiles were specifically commissioned from Iznik workshops and display characteristics unique to the period. However, certain technical deficiencies—such as the quality of the clay body, the underglaze decoration techniques, and the deterioration of colors—suggest a decline in the overall standards of Iznik tile production during the 17th century. The tiles found in this tomb exhibit stylistic and technical similarities with other architectural tile works of the same era. Fieldwork was conducted after obtaining the necessary permissions from relevant institutions, including on-site photography of the tiles. Additionally, an extensive literature review was carried out in libraries located in Istanbul and Sakarya. The first chapter of the thesis provides a brief historical overview of 17th-century Ottoman tile art, a biography of Destari Mustafa Pasha, and architectural information regarding the tomb. The second chapter offers a detailed analysis of the areas decorated with tiles, including compositional layout, design characteristics, motifs, and their stylistic features, culminating in a comprehensive catalogue. The third chapter examines other artistic elements present in the tomb, such as kalem işi (painted decoration), stained-glass revzen windows, and stonework. The thesis concludes with findings and evaluations, followed by references. Supplementary sections include photographs from fieldwork and technical drawings.
Benzer Tezler
- Tereke kayıtlarına göre Rusçuk'ta sosyo-ekonomik ve kültürel hayat (1656-1742)
According to tereke records socio-economic and cultural life in Ruse (1656-1742)
GÜLAY BOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİL ÇOLAK
- Sarinci Bököy Destanı'nın bağlamsal sözlüğü (İsimler ve fiiller)
Contextual dictionary of Sarinci Bököy (Nouns and verbs)
FATMA HANIM TUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CÜNEYT AKIN
- Kırgız destan geleneği ve Sarinci Bököy Destanı
The Kyrgyz tradition and Bököy Epic
KEZBAN ALPER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEKERİYA KARADAVUT
- Sarıncı, Bököy - Kedeykan: Köroğlu ile ilgili Kırgız destanları
Başlık çevirisi yok
BELGİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Halk Bilimi (Folklor)Ege ÜniversitesiTürk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET TÜRKMEN
- Sarinci-Bököy ve Cañıl Mırza destanlarının bağlamsal sözlüğü (S. Konokbayev ve M. Nusulmankulov varyantları) (isim ve fiiller)
Contextual dictionary of Sarinji-Bokoy and janyl myrza (S. Konokbayev and M. Musulmankulov variants) (nouns and verbs)
ERKUT RESULOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CÜNEYT AKIN