Meallerde bazı deyim çevirilerinin anlamsal analizi (Mehmet Akif Ersoy Meali örneği)
Semantic analysis of idiomatic translations in Qur'anic translations (The case of Mehmet Akif Ersoy)
- Tez No: 980200
- Danışmanlar: PROF. DR. YAKUP CİVELEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'an-ı Kerim'deki deyimlerin muhataplar üzerinde derin bir etkisi vardır. Bu ifadeler, okuyucunun zihninde güçlü çağrışımlar yaparak vahyin doğru anlaşılmasına yardımcı olur. Ancak Türkçe meallerin Kur'an deyimleri çevirisinde zamanla birbirini tekrar eden bir dil yapısı ortaya çıkmıştır. Çoğu zaman anlaşılır olmaktan uzak olan bu dil, Kur'an lafzının kendisi gibi düşünülerek değişime kapalı bir hüviyet kazanmıştır. Oysaki hiçbir meal Kur'an-ı Kerim'in bizatihi kendisi olarak düşünülmemelidir. Kur'an'daki deyimlerin Türkçeye aktarımında yaşanan sorunlar; dil kaynaklarına başvurmak yerine kalıplaşmış literal çevirileri tekrar etmek ve Türkçe eşdeğerlik bakımından doğru tercihler yapamamakla alakalıdır. İşlevsel çevirilerle daha etkili anlamlara ulaşabilmek için bu kalıplaşmış deyim aktarım dilinin değerlendirilmeye açılması gerekmektedir. Böyle bir değişim pratikte kolay olmayacağı için Mehmet Akif'in mealindeki deyim çevirilerinin incelenmesi önem arz etmektedir. Zira Mehmet Akif'in anlam ve bağlamı bir arada yansıtmaya çalışan yaklaşımı işlevsel deyim aktarımları sunabilmektedir. Ancak Mehmet Akif'in kaleme aldığı meal de dahil olmak üzere hiçbir meal mutlak bir ölçü kabul edilmemelidir. Her yazar kendi dilsel tecrübeleri, döneminin dilsel imkanları, takip ettiği çeviri metotları ve hedef kitlesi bakımından değerlendirilmelidir. Bu nedenle, Kur'an deyimlerinin çevirisinde metodik bir yaklaşım izlenmeli; bu ifadelerin ilk muhataplarda uyandırdığı çağrışımlar dikkate alınarak hedef kültürde benzer çağrışımları uyandıracak dengeli bir aktarım hedeflenmelidir.
Özet (Çeviri)
Idioms in the Qur'an have a deep impact on their audience. These expressions create strong associations in the reader's mind and help in correctly understanding the revelation. However, in Turkish translations, a repetitive linguistic pattern has gradually emerged in the rendering of Qur'anic idioms. This language, often far from being clear, has been treated as unchangeable, as if it were the Qur'anic wording itself. Yet no translation should be regarded as the Qur'an itself. The problems in translating Qur'anic idioms into Turkish are mostly related to repeating fixed literal translations instead of referring to linguistic sources and failing to make accurate choices in terms of Turkish equivalence. To reach more functional meanings, this stereotyped translation language needs to be reconsidered. Since such change is not easy in practice, examining the idiomatic translations in Mehmet Akif's work becomes important. His approach, which tries to reflect both meaning and context together, can offer functional idiomatic renderings. However, no translation, including Mehmet Akif's, should be accepted as an absolute standard. Each translator should be evaluated according to their linguistic experience, the possibilities of their time, their translation method, and their target audience. Therefore, a methodological approach should be followed in translating Qur'anic idioms, aiming at balanced expressions that evoke in the target culture the same associations they created in the minds of the first audience.
Benzer Tezler
- Arapçada deyimler ve Kur'ân-ı Kerim'de kullanımı
Idioms in Arabic and the use of idioms in holy Quran
MURAT YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Doğu Dilleri ve EdebiyatıKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. AKİF ÖZDOĞAN
- Adana ili folklorik veteriner hekimliği ve hayvancılığı üzerine araştırma
A research on folkloric veterinary medicine and animal husbandry in adana province
AYŞE DİLRUBA ALAT
Doktora
Türkçe
2025
Veteriner HekimliğiSelçuk ÜniversitesiVeteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN ASLIM
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Kur'ân'da müterâdif mâna verilen bazı kelimelerin etimolojik tahlili ve bazı meallerde mukayeseli değerlendirmesi
Etymological analysis of some words given different meanings in the Quran and comparative evaluation in some meanings
EMRE KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM EKİCİ
- Türkiye'de tilavet edilen mushaftaki bazı vakf işaretlerinin diğer mushaflarla mukayeseli tahlili
Compare some of the signs of waqf in the Mushaf, which is read in Turkey with other Mushafs
ENES YARIZ
Doktora
Türkçe
2018
Dinİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN ATEŞ