الهوى في القرآن الكريم وآثاره في سلوك الفرد وكيان المجتمع
Kur'ân-ı Kerim'de heva kavramı ve fert ve toplum hayatındaki yeri
- Tez No: 980299
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA ÖZEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, hevâ, nefs, etkiler, fert, toplum, Tafsir, hawā, nafs, effects, individual, society
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kur'ân-ı Kerîm'in önemle üzerinde durduğu ve ferdin ve toplumun muzdarip olduğu psikolojik hastalıkların temelinde gördüğü hevâ-yı nefs'i tanımayı hedeflemektedir. Ayrıca, bundan kurtuluş ve selâmetin yolunun ancak Allah Teâlâ'nın Kitabı'nın rehberliğine sarılmakla mümkün olduğuna vurgu yapmaktadır. Çalışma, şu ilmî sorunsaldan hareket etmektedir: Kur'ân-ı Kerîm hevâ kavramını nasıl tasvir etmiştir? Bu kavramın insan davranışına yansımaları nelerdir? Ve onu tedavi etmek ve ondan korunmak için Kur'ân'ın sunduğu yöntemler nelerdir? Konu, Kur'ân-ı Kerîm'in hevâ-yı nefs'e olan ilgisi, ona uymaktan sakındırması ve onun fert ve toplum üzerindeki etkilerini açıklaması bakımından önem arz etmektedir. Çalışma, hevâ lafzının Kur'ân-ı Kerîm'de geçtiği farklı yerleri takip ederek, bu yerleri bağlamıyla ilişkilendirme ve müfessirlerin görüşleri ışığında tahlil etme, ayrıca hevâ'nın bireylerin ve toplumların hayatındaki etkisini somutlaştıran Kur'ânî örnekleri çıkarma yoluyla yürütülen betimleyici-analitik yönteme dayanmaktadır. Çalışma, hevâ lafzının geçtiği bağlamları, bu hitapların yöneltildiği tarafları, hevâya tabi olmanın sebeplerini – dünya sevgisi, kibir ve cehalet gibi – tespit etmeye odaklanmıştır. Aynı zamanda Kur'ân'ın hevâya karşı korunma yolları olarak gösterdiği nefsin tezkiyesi, iradenin kontrolü ve vahyin rehberliğine yönelme gibi yöntemleri de ortaya koymuştur. Ayrıca, çalışma hevâ'nın bireyin davranışları üzerindeki etkilerini – bâtılda ısrar, hakkı yalanlama, nifak ve zulme dalma – ortaya koymuş; bununla birlikte toplumun yapısına etkisini – değerlerin çözülmesi, medeniyetin yıkılması, heybetin kaybı, fitnelere batma ve Allah'ın rahmetinden uzaklaşma – da gözler önüne sermiştir. Çalışma, hevâ'nın Kur'ân-ı Kerîm'in işlediği merkezî olumsuz kavramlardan biri olduğunu; onu birey ve toplumun selâmeti açısından varoluşsal bir tehlike olarak değerlendirdiğini ve dolayısıyla onun farkına varılması, onunla mücadele edilmesi ve nefsin ilâhî metoda tabi kılınarak tezkiye edilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to explore the concept of hawā as addressed in the Qur'an, where it is treated as a foundational cause of psychological and moral disorders that afflict both individuals and societies. The study emphasizes that salvation from hawā can only be achieved by adhering to the guidance offered by the Book of Allah. The research arises from the central question: How does the Qur'an depict the concept of hawā, what are its reflections on human behavior, and what are the Qur'anic methods proposed for its treatment and prevention? The significance of this topic lies in the Qur'anic emphasis on the dangers of hawā, its warnings against following it, and the clarification of its detrimental effects on both individuals and communities. The study employs a descriptive-analytical approach by tracing the term hawā across its various occurrences in the Qur'an, analyzing its use within its surrounding context, and interpreting it in light of classical exegetical opinions. The study further derives Qur'anic examples that illustrate the influence of hawā in the lives of individuals and nations. It focuses on analyzing the contexts in which the term hawā appears, identifying the audiences addressed, and uncovering the causes that lead to its pursuit—such as ḥubb al-dunyā (love of the world), kibr (arrogance), and jahl (ignorance). The study also highlights the means presented in the Qur'an for protection against hawā, including tazkiyat al-nafs, the regulation of willpower, and guidance through waḥy (revelation). Additionally, the study presents the effects of hawā on individual behavior, such as insistence upon falsehood, rejection of truth, indulgence in hypocrisy, and engagement in injustice. It also discusses its societal impact, including the collapse of moral values, the destruction of civilization, the loss of dignity, immersion in tribulations, and alienation from divine mercy. The study concludes that hawā represents one of the central negative concepts addressed in the Qur'anic discourse—regarded as an existential threat to the integrity of both the individual and society. This reality necessitates conscious awareness of hawā, striving against it, and the pursuit of tazkiyat al-nafs in accordance with the divine method.
Benzer Tezler
- الحرية الدينية في القرآن الكريم انطلاقاً من سورة الكافرون
Kafirun suresi bağlamında Kuran-ı Kerim'de din hürriyeti
ABDELOUAHAB MOUHTARIM
Yüksek Lisans
Arapça
2021
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
- أسلوب الكناية في الجزءين التاسع والعشرين والثلاثين من القران الكريم
Üslubu l- kinayefil- cüzeyn salâinmine l- Kur âni l- Kerîm (retorik analitik çalışma)
SALIM SABAH OTHMAN SHWAN
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM İBRAHİMOĞLU
- خلق آدم عليه السلام في ضوء آيات القرآن الكريم( دراسة تحليلية )
Kur'ân-ı Kerim ayetleri ışığında Hz. Adem'in yaratılışı (Tahlil çalışması) / The creation of Adam, Peace be Upon Him, in the light of the verses of the noble Qur'an, an analytical study
KHALID HATEM KHALAF
Yüksek Lisans
Arapça
2020
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHATTİN SÖNMEZSOY
- السلام الاجتماعي والتصوُّف: الطريقة النقشبنديَّة الحقانيَّة أنموذجًا
Toplumsal barış ve tasavvuf: Bir model olarak Nakşibendi Hakkani tarikatı
MOCH NUR SYAHRUS SYAHBANA
Yüksek Lisans
Arapça
2025
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET HAMDİ YILDIRIM
- Dirasetu ve tahkiku mahtutati“Muhtesaru'l-Makale fi'l-Fethi ve'l-İmale”li Muhammed el-'Avfi) Muhammed el-Avfi'nin“Muhtesaru'l-Makale fi'l-Fethi ve'l-İmale”adlı eserinin tanıtımı ve tahkiki
An introduction and verification of a manuscript“Mukhtasaru al-Makâla fi al-Fatihi ve al-İmâla”of Muhammed el-'Avfi
MARWAH SALEH ABED AL-HAYANI
Yüksek Lisans
Arapça
2018
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CELALETTİN DİVLEKCİ