Deprem sonrası kronik hastalığı olan bireylerin psikososyal durumlarının kronik hastalık uyumlarına etkisi
Impact of psychosocial conditions on chronic disease adaptation among individuals with chronic illness in the post-earthquake period
- Tez No: 980397
- Danışmanlar: PROF. DR. CAHİT ÖZER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Hatay il merkezinde yaşayan kronik hastalığı olan bireylerde, afet sonrası dönemde ortaya çıkan psikososyal durumların kronik hastalıklara uyum düzeyine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel analitik tipte yürütülen çalışmaya, Hatay il merkezinde yaşayan ve en az bir kronik hastalık tanısı bulunan 395 birey dâhil edilmiştir. Katılımcılara 23 soruluk sosyodemografik bilgi formu uygulanmış, ruhsal durumlarını değerlendirmek için Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21) ve uyum düzeyini belirlemek için Kronik Hastalıklara Uyumu Değerlendirme Ölçeği (KHUDÖ) kullanılmıştır. Veriler SPSS 22.0 ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 395 birey katıldı (yaş ortalaması 50,6±16,4; 212 kadın, %53,7). Çalışmada, kronik hastalığa uyum puanlarının deprem deneyimleri ile farklılaştığı saptandı. Enkaz altında kalanlarda ve çekirdek aile kaybı yaşayanlarda psikolojik uyum (p=0,019; p<0,001) ve sosyal uyum (p<0,001) düzeyleri daha yüksek bulundu; fizyolojik ve spiritüel uyum boyutlarında ise anlamlı fark gözlenmedi (p>0,05). Maddi kayıp yaşayanlar ve yakın akraba kaybı olanlarda uyum puanları istatistiksel olarak farklılık göstermedi (p>0,05). Psikososyal durum açısından, enkaz altında kalanlarda (p=0,021; 0,035; 0,021; 0,02), çekirdek aile kaybı yaşayanlarda (p=0,011; <0,001; 0,002; 0,002) ve maddi kayba uğrayanlarda (p=0,005; 0,003; 0,013; 0,002) depresyon, anksiyete, stres ve toplam DASS-21 puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. Ayrıca korelasyon analizinde, DASS-21 toplam ve alt ölçek puanları ile kronik hastalık uyum puanları arasında pozitif ilişkiler tespit edildi; özellikle psikolojik ve sosyal uyum alt boyutlarıyla güçlü düzeyde korelasyon saptandı (p<0,001). Sonuç: Deprem sonrası kronik hastalığı olan bireylerde uyum genel olarak korunmuş; uyum ile psikolojik belirtiler arasında pozitif bir ilişki saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to examine the effect of psychosocial conditions emerging in the post-disaster period on the adaptation levels to chronic diseases among individuals with chronic illnesses living in the city center of Hatay. Materials and Methods: This cross-sectional analytical study included 395 individuals residing in Hatay with at least one diagnosed chronic disease. A 23-item sociodemographic questionnaire was administered, alongside the Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21) to assess psychological symptoms and the Chronic Disease Adaptation Assessment Scale (CDAAS) to evaluate adaptation levels. Data were analysed using SPSS 22.0. Results: A total of 395 participants were included (mean age 50.6 ± 16.4 years; 53.7% female). Chronic disease adaptation differed by earthquake-related exposures. Psychological adaptation was higher among participants who experienced entrapment under debris and among those with loss of an immediate family member (p = 0.019 and p < 0.001, respectively); social adaptation was likewise higher in these groups (both p < 0.001). No significant differences were observed for physiological or spiritual adaptation (both p > 0.05). Adaptation did not differ in those with material loss or loss of other close relatives (both p > 0.05). Regarding psychosocial status, DASS-21 depression, anxiety, stress, and total scores were higher in participants with entrapment under debris (p = 0.020–0.035), and in those with immediate family loss (p < 0.001–0.011) or material loss (p = 0.002–0.013). In correlation analyses, DASS-21 total and subscale scores were positively associated with adaptation scores, with the strongest correlations for the psychological and social subscales (all p < 0.001). Conclusion: In the post-earthquake period, adaptation among individuals with chronic illnesses was generally preserved, and a positive association was observed between adaptation and psychological symptoms
Benzer Tezler
- Asrın felaketi, birinci basamakta kronik hastalığı olan bireylerin yaşam tarzını nasıl etkiledi?
How did the century's disaster affect the lifestyle of individuals with chronic diseases in primary care?
ONUR TEKŞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAZİYE ŞULE GÜMÜŞTAKIM
- Kronik hastalığı olan bireylerin deprem sonrası beslenme alışkanlıklarının hastalık yönetimine etkisinde psikolojik iyi oluşun aracı rolü
The mediating role of psychological well-being in the effect of post-earthquake nutrition habits of individuals with chronic diseases on disease management
İBRAHİM HALİL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikErzurum Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAL GÖRDES AYDOĞDU
- Kahramanmaraş 6 şubat depremi sonrası bölgede yaşayan ve kronik hastalığı olan bireylerın hastalıkları açısından değerlendirilmesi
Evaluation of individuals with chronic diseases living in the region after Kahramanmaraş february 6 earthquake in terms of their diseases
BURCU KURŞUNCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CELAL KUŞ
- Deprem sonrası damgalanmanın hastalık kabulü ve öz bakım davranışlarına etkisi: Tip 2 diyabet örneği
The effect of post-earthquake stigma on disease acceptance and self-care behaviors: The example of type 2 diabetes
ERKAN YETER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikGaziantep ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE SERAP KOÇAK
- 6 Şubat depremi nedeni ile göç etmiş depremzedelerin birinci basamak sağlık hizmetlerini kullanma durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of primary healthcare utilization among earthquake survivors who migrated to istanbul due to the February 6 earthquake background
SEVGİ ÇİTİL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLRU PEMRA CÖBEK ÜNALAN