Müzik ikonografisi perspektifinden 15. yüzyılda franko-flaman resim sanatının İtalyan sanatına etkisi
The influence of franco-flemish painting on Italian art in the 15th century from the perspective of musical iconography
- Tez No: 980596
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EKİN KAYNAK ILTAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Tarih, Müzik, Art History, History, Music
- Anahtar Kelimeler: 15. yüzyıl, Akdeniz, Flaman, Müzikoloji, Sanat tarihi, 15. century, Mediterranean, Flemish, Musicology, Art history
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Akdeniz Ortaçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, 15. yüzyıl sanatında müzik ikonografisi çerçevesinden hareketle, Franko-Flaman resim geleneğinin İtalyan sanatındaki etkilerini çok katmanlı biçimde analiz etmektedir. İnceleme, sanat tarihi, ikonografi ve müzikoloji disiplinlerinin kesişiminde, farklı coğrafi geleneklerin nasıl görsel bir diyalog kurduğunu gözler önüne sermektedir. Franko-Flaman sanatı, detaycılığı, zengin sembolizmi, ışık-gölge oyunlarındaki ustalığı ve minyatür etkisi yaratan yüzeysel derinliğiyle tanımlanır. Bu görsel üslup, özellikle Jan van Eyck, Rogier van der Weyden ve Hans Memling gibi sanatçılar aracılığıyla, Kuzey Avrupa'da kuvvetli bir ikonografik repertuar geliştirmiştir. Melek müzisyenler, portatif orglar, telli çalgılar ve çok sesli koro sahneleri, sadece dini temsillerin bir parçası değil, aynı zamanda Tanrı'ya yönelmiş armonik bir kozmolojinin ifadesidir. Bu yaklaşım, musica mundana (evrensel müzik) – musica humana (ruhsal düzen) – musica instrumentalis (işitilen ses) ayrımında temellenen Boethiusçu gelenekle iç içedir. İtalya'da ise özellikle 1470 sonrası dönemde, bu Kuzey etkileri belirginleşir. Giovanni Bellini, Piero della Francesca, Antonello da Messina gibi sanatçılar, Franko-Flaman okuluna özgü detaycılığı, ışık-gölge derinliğini ve sembolik yoğunluğu, İtalyan klasik kompozisyon anlayışıyla harmanlamışlardır. Bu etkileşim, yalnızca teknik düzeyde değil, müzikal ikonografideki figür yerleşimleri, çalgı seçimleri, melek tipolojileri ve kompozisyonun litürjik boyutu açısından da gözlemlenebilir. Örneğin, Bellini'nin San Giobbe Altarpiece'i, kuzeydeki Ghent Sunak Panosu'na biçimsel olarak benzer bir düzlemde çalgılı meleklerle donatılmıştır. Ancak İtalyan hümanizmiyle birleştiğinde bu melekler, artık yalnızca kutsal koroyu değil, aynı zamanda klasik antikite estetiğini de yansıtır hâle gelir. Franko-Flaman etkisi, yalnızca bireysel sanatçılar üzerinden değil, Floransa, Venedik ve Napoli gibi merkezlerdeki sipariş sistemleri, ticari ilişkiler ve koleksiyoncu çevreleri yoluyla kurumsal olarak da İtalyan sanatına sirayet etmiştir. Bu çerçevede, kuzeyde gelişen ikonografik müzik dili, İtalyan sanatçıların görsel anlatımını hem zenginleştirmiş hem de dönüştürmüştür. Tez, bu etkileşimi hem ikonografik hem de kavramsal düzeyde analiz ederek, müziğin görsel temsili yoluyla kültürel aktarım ve sentez süreçlerini açığa çıkarır. Müzik imgeleri; çalgı çalan melekler, ilahi serenatlar, çoban melodileri, ahenk içindeki lavta çalgıcıları gibi sahnelerle, sadece sesin temsili değil, dönemin teolojik, felsefi ve estetik düşünce dünyasının da aynası hâline gelmiştir.
Özet (Çeviri)
This doctoral thesis analyzes the influence of the Franco-Flemish painting tradition on Italian art in a multi-layered manner, based on the iconography of music in 15th-century art. The study reveals how different geographical traditions establish a visual dialogue at the intersection of art history, iconography, and musicology. Franco-Flemish art is characterized by its attention to detail, rich symbolism, mastery of light and shadow, and superficial depth that creates a miniature effect. This visual style, particularly through artists such as Jan van Eyck, Rogier van der Weyden, and Hans Memling, developed a strong iconographic repertoire in Northern Europe. Angel musicians, portable organs, stringed instruments, and polyphonic choir scenes are not only part of religious representations but also expressions of a harmonious cosmology oriented toward God. This approach is intertwined with the Boethius tradition based on the distinction between musica mundana (universal music), musica humana (spiritual order), and musica instrumentalis (audible sound). In Italy, these Northern influences became particularly pronounced after 1470. Artists such as Giovanni Bellini, Piero della Francesca, and Antonello da Messina blended the detail, light-shadow depth, and symbolic intensity characteristic of the Franco-Flemish school with the Italian classical compositional approach. This interaction can be observed not only at the technical level, but also in terms of the placement of figures in musical iconography, the choice of instruments, angel typologies, and the liturgical dimension of the composition. For example, Bellini's San Giobbe Altarpiece is decorated with musical angels on a formal plane similar to that of the Ghent Altarpiece in the north. However, when combined with Italian humanism, these angels no longer reflect only the sacred choir but also the aesthetics of classical antiquity. The Franco-Flemish influence permeated Italian art not only through individual artists but also institutionally through the commission systems, commercial relations, and collector circles in centers such as Florence, Venice, and Naples. In this context, the iconographic musical language that developed in the north both enriched and transformed the visual narrative of Italian artists. The thesis analyzes this interaction at both the iconographic and conceptual levels, revealing the processes of cultural transmission and synthesis through the visual representation of music. Musical images, such as scenes depicting angels playing instruments, divine serenades, shepherd melodies, and lute players in harmony, became not only a representation of sound but also a mirror of the theological, philosophical, and aesthetic thought of the period.
Benzer Tezler
- Folklorik icra pratikleri ve geleneksel müzik repertuvarları üzerinden kemanın müzikal ikonografisi: 20. yüzyıl müziğinde kemana atfedilen folklorik kimlikler
Musical iconography of violin through folkloric performance practices and traditional music repertoires: Folkloric identities attributed to violin in 20th century music
BURAK EKER
Doktora
Türkçe
2020
MüzikYıldız Teknik ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKKI ALPER MARAL
- Shock imagery in Turkish heavy metal fanzines: A reaction to criticism from the mainstream media?
Türkçe heavy metal fanzinlerinde şok edici imgeler: Ana akım medyanın eleştirisine bir tepki mi?
ADNAN ALPER DEMİRCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Müzikİzmir Ekonomi ÜniversitesiTasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALEXANDER VAN ECK
- Osmanlı minyatürlerinde sultan eğlence sahneleri ve kullanılan çalgı figürlerinin ikonografisi
Miniatures of the ottoman sultan entertainment scenes and figures iconography of instrument used
MEHMET REŞAT BULUT
- Ortaöğretim müzik derslerinde müzikal ikonografinin kullanılabilirliğinin, öğrenci davranışları ve öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi
The investigation of usability of musical iconography in secondary music courses in terms of student's behaviors and teachers' views
HAZAL SARAÇOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MüzikBursa Uludağ ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESRİN ÖZ
- Resim - müzik ilişkisinin 19. ve 20. yüzyıl piyano müziğine yansıması ve Mussorgsky`nin“Bir Sergiden Resimler”i üzerine ikonografik tanımlama
Relationship between painting and music on 19 th and 20 th century piano music and iconographichy define of“”Pictures at an Exhibition" of Mussargsky
ELİF AKTUĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
MüzikDokuz Eylül ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FIRAT KUTLUK