Endüstriyel kenevirde (cannabis sativa var. sativa L.) mutasyon ıslahı yöntemiyle ümitvar genotiplerin belirlenmesi
Determination of promising genotypes in industrial hemp (cannabis sativa var. sativa L) by mutation breeding method
- Tez No: 980669
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜNGÖR YILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yozgat Bozok Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Yozgat koşullarında 2023-2024 yıllarında mutant kenevir hatlarının fenotipik ve genotipik varyasyonlarını incelemek, verim ve kalite yönünden ümitvar hatları belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmanın ilk yılında üç farklı kenevir genotipine (Finola, Fedora-17 ve Narlısaray) farklı dozlarda (0, 150, 250, 350 ve 450 Gy) mutagen uygulanmış ve M 1 generasyonu yetiştirilmiştir. Çalışmanın ikinci yılında ise, 295 mutant M 2 hattı verim ve verimle ilişkili parametreler bakımından incelenmiştir. Her iki yılda da çıkış oranı (%), bitki boyu (cm), teknik sap uzunluğu (cm), sömek boyu (cm), sömek yapısı (1-5 aralığı), sap çapı (mm), boğum sayısı, biyolojik kütle verimi (kg/da), kuru sap verimi (kg/da), tohum verimi (kg/da), bin tohum ağırlığı (gr), lif verimi (kg/da) ve lif oranı (%) parametreleri incelenmiştir. M 2 generasyonunun çıkış oranı %6.33-79.44, bitki boyu 63.60- 244.13 cm, teknik sap uzunluğu 51.32-200.26 cm, sömek boyu 5.01-46.71 cm, sömek yapısı 1.21-4.01 (1-5), sap çapı 3.28-13.51 mm, boğum sayısı 3.98-13.51, biyolojik kütle verimi 261.83-5511.83 kg/da, kuru sap verimi -13.44-2448.56 kg/da, tohum verimi 11.89- 371.89 kg/da, bin tohum ağırlığı 10.01-23.67 g, lif verimi -0.94-558.47 kg/da ve lif oranı %18.16-41.50 arasında değişmiştir. M 2 generasyonunu oluşturan 295 mutant hat arasında büyük bir varyasyon tespit edilmiştir. Mutant hatlar arasından tohum ve lif özellikleri bakımından ayrı ayrı öne çıkanlar tespit edilmiştir. Ayrıca, çok amaçlı üretime uygun hem tohum hem lif özellikleri iyi olan hatlar da belirlenmiştir. Bu hatlarla tez sonrası ilerleyen generasyonlarda da çalışmalara devam edilmesi kararı alınmıştır.
Özet (Çeviri)
This study was carried out in Yozgat conditions in 2023-2024 to investigate the phenotypic and genotypic variation of mutant hemp lines and to identify promising lines in terms of yield and quality. In the first year of the study, three different hemp genotypes (Finola, Fedora-17, and Narlısaray) were treated with different doses (0, 150, 250, 350, and 450 Gy) of mutagen, and the M 1 generation was cultivated. In the second year of the study, a total of 295 mutant M 2 lines were examined for yield and yield-related parameters. Both of the years, emergence rate (%), plant height (cm), technical stem length (cm), cola length (cm), cola structure (range 1-5), stem diameter (mm), number of nodes (number), biomass yield (kg/da), dry stem yield (kg/da), seed yield (kg/da), thousand seed weight (g), fiber yield (kg/da), and fiber percentage (%) were investigated. Emergence rate of M 2 generation varied between 6.33-79.44%, plant height between 63.60-244.13 cm, technical stem length between 51.32-200.26 cm, cola length between 5.01-46.71 cm, cola structure between 1.21-4.01 (1-5), stem diameter between 3.28-13.51 mm, number of nodes between 3.98- 13.51, biomass yield between 2610.83-55110.83 kg/ha, dry stem yield between -130.44- 24480.56 kg/ha, seed yield between 110.89-3710.89 kg/ha, thousand seed weight between 10.01-23.67 g, fiber yield between -0.09-5580.47 kg/ha and fiber ratio between 18.16- 41.50%. A significant variation was identified among the 295 mutant lines comprising the M 2 generation. In this regard, lines that stand out in terms of both seed and fiber characteristics were identified. Furthermore, lines with superior seed and fiber characteristics were identified, as they facilitate dual-purpose production. It is believed that these lines should be examined in future generations.
Benzer Tezler
- Tokat Kazova şartlarında ikinci ürün kenevir (Cannabis sativavar. sativa) yetiştiriciliğinde farklı ekım sıklıklarının verimve kalite özelliklerine etkisi
The effect of different sowing density on the yield and quality properties in second crop hemp (Cannabis sativa var. sativa.) cultivation in Tokat conditions
HAZAL ŞAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNGÖR YILMAZ
- Endüstriyel kenevir (Cannabis sativa L.)'de yabancı ot mücadelesi üzerine araştırmalar
Researches on weed control in industrial hemp (Cannabis sativa L.)
KÜBRA KALE
- Yerli kenevir çeşitlerinde farklı ekim zamanlarının tohum verimi ve kalitesi üzerine etkisi etkisi
Effect of different sowing time on seed yield and quality of native hemp varieties
MERT ARSLANBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ KEMAL AYAN
- Bazı yerli kenevir (Cannabis sativa L.) genotiplerinin verim durumu ile morfolojik, fizyolojik ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield status and morphological, physiological and quality characteristics of some domestic hemp (Cannabis sativa L.) genotypes
RIZA PASLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM AYTAÇ
- Doğal elyaf takviyeli koruyucu tekstil yapısı geliştirilmesi
Development of natural fiber reinforced protective textile structure
SİNAN KOCAÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiMarmara ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET UZUN