Haymana Platosunda toplumsal ve ekolojik dönüşüm
Social and ecological transformation on the Haymana Plateau
- Tez No: 980670
- Danışmanlar: PROF. DR. HAYRİYE ERBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Sosyoekolojik, Socioecological
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Haymana Platosunda yaşanan toplumsal ve ekolojik dönüşüm kırsal düzeyde ele alınmaktadır. Anadolu'da küçük köylülüğün tarihsel dönüşümünden hareketle, küresel kapitalist süreçlerin yerel ölçekteki izdüşümleri incelenmekte; bu bağlamda, Haymana örneği üzerinden kapitalist tarımın ekolojik ve toplumsal etkileri çözümlenmektedir. Çalışmada, Türkiye'ye özgü 1967, 1981 ve 1997 Köy Envanter Etütleri'nden elde edilen Ankara ve Haymana verileri güncel TÜİK verileriyle karşılaştırılmış, böylece dönüşüm nicel verilerle desteklenmiştir. Araştırmanın ampirik temeli, 15 Şubat 2025-17 Mayıs 2025 tarihleri arasında düzenli olarak gerçekleştirilen köy ziyaretlerine dayanan nitel saha çalışmasıdır. Yarı yapılandırılmış görüşmeler, gözlemler ve yerel anlatılar aracılığıyla, insan-doğa ilişkisi kırsal yaşamın maddi pratikleri içinde analiz edilmiştir. Çalışmada, bu ilişkinin tarihsel materyalist bağlamda nasıl dönüştüğü ve kapitalist tarımsal üretimin bu dönüşümde nasıl bir kırılma yarattığın tartışılmaktadır. Bu bağlamda, Ankara'nın Haymana ilçesine bağlı Soğulca Köyü ile Konya'nın Kulu ilçesine bağlı Sarıyayla Köyü, karşılaştırmalı saha alanları olarak seçilmiştir. Soğulca'da 1990'ların başında inşa edilen ve hâlen kullanılan yapay gölet ile Sarıyayla'daki son birkaç yılda artık tamamen kuruyan doğal Samsam Gölü, ekolojik dönüşümlerle toplumsal dönüşümlerin karşılıklı etkileşimini gözlemlemek için fırsat sunmuştur. Ekolojik Marksist kuramsal yaklaşımdan hareketle, bu çalışmada ekolojik kriz yalnızca çevresel bir sorun olarak değil, tarihsel üretim ilişkilerinin sonucu olarak ele alınır. Tarımda kapitalistleşmeyle doğayla kurulan metabolik ilişkinin yarıldığı savunulmaktadır. Çalışma, aynı zamanda kır sosyolojisi, ekolojik düşünce ve eleştirel toplum kuramı arasında kuramsal bir geçiş alanı oluşturmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the sociological and ecological transformation occurring in the Haymana Plateau, located in the Central Anatolia Region of Türkiye, at the rural scale. Drawing on the historical transformation of small-scale peasantry in Anatolia, it analyzes how global capitalist processes manifest locally; in this context, the ecological and social effects of capitalist agriculture are explored through the example of Haymana. The study compares data from Ankara and Haymana obtained from the nationally specific Village Inventory Studies of 1967, 1981, and 1997 with current data from TÜİK (Turkish Statistical Institute), thereby supporting the transformation with quantitative evidence. The empirical foundation of the research is a qualitative field study based on regular village visits conducted between February 15, 2025, and May 17, 2025. Through semi- structured interviews, observations, and local narratives, the human-nature relationship is analyzed within the material practices of rural life. The study discusses how this relationship has been transformed within a historical materialist context and how capitalist agricultural production has created a rupture in this transformation. In this regard, the villages of Soğulca (in the Haymana district of Ankara) and Sarıyayla (in the Kulu district of Konya) were selected as comparative field sites. The artificial irrigation pond built in the early 1990s in Soğulca, which is still in use today, and the natural Samsam Lake in Sarıyayla, which has completely dried up in recent years, have offered a concrete basis to observe the mutual interaction between ecological and sociological transformations. Grounded in the theoretical approach of Ecological Marxism, this study frames the ecological crisis not merely as an environmental issue but as a consequence of historical relations of production. It argues that with the capitalist transformation of agriculture, the metabolic relationship with nature has been ruptured. The study also aims to create a theoretical bridge between rural sociology, ecological thought, and critical social theory.
Benzer Tezler
- Haymana-Bahçecik Türbe Tepe (Ankara G.B) yöresinin sedimentolojik özellikleri; denizaltı yelpazesinde alt fasiyeslerin gelişimi
Sedimentological properties of Haymana-Bahçecik Village Türbe Tepe area (S.W.Ankara); developments of sub-facies in the submarine fan
ABDULLAH METE ÖZGÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. BAKİ VAROL
- Ankara ili-Tuzgölü arasında neotetis'in kuzey kolunun evrimi (Haymana-Tuzgölü basenlerinin stratigrafileri ve jeoteknik evrimleri)
Evolution of northern branch of neotethys between Ankara and Tuzgölü (Geotectonic evolution and stratigraphy of Haymana and Tuzgölü basins)
A.AZİZ DELLALOĞLU
Doktora
Türkçe
1997
Jeoloji MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAVİT DEMİRKOL
- Haymana-İkizce yöresi bazı toprak serilerinde amonyum fiksasyonu
Ammonium fixation in some soil series of Haymana-İkizce region
GÜLSEMİN KÜTÜK
- Haymana platosu vejetasyonunun sintaksonomik analizi
Syntaxonomical analysis of the vegetation of Haymana plateau
FATMAGÜL GEVEN