Arap dilinde edebi yazışmalar Câhiz ve Lisânüddin İbnü'l-Hatîb özelinde
Literary correspondence in the Arabic language: A study on Al-Jahiz and Lisan al-Din Ibn al-Khatib
- Tez No: 980770
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belagati, Risâle edebiyatı, Câhız, Lisânuddin İbnu'l- Hatîb, Sanatsal Üslup, The Arabic Language, Epistolary literature, Al-Jahiz, Lisan al-Din İbn al-Khatib, Stylistic Artifice
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Risâle edebiyatı insanlığın ruh derinliklerini ifade etmek için kullandığı en eski sanat dallarından biridir. Bu edebî tür, yazarın fikirlerini dile getirirken Bedî' sanatlarıyla estetik güzelliği buluşturarak, yaratıcı ve belâgatli yeteneğini ortaya koyduğu bir alandır. Böylece fikirlerin derinliğiyle ifadenin zarafeti birleşmiş, edebyatın ruhu, risâlelerin satır aralarında ortaya çıkmıştır. Bu da, ifadelerin inceliği ve anlamların titizliği sayesinde, okuyucunun kalbinden önce aklını esir almıştır. Risâle edebiyatı, özellikle Abbâsîler döneminde ve Endülüs'te, Arap medeniyetinin zirveye ulaştığı çağda gelişip yayılmıştır. Bu sanat, edebiyatçılar risâlelerinde“sanatkârlık üslûbunu”(uslûbu's-sınâa) benimsediklerinde en yüksek noktasına ulaşmıştır. Bu yaklaşım, risâlelere hem etkileyici bir ruh hem de dikkat çeken bir edebî üslup kazandırmıştır. Bağlamda, Câhız ve Lisânuddîn İbnu'l-Hatîb'in eserleri, risâle edebiyatının önde gelen örnekleri olarak öne çıkmaktadır. Onlar, Arap nesir geleneğinin merkezî bir parçasını teşkil etmektedirler. Çünkü her ikisi de, risâlelerinde hem belâgat hem de sanat unsurlarını bireysel yeteneklerini ve yaşadıkları dönemin özelliklerini yansıtan bir tarzla işlemişlerdir. Aynı zamanda bu risâleler, dönemin kültürel, sosyal ve siyasî boyutlarını da ortaya koymuştur. Câhız, Abbâsî döneminde risâle edebiyatının en önemli kurucularından biri kabul edilir. O, düşünsel titizlikle akıcı üslubu birleştirerek belâgat gücü ile sanatlı ifade arasında bir denge kurmayı başarmıştır. Onun risâleleri, tekellüfsüz, özgün ve yaratıcı bir niteliğe sahiptir. Buna mukabil, Lisânuddîn İbnu'l-Hatîb, Endülüs risâle edebiyatında belirgin bir dönüm noktasını temsil eder. Onun risâleleri, Endülüs'ün sosyal ve siyasî gerçekliğini canlı bir şekilde yansıtan bir kayıt mahiyetindedir. Ancak, onun risâlelerindeki tekellüf (aşırı sanatkârlık ve süsleme), bu edebî türün özünden bir miktar uzaklaşmasına sebep olmuştur.
Özet (Çeviri)
The art of Epistolary literature is an ancient art that humanity has embraced to express the depths of the soul. It serves as a platform for showcasing the writer's creative and rhetorical prowess, intertwining rhetorical embellishments with artistic beauty to articulate ideas in a style characterized by profound thought and eloquent expression. Thus, the writer's essence becomes imprinted within the lines of their letters, reflecting the harmony of refined articulation and the precision of meaning that captivates the reader's intellect before their heart. Epistolary literature flourished during the Abbasid and Andalusian eras, reaching its pinnacle when writers adopted an ornate style in their correspondence, bestowing their letters with a distinctive artistic appeal. In this context, the works of Al-Jahiz and Lisan al-Din Ibn al-Khatib stand out as prominent examples of this literary genre, having played a pivotal role in the heritage of Arabic prose. Their ability to employ rhetorical and artistic elements in a manner that reflects their individual skills, and the distinct character of their eras highlights their contributions. Moreover, their writings explore the cultural, social, and political dimensions embedded in their letters. Al-Jahiz is considered one of the foremost founders of the art of epistolary prose in the Abbasid era, successfully integrating intellectual precision with a fluent style, thereby achieving a balance between rhetorical power and refined expression. His craftsmanship in prose composition is both creative and innovative, as he refrains from excessive embellishment. Meanwhile, Lisan al-Din Ibn al-Khatib represents a defining figure in Andalusian epistolary prose, which became a living record embodying the realities of Al-Andalus at the time. However, his excessive ornamentation in composition occasionally diminished the essence of his letters.
Benzer Tezler
- Arap dilinde övgü ve yergi
In The Arabic grammer praise and satire
FATİH KIVIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Doğu Dilleri ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TAHSİN DELİÇAY
- Arap edebiyatında Haçlı seferleri
Les croisades a literature Arabe
İBRAHİM ETHEM POLAT
Doktora
Türkçe
2004
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK TOPRAK
- Eşrefoğlu Rumi Divanı'nın dil ve üslup yönünden incelenmesi
Investigation of Eşrefoğlu Rumi's Divan in language and style
YASEMİN BIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL YÜCEL
- El-Mes̱neviyyu'l-'Arabiyyu'n-nûrî özelinde Arap dilinde edebî sanatlar
Başlık çevirisi yok
NURDAN EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM USTA