Transhümanizm: Ontolojik ve aksiyolojik bir gerilim
Transhumanism: An ontological and axiological tension
- Tez No: 980937
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ARICI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, transhümanist düşüncenin insan doğası, kimliği ve ahlaki sorumluluğu üzerindeki etkilerini felsefi bir perspektiften incelemekte, bu yaklaşımı ontolojik ve etik düzlemde eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutmaktadır. Transhümanizm, insan varlığının bilişsel, fiziksel ve duygusal sınırlarını aşmayı hedefleyen, teknolojik müdahaleleri evrimsel sürecin rasyonel bir uzantısı olarak gören bir düşünce hareketidir. Birinci bölümde transhümanist yaklaşımın tarihsel gelişimi, temel kavramları ve ideolojik zemini ortaya konmuş, bu akımın düşünsel arka planı irdelenmiştir. İkinci bölümde ise transhümanist söylem çift yönlü olarak ele alınmıştır: Bu bölümde Nick Bostrom, Max More, David Pearce ve Ray Kurzweil gibi öncü düşünürlerin savunuları ile bu savunuların felsefi ve teknolojik temelleri incelenmiş; ardından etik, sosyolojik, politik, pratik, ontolojik ve teolojik düzlemlerde yöneltilen temel eleştiriler değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise transhümanist vizyona yönelik eleştirel bir duruş sergilenmiş ve bu vizyon, dört ana başlık etrafında felsefi çözümlemeye tabi tutulmuştur: Ontolojik gerilim, kişi özdeşliği bulanıklığı, özgürlük ve otonomi erozyonu, ahlaki sorumluluk belirsizliği. Bu bölümde, transhümanizmin yalnızca teknolojik bir tasavvurdan ibaret olmadığı, insan olmanın anlamına dair radikal bir dönüşüm önerdiği ileri sürülmüştür. Ortaya konan çözümlemeler, transhümanist söylemin etik ve varoluşsal bütünlüğü tehdit eden ciddi içsel çelişkiler barındırdığını göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, transhümanizmin yalnızca bilimsel-teknolojik gelişmelerin bir uzantısı olarak değil, insan varoluşunun anlamı, sınırları ve sorumluluğu gibi temel felsefi soruların merkezine yerleşen radikal bir yönelim olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, transhümanist vizyonun, insanı teknik olarak dönüştürme hedefiyle, bireysel kimlik, etik faillik ve metafizik bütünlük gibi asli insani değerleri göz ardı ettiğini ileri sürmektedir. Tez boyunca geliştirilen argümanlar, transhümanizmin içsel olarak çözülmemiş ontolojik gerilimler, belirsiz özdeşlik kurguları, otonomi kaybı ve sorumluluk bulanıklığı gibi derin felsefi sorunlar barındırdığını göstermektedir. Bu nedenle transhümanist düşünce yalnızca tartışmaya açık değil, aynı zamanda insanın ne olduğu ve ne olabileceği sorularına dair ciddi bir sorgulamayı zorunlu kılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the impact of transhumanist thought on human nature, identity, and moral responsibility from a philosophical perspective, offering a critical evaluation of this approach in both ontological and ethical dimensions. Transhumanism is a movement that seeks to transcend the cognitive, physical, and emotional limits of human existence and regards technological interventions as a rational extension of the evolutionary process. In the first chapter, the historical development, core concepts, and ideological foundations of the transhumanist approach are analyzed in detail to uncover its intellectual background. The second chapter presents a dual-layered analysis of the transhumanist discourse: Section 2.1 focuses on the arguments of prominent thinkers such as Nick Bostrom, Max More, David Pearce, and Ray Kurzweil, along with the philosophical and technological foundations of their positions; Section 2.2 then discusses the main criticisms directed at transhumanism on ethical, sociological, political, practical, ontological, and theological grounds. The third chapter adopts a critical stance towards the transhumanist vision and conducts a philosophical analysis structured around four key concepts: Ontological tension, ambiguity of personal identity, erosion of freedom and autonomy, and the uncertainty of moral responsibility. It is argued that transhumanism is not merely a technological vision but proposes a radical redefinition of what it means to be human. The philosophical analyses put forward in this section demonstrate that the transhumanist discourse contains deep internal contradictions that threaten the ethical and existential integrity of the human being. In conclusion, this study argues that transhumanism should not be regarded merely as an extension of scientific and technological developments, but rather as a radical orientation that must be addressed within the framework of fundamental philosophical questions concerning the meaning, limits, and responsibility of human existence. This thesis claims that the transhumanist vision, with its ambition to technically transform the human being, overlooks essential human values such as individual identity, moral agency, and metaphysical integrity. The arguments developed throughout the thesis demonstrate that transhumanist discourse harbors deep philosophical issues, including unresolved ontological tensions, ambiguous identity constructs, erosion of autonomy, and a blurring of moral responsibility. Therefore, transhumanist thought is not only open to debate but also necessitates a profound philosophical interrogation of what it means to be human—and what it might mean to become otherwise.
Benzer Tezler
- Tekillikten aşkınlığa transhümanizmde insan tasavvuru
From singularity to transcendence human conception in transhumanism
SECE HİSSO
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTUĞRUL DÖNER
- Transhümanizm ışığında Bioshock: İnsan geliştirme teknolojileri ve ontolojik parçalanma
Bioshock in the light of transhumanism: Human enhancement technologies and ontological fragmentation
ŞEYDA SERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İngiliz Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. IŞIL ŞAHİN GÜLTER
- Transhümanizm ve teodise: Tanrı'nın kötülüğe izin vermesinin ahlakî ve felsefî sorgulaması
Transhumanism and theodicy: A moral and philosophical inquiry into the divine permission of evil
FADİME GÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinYalova ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ER
- Transhümanizm ve kelam ilmi bağlamında insan tasavvurları
Human imaginations in the context of transhumanism and kalam science
EDANUR ÖZYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN BİÇER
- Transhümanizm ve yapay zekâ çağında insanın dönüşümü ve dinin geleceği: Kelâmî bir inceleme
Transhumanism and the transformation of humanity in theage of artificial intelligence: A theological analysis
ARZU BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP ERKMEN