Van Müzesindeki part dönemi sikkeleri
Part coins in Van Museum
- Tez No: 980949
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RIFAT KUVANÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, Van Müzesi envanterinde yer alan ve Part İmparatorluğu'na (M.Ö. 2. yüzyıl – M.S. 2. yüzyıl) ait 57 adet sikkenin sistematik olarak analizini içermektedir. Çalışmada, toplamda 11 farklı Part hükümdarına ait sikkeler değerlendirilmiş; bu sikkeler 9 farklı tipolojik form, 4 farklı sikke standardı (drahmi, tetradrahmi, obol ve AE) ve 3 farklı darphane tipine göre sınıflandırılmıştır. Araştırmanın temel amacı, söz konusu sikkelerin teknik, ikonografik ve epigrafik özellikleri üzerinden Part İmparatorluğu'nun siyasi temsil anlayışını, ekonomik sistemini ve kültürel sembolizmini ortaya koymaktır. İncelenen sikkeler üzerinde yer alan ikonografik unsurlar 3 ana başlıkta değerlendirilmiştir: 1) Portre tipolojisi: Hükümdarların sağa dönük büstlerinde saç, sakal ve yüz hatlarının stilize edilme biçimleri üzerinden kronolojik karşılaştırmalar yapılmıştır. 2) Başlıklar ve diademler: Diadem, tiara ve basit şapka türleri hükümdarların siyasi gücünü sembolize eden başlıca ögelerdir. Başlık motifleri arasında rozet (12 sikke), geyik boynuzu (5 sikke), zambak (4 sikke) ve yıldız (3 sikke) gibi doğa temelli semboller tespit edilmiştir. 3) Lejantlar (yazıtlar): Tüm sikkelerde Grekçe kullanılmış olup,“ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΒΑΣΙΛΕΩΝ”,“ΦΙΛΕΛΛΗΝΟΣ”gibi unvanların yanı sıra hükümdar adları yer almaktadır. Epigrafik çözümlemeler, Part egemenlik anlayışında Helenistik unvanların meşruiyet aracı olarak benimsendiğini ortaya koymuştur. Sikkelerin ağırlık ortalaması 3.56 gram olup, çap ölçüleri 14 ila 33 mm arasında değişmektedir. Sikke arka yüzlerinde ayakta duran tanrılar, yay tutan figürler ve oturan krallar gibi semboller yer almakta; bu figüratif ögeler Part devlet ideolojisinin dinsel ve dünyevi boyutlarını yansıtmaktadır. Bu tez, Part sikkeleri aracılığıyla bir yandan Van Müzesi koleksiyonunun bilimsel değerini ortaya koyarken, diğer yandan Part İmparatorluğu'nun yerel ikonografik çeşitliliğini, ekonomik standartlarını ve çok dilli siyasi iletişim biçimlerini belgelemektedir. Çalışma, Doğu Anadolu'daki Part varlığının nümismatik verilerle somutlaştırılması bakımından bölgesel tarih yazımı ve kültürel miras araştırmaları için önemli bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This master's thesis presents a systematic analysis of 57 Parthian coins housed in the Van Museum collection, dating from the 2nd century BCE to the 2nd century CE. The study evaluates coins attributed to 11 different Parthian rulers, classifying them into 9 distinct typological forms, 4 monetary standards (drachm, tetradrachm, obol, and AE), and 3 minting types. The primary objective of the research is to uncover the Parthian Empire's approach to political representation, economic systems, and cultural symbolism by examining the technical, iconographic, and epigraphic features of these coins. The iconographic elements identified on the coins are analyzed under three main categories: (1) Portrait typology – Chronological comparisons are drawn based on the stylization of hair, beards, and facial features on right-facing busts of the rulers; (2) Headdresses and diadems – Diadems, tiaras, and simple caps are interpreted as core indicators of royal authority. Among the motifs, naturalistic symbols such as the rosette (12 coins), antlers (5 coins), lily (4 coins), and star (3 coins) were documented; (3) Legends (inscriptions) – All inscriptions are rendered in Greek, containing royal titles such as“ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΒΑΣΙΛΕΩΝ”(King of Kings),“ΦΙΛΕΛΛΗΝΟΣ”(Philhellene), alongside the rulers' names. Epigraphic analysis reveals the adoption of Hellenistic titulature as a legitimizing tool in Parthian political culture. The average weight of the coins is 3.56 grams, with diameters ranging from 14 to 33 mm. Reverse imagery includes standing deities, bow-bearing figures, and enthroned kings, reflecting both the religious and secular dimensions of Parthian state ideology. This thesis not only highlights the scholarly value of the Van Museum's collection through the lens of Parthian numismatics but also documents the regional iconographic diversity, monetary conventions, and multilingual political discourse of the Parthian Empire. It constitutes a significant contribution to both regional historiography and cultural heritage studies by materially substantiating the Parthian presence in Eastern Anatolia.
Benzer Tezler
- Mardin Müzesi Karakoyunlu sikkeleri kataloğu (752-874 / 1351-1469)
Mardin Museum Karakoyunlu coins catalog (752-874 / 1351-1469)
RABİA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihMarmara ÜniversitesiTürk Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SADİ SÜLEYMAN KUCUR
- Karadeniz Ereğli Müzesi'nde bulunan İslami Döneme ait bir grup sikke
A group of coins from the Islamic Period found in the Karadeniz Ereğli Museum
AYLİN ÜNLÜTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN ÇALIŞ
- Kahramanmaraş Arkeoloji Müzesinde yer alan Bizans dönemi sikkeleri
A study of the Byzantine coins held at The Kahramanamaras Archaeology Museum
MEHMET GÜRİÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ArkeolojiGaziantep ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAKBULE EKİCİ
- Van Müzesi'nde bulunan Osmanlı Dönemine ait madeni mutfak eşyaları
Mine kitchen items of the Ottoman Period in the Van Museum
FETHİ AKDENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KULAZ
- Şanlıurfa Müzesi'nde bulunan etnografik madeni takılar
Ethnographic metal jewelery in Şanlıurfa Museum
ZEYNEP EVİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN ÇALIŞ