18.yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İstanbul'unda aktarlar
Herbalists in Ottoman İstanbul in the second half of the 18th century
- Tez No: 981006
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH BOZKURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın konusunu 18. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul aktarları oluşturmaktadır. Literatürde haklarında çok az çalışma olan Osmanlı aktarları, İstanbul örneğinde birincil kaynaklara dayalı olarak incelenerek alana mütevazi katkı yapılması hedeflenmektedir. Tezde İstanbul aktarları toplumsal bir grup olarak ele alınmakta; aktarlara ait tereke defterleri ve mefkûd hüccetlerinin içerdiği bilgiler servet, aile, statü, meslekî yapı ve faaliyetler bakımından değerlendirilmektedir. Osmanlı toplum hayatında önemli bir yere sahip olan aktarlar, şifalı bitkilerden baharatlara, kozmetik ürünlerinden gündelik hayatta kullanılan çeşitli mallara kadar uzanan geniş bir yelpazede ürünlerin üretim ve ticaretini yapmışlardır. 18. yüzyılın ikinci yarısında İstanbullu aktarlara ait toplam 102 adet tereke ve mefkûd kaydı kadı sicillerinden tespit edilmiş, bu kayıtlar çalışmanın esas kaynağını oluşturmuştur. Tereke kaydı, ölen kişinin geride bıraktığı mal varlığının dökümünü sunduğundan, aktarların servetine ilişkin veriler büyük ölçüde bu kaynak grubundan elde edilmiştir. Araştırma kapsamında, tereke kayıtları aracılığıyla aktar esnafının sahip olduğu aktar ürünlerinin değeri, dükkânlarında satışa sundukları ürünlerin çeşitliliği ve servet unsurları da analiz edilmiştir. Aktarların servetini meydana getiren mal varlığının türleri ve bu esnaf grubunun toplumsal konumu ve aile yapısı da yine terekeler ışığında değerlendirilmiştir. Mefkûd kayıtlar ise dükkânı işleten kişinin kaybolması ve kendisinden uzun süre haber alınamamasından dolayı kaydı tutulan belgelerdir. Hüccet formundaki bu belgeler, terekelere göre, aktar dükkânlarındaki ticarî emtianın temsilinde oldukça zengin bir içeriği sahiptirler. İncelenen belgeler ışığında Osmanlı İstanbul'unda tüketilen aktariye ürünlerinin tespiti mümkün olmaktadır. Aktar dükkânlarındaki geniş ürün yelpazesi bitkisel, hayvansal ve kimyasal kökenli olmak üzere tasnif edilerek hangilerinin daha çok kullanıldığı saptanmaya çalışılmıştır. Bu tez araştırmasında aktar dükkânlarının Osmanlı toplumundaki fonksiyonları ve halk sağlığına katkıları vurgulanırken, aktar esnafının potansiyel servet birikimi de analiz edilmiştir. Böylece Osmanlı İstanbul'unda aktar esnafının hem ekonomik hem de sosyal bağlamda nasıl bir toplumsal kesimi oluşturduğuna dair yeni bulgu ve tespitler paylaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The subject of this study is Istanbul herbalists in the second half of the 18th century. It is aimed to make a modest contribution to the field by examining Ottoman herbalists, about whom there are very few studies in the literature, based on primary sources in the case of Istanbul. Istanbul herbalists are considered as a social group in the thesis; the information contained in the estate books and mefkûd documents of herbalists is evaluated in terms of wealth, family, status, professional structure and activities. Herbalists, who had an important place in Ottoman social life, produced and traded a wide range of products ranging from medicinal herbs to spices, from cosmetics to various goods used in daily life. A total of 102 estate and mefkûd records belonging to herbalists in Istanbul in the second half of the 18th century were identified from the kadi registers, and these records constituted the main source of the study. Since the estate record provides an inventory of the assets left behind by the deceased, the data on the wealth of herbalists was largely obtained from this source group. Within the scope of the research, the value of herbal products owned by herbalists, the variety of products they offer for sale in their shops and elements of wealth were also analyzed through estate records. The types of assets that constitute the wealth of herbalists and the social position and family structure of this group of tradesmen were also evaluated in the light of estates. Mefkûd records are documents kept due to the disappearance of the person who runs the shop and the long period of time without any news from him. These documents in the form of proof have a very rich content in the representation of commercial goods in herbalist shops, according to estates. In the light of the documents examined, it is possible to determine the herbalist products consumed in Ottoman Istanbul. In this thesis potential wealth accumulation of herbalist tradesmen was also analyzed.Thus, new findings and determinations were shared regarding what kind of a social segment the herbalists in Ottoman Istanbul constituted, both economically and socially.
Benzer Tezler
- Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Türkiye'de ilaç yapımı (1930' a kadar)
The Drung production in Turkey from the Ottomans to the republic (until 1930)
EVRİM KAYNAK
- 19. yüzyılda İstanbul'da Fransız, İngiliz, Alman devlet yapılarında ulusal kimlik
National identity in the British,French and German state structures in İstanbul in the 19th century
SELİM KILIÇOĞLU
Doktora
Türkçe
2024
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAN PILEHVARIAN
- İstanbul'da Osmanlı dönemi müslüman mezarlıkları
Ottoman period muslim cemeteries in İstanbul
İSMAİL SAĞDIÇ
Doktora
Türkçe
2024
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜŞFİKA GÜL AKDENİZ
- Tunes from a Sultan's diary: Musical performances and musicians in the Rûznâmes of Mahmud I (R. 1730-1754)
Bir Sultanın günlüğünden nağmeler: I. Mahmud (1730-54) Rûznâmeleri'nde müzikli eğlenceler ve müzisyenler
GÖKÇEN HANDE BETÜL ÜNAL
