Üsrûşenî'den Osmanlı fetvasına İslam/Hanefi çocuk hukukunun temel ilkeleri
The fundamental principles of Islamic/Hanafi child law from Usrūshenī to Ottoman Fatwas
- Tez No: 981288
- Danışmanlar: PROF. DR. MURTEZA BEDİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: Osmanlı hukuku, İslam hukuku, Ottoman law, Islamic law
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocuk hakları ve hukuku konusunda son iki yüzyıllık süreçte yoğun gelişmeler yaşanmıştır. Bu süreç içerisinde konuyla ilgili sıklıkla gündeme gelen bazı kavram ve yaklaşımların, bu son dönemde ortaya çıktığı yönündeki algılar ve iddialar da literatürde kendine yer bulmuştur. Bu çalışma, söz konusu algı ve iddiaları akılda tutarak, İslam hukukunda, Hanefi mezhebi özelinde, çocuk hukukunun niceliksel ve niteliksel olarak nasıl ele alındığı sorusuna cevap aramaktadır. Çalışmanın temel kaynaklarını, 13. yüzyıla ait Üsrûşenî'nin Câmi'u ahkâmi's-sığâr adlı eseri ile 16. yüzyıl Osmanlı şeyhülislamlarına ait fetvalar teşkil etmektedir. Bu iki temel kaynağın bütüncül bir yaklaşımla incelenmesi neticesinde ortaya çıkan kategorilerin derinleştirilmesi ve zenginleştirilmesi amacıyla, Hanefi literatüre ait çeşitli kaynaklardan istifade edilmiştir. Bu şekilde çalışma, 9.-20. yüzyıllar arasında telif edilmiş ve temsil gücü yüksek eserlere dayanmıştır. Kullanılan kaynakların, geniş bir coğrafi çeşitliliğe sahip olması da beraber düşünüldüğünde, elde edilen sonuçların yaygınlığı ve genel geçerliği noktasında tatmin edici bir zemin oluşturulmuştur. Hukukun çeşitli alanlarında çocukla ilgili hükümlerin incelenmesi sonucunda, istikrarlı bir şekilde takip edildiği gözlemlenen yedi temel ilke tespit edilmiştir. Çalışmada, ele alınan bu yedi ilkeden özellikle“Çocuğun menfaatinin gözetilmesi ve çocuğun zarar görmesinden kaçınılması”ilkesi üzerinde durulmuş ve bu ilkenin, hukuk düzenlemelerine yansıması çeşitli üst başlıklar altında ele alınmıştır. Sonuç olarak, bu menfaat-zarar ilkesinin İslam hukukunda ilk andan itibaren çocukla ilgili hükümlerde en etkin ilkelerden biri olduğu ortaya koyulmuştur.
Özet (Çeviri)
Significant developments have taken place in the field of children's rights and law over the past two centuries. Some concepts and approaches have frequently been brought to the forefront in discussions on children's rights and law during this period. Claims and perceptions suggesting that these concepts and approaches emerged in this recent era have also found a place in the literature. This study, keeping these perceptions and claims in mind, seeks to answer the question of how Islamic law addresses child law both quantitatively and qualitatively, particularly within the framework of the Hanafi school. The main sources of the study are the 13th century work of Usrūshenī, Jāmi'u Ahkāmi al-Sıghār, and the fatwas of the 16th century Ottoman Shaykh al-Islāms. In order to deepen and enrich the categories derived from a holistic analysis of these two main sources, various works from the Hanafi legal tradition were utilized. In this way, the study is based on highly representative works written between the 9th and 20th centuries. Considering the wide geographical diversity of the sources used, a satisfactory basis has been established regarding the prevalence and general validity of the findings. As a result of examining legal rulings related to children across various subjects of Islamic law, seven fundamental principles have been identified as consistently followed. In this study, among these seven principles, the principle of“Protecting the best interests of the child and avoiding harm to the child”is particularly emphasized, and the application of this principle in legal regulations is discussed under various headings. In conclusion, the research reveals that this interest-harm principle has been one of the most effective principles in child-related rulings in Islamic law since its earliest formulations.
Benzer Tezler
- Nişancızâde'nin Nûru'l-'ayn adlı eserinin tahkik ve tahlili (40. fasıl)
The edition-critique and examination of Nişancizâde's work entitled Nur al-'ayn (Chapter 40)
RESUL AYGÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM KAFİ DÖNMEZ
- Nişancızâde'nin Nûru'l-'Ayn adlı eserinin tahkik ve tahlili (32. fasıl)
Critical edition and analysis of Nişancizâde's Nûru'l-'Ayn (Chapter 32)
BETÜL AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM KÂFİ DÖNMEZ
- Nişancızâde'nin Nûru'l-'Ayn adlı eserinin tahkik ve tahlili (20-24. fasıllar)
The edition-critique and examination of Nişancizâde's work entitled Nûru'l-'ayn (20-24. chapters)
ESRA NUR ŞAĞBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASIM CÜNEYD KÖKSAL
- Gasp ve itlaf bağlamında hanefî sorumluluk hukuku
Hanafi responsibility law in the context of usurpation (Ghasb) and destruction (İtlaf)
KAMİL YELEK
Doktora
Türkçe
2019
Hukukİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜRTEZA BEDİR
- Câmiu'l-Fusûleyn ışığında Bedreddin Simâvî'nin İslâm aile hukukuna dair görüşleri
The views of Bedreddin Simâvî's on family law in the light of his book Câmiu'l-Fusûleyn
YÜKSEL ÖZSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PEHLUL DÜZENLİ