Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metinlerin kullanımına yönelik bir inceleme
An analysis of the use of texts in teaching Turkish as a foreign language
- Tez No: 981339
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ARİF BOZAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretim merkezlerinde (TÖMER) görev yapan öğreticilerin, Türkçeyi yabancı dil olarak öğretirken öğrenicilerin temel dil becerilerini geliştirme sürecinde tercih ettikleri metin türleri ve materyallere ilişkin görüşlerini belirlemek; ayrıca mevcut ders kitaplarındaki metinler hakkındaki düşüncelerini ve metin uyarlama yaklaşımlarını ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan betimleyici nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında üniversitelerin TÖMER birimlerinde görev yapan 20 Türkçe öğreticisi oluşturmaktadır. Katılımcılar, kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemiyle belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğreticilerin yaklaşık yarısının ders sürecinde tek kaynaktan yararlandığı belirlenmiştir. Katılımcılar, kullandıkları ders kitaplarının içerik, dilsel yeterlik, kültür aktarımı ve öğrenici ilgisini çekme bakımından hem güçlü hem de zayıf yönleri bulunduğunu ifade etmişlerdir. Ders kitaplarında genellikle bilgilendirici ve otantik metinlerin yer aldığı; ancak bu metinlerin bazen öğrencilerin dil düzeyine tam olarak uygun olmadığı vurgulanmıştır. Öğreticilerin önemli bir kısmı, farklı düzeylerde metin uyarlama çalışmaları yaptıklarını belirtmiş; bu süreçte kendi pedagojik yeterliklerini farklı biçimlerde değerlendirmişlerdir. Ayrıca öğreticiler, ders kitapları dışında ek metinlere başvurduklarını, metin seçiminde öğrencilerin yaş, ilgi alanı ve kültürel geçmiş gibi özelliklerini dikkate aldıklarını ifade etmişlerdir. Araştırmada, teknoloji tabanlı öğretim uygulamalarına yönelik görüşlerin çeşitlilik gösterdiği tespit edilmiştir. Bazı öğreticiler dijital araçların metin öğretimini desteklediğini ve öğrenici motivasyonunu artırdığını belirtirken, bazıları teknolojinin sınıf içi etkileşimi sınırladığını ve yüz yüze etkileşimin önemini azalttığını dile getirmiştir. Bununla birlikte, öğreticilerin çoğunluğu metinleri anlamaya yönelik ölçme araçlarında geleneksel yöntemleri (soru-cevap, çoktan seçmeli test vb.) tercih etmekte, dijital ölçme araçlarının kullanımına ise daha temkinli yaklaşmaktadır. Sonuç olarak, araştırma bulguları yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin seçimi, uyarlama, çeşitlendirme ve dijital araç entegrasyonunun öğrenicilerin dil becerilerini geliştirmede belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Öğreticilerin metin uyarlama ve materyal tasarlama konusundaki yeterlik algılarının geliştirilmesi, bu alandaki öğretim süreçlerinin niteliğini artırmaya katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to determine the opinions of instructors working at Turkish Teaching Centers (TÖMER) regarding the types of texts and materials they prefer while developing learners' basic language skills in teaching Turkish as a foreign language. In addition, the study aims to reveal the instructors' views on the texts included in the current coursebooks and their approaches to text adaptation. The research was conducted using the descriptive qualitative research design, one of the qualitative research methods. The study group consists of 20 Turkish language instructors working at university-affiliated TÖMER units during the 2024–2025 academic year. The participants were selected through the convenience sampling method. Data were collected using a semi-structured interview form developed by the researcher and analyzed through the thematic analysis method. The findings indicated that approximately half of the instructors relied on a single resource while conducting their lessons. Participants stated that the coursebooks they used had both strengths and weaknesses in terms of content, linguistic adequacy, cultural transmission, and the ability to attract learners' interest. It was found that informative and authentic texts were predominantly included in the coursebooks; however, some of these texts were not fully suitable for the learners' proficiency levels. Many instructors reported engaging in text adaptation at different levels and expressed varying perceptions of competence in this process. Furthermore, they mentioned using supplementary texts outside of coursebooks and emphasized that they considered learners' age, interests, and cultural background when selecting materials. The study also revealed diverse perspectives regarding technology-based teaching practices. While some instructors viewed digital tools as supportive and motivating for text-based teaching, others argued that technology could limit classroom interaction and reduce the importance of face-to-face communication. Additionally, most instructors preferred traditional assessment tools (such as question–answer activities and multiple-choice tests) to evaluate text comprehension, whereas they were more cautious about using digital assessment methods. In conclusion, the findings highlight that text selection, adaptation, diversification, and the integration of digital tools play a crucial role in developing learners' language skills in teaching Turkish as a foreign language. Improving instructors' competencies in text adaptation and material design may contribute to enhancing the quality and effectiveness of teaching processes in this field.
Benzer Tezler
- Betimleyici metinlerin dilsel özellikleri ve bu tür metinler yoluyla sözcük öğretimi
Linguistic feature of the descriptive text and teaching vocabulary by this type of text
FUNDA UZDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiYabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. V. DOĞAN GÜNAY
- Yabancılara Türkçe öğretiminde efsane türü metinlerden hareketle kültür aktarımının değerlendirilmesi
Evaluation of cultural transmission in legend genre in teaching Turkish as a foreign language
İZEM DAĞDEVİREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EROL OGUR
- Arapça yazılı medyada reklam dilinin incelenmesi ve reklam metinlerinin Arapça öğretiminde kullanımına yönelik öneriler
Analysis of advertising language in Arabic printed media and suggestions for usage of advertising texts in Arabic language teaching
AYŞE İSPİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DilbilimGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA YILDIZ
- Almanca öğreniminde ChatGPT ve Gemini kullanımının CEFR ölçütlerine göre okuma ve yazma becerilerine uygunluğunun analizi
Evaluating ChatGPT and Gemini in German language learning: A Cefr-based analysis of reading and writing skills
MUSTAFA DURMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Alman Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLİN SEYMEN
- Yapay zekânın ürettiği metinlerin dinleme becerisi gelişiminde kullanımı: B1 düzeyindeki öğrenciler üzerine bir inceleme
The use of text generated by artificialintelligence in the development of listening skills: A study on B1 level students
GÜRDAL KARAKILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN ÇOBANOĞLU