6 Şubat depremleri deneyimleri ve“Depremzede”etiketinin bu deneyimlere etkisi: Şanlıurfa örneği
Experiences of the February 6th earthquakes and the impact of the 'earthquake victim' label on these experiences: The Şanlıurfa example
- Tez No: 981390
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA CEYDA BAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından, bireylerin yaşadığı afet deneyimlerini ve bu süreçte onlara toplumsal alanda atfedilen“depremzede”etiketinin bu deneyimler üzerindeki etkisini sosyolojik bir bakış açısıyla incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Şanlıurfa'da ikamet eden depremzedelerin deprem anı ve sonrasına dair çok boyutlu deneyimlerini (psikososyal, ekonomik ve mekânsal) detaylı olarak ortaya koymak ve bu deneyimlerin“depremzede”etiketi ile nasıl kesiştiğini analiz etmektir. Tezin teorik çerçevesi, Erving Goffman'ın damga (stigma) kavramına dayandırılmıştır. Bu kapsamda,“depremzede”etiketinin bireylerin kimlikleri üzerindeki dönüştürücü rolü; etiketin toplumsal kabul ve ayrımcılık süreçlerini nasıl şekillendirdiği incelenmiştir. Bu analiz, etiketin deprem sonrası yaşam mücadelesine olan olumlu ve olumsuz etkilerini değerlendirmeyi sağlamıştır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş olup, veriler Şanlıurfa'da yaşayan 18–65 yaş aralığındaki depremzedelerle yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Etik kurul onayının 10 Kasım 2023 tarihinde alınmasının ardından saha çalışmasına başlanmış; görüşmeler 10 Kasım 2023–10 Şubat 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Bu metodolojik yaklaşım, katılımcıların deneyimlerini kendi öznel anlatımlarıyla bağlam içinde ve derinlemesine anlamlandırmasına olanak tanımıştır. Elde edilen bulgular, deprem deneyimlerinin bireylerin günlük pratiklerini, güvenlik algılarını ve geleceğe yönelik beklentilerini kökten değiştirdiğini göstermiştir. Katılımcıların anlatılarında, mekâna, şehre, depreme yönelik algıların (yüksek binaların“mezar”olarak algılanması gibi) değişimi, bu travmatik deneyimin bir yansıması olarak merkezi bir tema haline gelmiştir.“Depremzede”etiketi ise bulgularda çelişkili bir işleve sahiptir: Bir grup birey için bu etiket, yaşadıkları travmayı pekiştiren ve ayrımcılığa maruz bırakan negatif bir damga iken, diğer bir grup için istihdam alanınca ayrıcalık tanınması ve özel ilgi görme sebebiyle olumsuz bir etki yaratmamış ve pozitif olarak algılanmıştır. Bir diğer grup için ise bu kavram kişisel olarak algılanmadığı için nötr olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma, afet sosyolojisi ve kimlik çalışmaları alanına katkı sunarak, büyük çaplı bir afet sonrasında bireysel deneyimlerin ve toplumsal etiketlemenin kimlik inşası ve hayatta kalma süreçleri üzerindeki karmaşık etkileşimini anlaşılır kılmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study adopts a sociological perspective to examine the disaster experiences of individuals following the February 6, 2023, Kahramanmaraş-centered earthquakes and the impact of the socially ascribed label“earthquake victim”(depremzede) on these experiences. The primary objective is to thoroughly explore the multi-dimensional experiences (psychosocial, economic, and spatial) of earthquake survivors residing in Şanlıurfa during and after the earthquake, and to analyze how these experiences intersect with the“earthquake victim”label. The theoretical framework of the thesis is based on Erving Goffman's concept of stigma. In this context, the transformative role of the“earthquake victim”label on individuals' identities is investigated, along with how the label shapes processes of social acceptance and discrimination. This analysis allows for an evaluation of both the positive and negative effects of the label on the post-disaster struggle for life. In this research, a qualitative method was adopted, and the data were collected through semi-structured in-depth interviews conducted with earthquake survivors aged 18–65 living in Şanlıurfa. Following the receipt of the ethics committee approval on November 10, 2023, the fieldwork commenced, and the interviews were carried out between November 10, 2023, and February 10, 2024. This methodological approach enabled participants to interpret and express their experiences in depth and within their contextual frameworks. The findings indicate that the earthquake experiences fundamentally altered individuals' daily practices, perceptions of safety, and future expectations. The shift in perceptions toward places and the city (such as the perception of high-rise buildings as“tombs”) emerged as a central theme, reflecting this traumatic experience in the participants' narratives. The“earthquake victim”label had a contradictory function in the findings: For one group, the label functioned as a negative stigma that reinforced their trauma and led to discrimination; for another group, it was not perceived negatively and was even viewed positively due to the resulting privileges in employment and special attention. A third group evaluated the concept as neutral, as they did not internalize it personally. This study aims to contribute to the fields of disaster sociology and identity studies by clarifying the complex interplay between individual experiences and social labeling on identity construction and survival processes following a large-scale disaster.
Benzer Tezler
- 6 şubat depremleri sonrası fizik tedavi polikliniğine başvuran depremzede hastalarımızın değerlendirilmesi
Evaluation of earthquake victims applied to physical therapy clinic after the february six earthquakes
FIRAT SAKINMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUBA TÜLAY KOCA
- Kesişimsellik teorisi bağlamında depremzede kadınların deneyimi
The experience of earthquake victim women in the context of intersectionality theory
DİLARA YÜCEDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE CANATAN
- Malatya'da görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenme durumları üzerine yapılan niteliksel bir araştırma
A qualitative research on the affectedness of physical education teachers working in Malatya by the Kahramanmaraş centered earthquakes
ORHAN KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiFırat ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KARADAĞ
- Kent planlama mesleğinin toplumdaki görünürlüğü: Kahramanmaraş depremleri örnek olayı üzerinden bir okuma
Urban planning profession in society: A reading through the case study of Kahramanmaraş earthquakes
İKRANUR AKBEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaBursa Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU KAMACI KARAHAN
- Deprem sonrası acil servis çalışanlarında ikincil travmatik stres ve anksiyete ilişkisi
The relationship between secondary traumatic stress and anxiety among emergency department staff after an earthquake
MUHAMMET AGAH AYAZ