Yaşlılara yönelik mikrosaldırganlığı önleme psikoeğitim programının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of the psychoeducation program to prevent microaggression towards the older people
- Tez No: 981427
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BETÜL MEYDAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Açımlayıcı sıralı karma yöntem, Yaşa dayalı ayrımcılık, Exploratory sequential mixed method desig, Ageism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yaşlılara yönelik mikrosaldırganlıklar konusunda toplumda farkındalık ve bilgi düzeyini artırılması amacıyla Yaşlılara Yönelik Mikrosaldırganlığı Önleme Psikoeğitim Programı'nı geliştirmek ve geliştirilen yapılandırılmış programın psikolojik danışman adaylarının yaşlılara yönelik mikrosaldırganlık düzeyleri üzerindeki etkisini karma yöntemle incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle Yaşlılara Yönelik Mikrosaldırganlık Ölçeği'ni geliştirme çalışması gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme çalışmasına Türkiye genelinde 2024-2025 eğitim öğretim yılında üniversite öğrenimine devam eden toplam 585 lisans öğrencisi katılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin beş alt boyuttan oluştuğu, bu faktörlerin Suçluluk Varsayımları, İkinci Sınıf Vatandaş Varsayımları, Bilişsel Yetersizlik Varsayımları, Duyuşsal Yetersizlik Varsayımları ve Benzerlik Varsayımları olarak belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, modelin kabul edilebilir ve iyi uyum düzeyinde olduğunu göstermiştir. Güvenirlik analizleri ise ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Ölçek geliştirme süreci tamamlandıktan sonra, araştırmanın temel amacı doğrultusunda karma yöntem araştırma desenlerinden ardışık açıklayıcı desen kullanılmıştır. Nicel ve nitel verilerin birlikte değerlendirildiği çalışmada uygun örnekleme yöntemi kullanılarak Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans programında öğrenim gören ve yaşlılara yönelik mikrosaldırganlık düzeyi en yüksek olan 90 öğrenci dâhil edilmiştir. Belirlenen öğrenciler kura yöntemiyle her biri 30 kişiden oluşan deney, karşılaştırma ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Deney grubuna geliştirilen Yaşlılara Yönelik Mikrosaldırganlığı Önleme Psikoeğitim Programı uygulanmıştır. Elden edilen nicel veriler, ön test-son test-izleme ölçümlerini kapsayan varyans analizi (ANOVA) ve çoklu karşılaştırma testleri ile değerlendirilmiştir. Nitel veriler ise, deney grubundaki katılımcıların 1. ve 2. Modül Değerlendirme Formu, 3. ve 4. Modül Değerlendirme Formu ile program sonu Genel Değerlendirme Formu'na verdikleri yazılı yanıtlar üzerinden elde edilmiş; bu veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş, kategori ve temalar aracılığıyla yapılandırılmıştır. Araştırmanın nicel bulguları, son test ve izleme ölçümlerinde deney grubunun tüm boyutlarda (suçluluk varsayımları, ikinci sınıf vatandaş varsayımları, bilişsel yetersizlik varsayımları, duyuşsal yetersizlik varsayımları ve benzerlik varsayımlarında) karşılaştırma ve kontrol gruplarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük puanlar elde ettiğini göstermiştir. Nitel bulgular ise Katkı, Programın Değerlendirilmesi ve Öneriler olmak üzere üç kategori altında toplanmıştır. Katkı kategorisi; bilgi, farkındalık, sorgulama, duygu ve mesleki kazanım temalarını içermekte olup katılımcılar, program sayesinde kavramların netleştiğini, dil kullanımında farkındalık kazandıklarını, otomatik düşüncelerini sorguladıklarını, yaşlılara karşı olumlu duygularının pekiştiğini ve mesleki savunuculuk rollerinin geliştiğini ifade etmiştir. Programın değerlendirilmesi kategorisinde içerik ve materyal kullanımına ilişkin olumlu görüşler sunulmuştur. Öneriler kategorisinde ise programın daha geniş kitlelere yayılması, dijital araçlardan yararlanılması ve grup büyüklüğü ile oturum sürelerinin düzenlenmesine yönelik öneriler yer almıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to develop the Psychoeducation Program for Preventing Microaggressions Toward Older Adults in order to increase awareness and knowledge in society regarding microaggressions toward the elderly, and to examine the effect of the developed structured program on candidates' levels of microaggressions toward older adults using a mixed-methods approach. For this purpose, the Elderly Microaggression Scale was first developed. A total of 585 undergraduate students enrolled in universities across Türkiye during the 2024–2025 academic year participated in the scale development study. The results of the exploratory factor analysis (EFA) revealed that the scale consisted of five sub-dimensions, identified as Assumptions of Guilt, Assumptions of Second-Class Citizenship, Assumptions of Cognitive Incompetence, Assumptions of Affective Incompetence, and Assumptions of Similarity. The confirmatory factor analysis (CFA) results indicated that the model demonstrated an acceptable and good level of fit, while reliability analyses showed that the scale possessed a high level of internal consistency. After the scale development process was completed, a sequential explanatory mixed-methods design was employed in line with the main objective of the study. In this study, which integrated quantitative and qualitative data, a purposive sampling method was used, and 90 undergraduate students studying in the Department of Guidance and Psychological Counseling at the Faculty of Education of Çanakkale Onsekiz Mart University, who had the highest levels of microaggressions toward older adults, were included. The selected students were randomly assigned into three groups—experimental, comparison, and control—each consisting of 30 participants. The Psychoeducation Program for Preventing Microaggressions Toward Older Adults developed by the researcher was administered to the experimental group. The quantitative data obtained were analyzed through ANOVA and multiple comparison tests, covering pre-test, post-test, and follow-up measurements. The qualitative data were derived from the experimental group participants' written responses to the 1st and 2nd Module Evaluation Forms, the 3rd and 4th Module Evaluation Forms, and the Final Evaluation Form. These qualitative data were analyzed using content analysis, and were structured under categories and themes. The quantitative findings revealed that, in the post-test and follow-up measurements, the experimental group obtained significantly lower scores than the comparison and control groups across all dimensions (assumptions of guilt, assumptions of second-class citizenship, assumptions of cognitive incompetence, assumptions of affective incompetence, and assumptions of similarity). The qualitative findings were grouped under three main categories: Contribution, Program Evaluation, and Suggestions. The Contribution category included the themes of knowledge, awareness, reflection, emotion, and professional development. Participants stated that the program helped clarify key concepts, increased their linguistic awareness, encouraged them to question automatic thoughts, reinforced their positive feelings toward older adults, and enhanced their professional advocacy roles. In the Program Evaluation category, participants provided positive feedback regarding the content and use of materials. In the Suggestions category, participants recommended that the program be implemented with larger populations, integrate digital tools, and adjust group size and session duration to improve effectiveness.
Benzer Tezler
- Yaşlılara yönelik evde bakım hizmetlerinin değerlendirilmesi
Assessment of home care services of the elders
FATMA ÖZGE ÇAVUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FİLİZ DEMİRÖZ
- Yaşlılara yönelik tutumların açıklanmasında özgecilik ve kişilik özelliklerinin rolü: Karşılaştırmalı bir çalışma
The role of altruism and personality traits in explaining attitudes towards elderly people: A comparative study
MUSTAFA ÖZGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiTrabzon ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ALTUN
- Yaşlılara yönelik sosyal politikalar: Türkiye-Almanya-Japonya örnekleri
Social policies for the elderly; Turkey-Germany–Japan examples
SENA NUR SARAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sosyal Hizmetİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TANER ARTAN
- Yaşlılara yönelı̇k sosyal polı̇tı̇ka uygulamalarında sı̇vı̇l toplum kuruluşlarının rolü: Ankara'da faalı̇yet gösteren dernekler üzerı̇ne bı̇r ı̇nceleme
The role of non-governmental organizations in social policy practices for the elderly: A study on associations operating in Ankara
FATMA NUR MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sosyal HizmetAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU METİN
- Yaşlılara yönelik kamu konut politikalarının sosyal haklar ve yaş dostu kent bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of public housing policies for the elderly in the context of social rights and age-friendly city
MUHAMMET AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sosyal Hizmetİstanbul ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ŞENTÜRK