Özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin tükenmişlik düzeyleri ile algılanan sosyal destek arasındaki ilişki
The relationship between burnout levels and perceived social support of parents of children with special needs
- Tez No: 981428
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUNE AKTAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek. Araştırma, nicel yöntem ve ilişkisel tarama modeliyle desenlenmiştir. Örneklem grubu Diyarbakır'daki özel eğitim merkezlerinden ulaşılan 128 ebeveynden oluşmaktadır. Veriler, Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ile toplanmıştır. Analizlerde bağımsız t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve çoklu regresyon teknikleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; algılanan sosyal destek ile tükenmişlik arasında orta düzeyde negatif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r = –.504, p <.001). En güçlü ilişki aile desteği ile duygusal tükenme arasında saptanmıştır. Kadınlar, erkeklere göre daha yüksek tükenmişlik yaşamaktadır. Orta gelir grubundaki bireylerin tükenmişlik düzeyleri anlamlı biçimde daha olduğu tespit edilmiştir. Regresyon modeli anlamlı bulunmuş, sosyal desteğin tükenmişliği anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir (β = –.349, p <.001). Araştırma bulguları, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerde tükenmişlik düzeyinin, algılanan sosyal destekle anlamlı biçimde ilişkili olduğunu göstermektedir. Özellikle aile desteği, duygusal tükenmişlik üzerinde belirgin bir koruyucu etki oluşturmakta; sosyal destek düzeyi arttıkça tükenmişlik hissi azalmaktadır. Bununla birlikte, kadın ebeveynlerin tükenmişlik düzeylerinin erkeklerden daha yüksek olması ve orta gelir grubundaki bireylerin daha fazla tükenmişlik yaşaması, destek mekanizmalarının sosyal cinsiyet ve ekonomik kırılganlık bağlamında ele alınması gerektiğini göstermektedir. Bu çerçevede, risk altındaki gruplara yönelik hedeflenmiş sosyal destek programlarının geliştirilmesi önem arz etmektedir. Ayrıca eğitim ve farkındalık temelli psikososyal müdahaleler ile aile içi destek ağlarının güçlendirilmesi, ebeveynlerin tükenmişlik düzeylerini azaltmada etkili olabilir. Bulgular hem sosyal hizmet uygulamaları hem de politika üretimi açısından yol gösterici niteliktedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationship between perceived social support levels and burnout levels among parents of children with special needs. The study was designed using quantitative methods and a relational screening model. The sample consisted of 128 parents from special education centers in Diyarbakır. Data were collected using the Maslach Burnout Inventory (MBI) and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS). Analyses employed independent t-tests, ANOVA, Pearson correlation, and multiple regression. According to the findings, a moderately negative and significant relationship was found between perceived social support and burnout (r = -0.504, p <0.001). The strongest relationship was found between family support and emotional exhaustion. Women experience higher burnout than men. Individuals in the middle-income group were found to have significantly higher burnout levels. The regression model was found to be significant, and social support was found to significantly predict burnout (β = –0.349, p <0.001). Research findings indicate that the level of burnout in parents of children with special needs is significantly related to perceived social support. Family support, in particular, has a significant protective effect on emotional exhaustion; as social support levels increase, burnout decreases. However, the higher burnout levels among female parents than males and the higher burnout experienced by individuals in the middle-income group suggest that support mechanisms should be considered within the context of gender and economic vulnerability. In this context, the development of targeted social support programs for at-risk groups is crucial. Furthermore, strengthening family support networks through education and awareness-based psychosocial interventions may be effective in reducing parental burnout levels. The findings provide guidance for both social work practice and policymaking.
Benzer Tezler
- Okul çağında sağlıklı çocuğu olan annelerle okul çağında otizm spektrum bozukluğu ve mental retardasyon tanısı almış çocuğu olan annelerin ebeveyn yeterlilik, algılanan sosyal destek ve ebeveyn tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of parental sufficiency, perceived social support, and parental burnout levels of mothers with healthy school-age children and mothers with school-age autism spectrum disorder and mental retardation diagnosed children
MEHMET ALTIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDEH FARAJİ
- Özel gereksinimli çocukların ebeveynlerinin yaşam kalitesi, depresyon, anksiyete ve tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi
Determining the quality of life, depression, anxiety, and burnout levels of parents of children with special needs
MERYEM POLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KAYHAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN İMREK
- Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin tükenmişlik düzeyinin şefkat ve öz-şefkat açısından incelenmesi
Investigation of burnout level of parents with special needs children in terms of compassion and self-compassion
EMİNE NUR DİLEKCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiKto Karatay ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. SEHER AKDENİZ
- COVID-19 pandemi sürecinde gelişimsel yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin gereksinimleri ve psikolojik durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the family needs and psychological status of parents with a child with developmental disability during the COVID-19 pandemic process
ASLICAN SERÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM HALİL DİKEN
- COVID-19 sürecinde özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin eş desteğinin eş tükenmişliğine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of parents with special needs children on spirit support in the COVID-19
AYSUN AKKAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVDA ASQAROVA