Koagülasyon testleri ve hematolojik testlerde kalite göstergelerinin izlenmesi ve değerlendirilmesi
Monitoring and evaluation of quality indicators in coagulation and hematology tests
- Tez No: 981828
- Danışmanlar: PROF. DR. BURCU BARUTÇUOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Anahtar performans göstergesi, Biyokimya, Hasta güvenliği, Hematoloji, Kalite kontrol, Koagülasyon, Laboratuvarlar-hastane, Sağlık hizmetleri, Key performance indicator, Biochemistry, Patient safety, Hematology, Quality control, Coagulation, Laboratories-hospital, Health services
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tıbbi laboratuvarlar, sağlık hizmeti sunumunun ayrılmaz bir parçası olarak, zincirin her basamağına dahildir. Meydana gelen aksaklıklar ve hatalar da hasta güvenliği üzerine tanı, takip ve tedavi gibi her aşamada bir tehdit oluşturur. Laboratuvar hizmetin kalitesinin takip edilmesi ve iyileştirilmesi ihtiyacı da giderek artmaktadır. Laboratuvar kalitesi yalnızca analitik performansın düzeltilmesiyle sağlanamaz. Test sürecinin analiz öncesi ve sonrası alanları da buranın birer parçasıdır. Kalite göstergeleri de bütün bu süreci izlemek ve değerlendirmek için kullanılır. Düşük performanslı göstergeler hataların tespit edilmesini sağlar. Hata kaynaklarının azaltılması için de düzeltici önleyici faaliyetlerden yararlanılır. Gerekli işlemler yapıldıktan sonra göstergelerle izlem süreci devam eder. Elde edilen veriler doğrultusunda, laboratuvar süreçlerindeki hataların azaltılması ve kalite düzeyini arttıracak öneriler geliştirilerek, sürdürülebilir bir sistem oluşturulması hedeflenmiştir. Bu çalışmada; laboratuvarımızın koagülasyon ve hematoloji testlerindeki sürecin tanımlanmış kalite göstergeleri ile izlenmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kasım 2023- Şubat 2025 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Klinik Biyokimya Laboratuvarı'na gelen örnekler ile burada çalışılan kalite kontrol örnekleri değerlendirilmiştir. Kalite Göstergeleri Modeli Projesindeki 7 analiz öncesi, 4 analitik ve 5 analiz sonrası olmak üzere toplamda 16 gösterge kullanılmıştır. Sonuçlar göstergeye göre yüzde, sigma ve persantil olarak hesaplanmıştır. Gönderilen sonuç raporları üzerinden diğer katılımcılarla sigma değerlerinin karşılaştırması yapılmıştır. 16 ay boyunca toplanan veriler kalite araçları kullanılarak analiz edilmiştir. Bu kapsamda balık kılçığı analizi, Pareto diyagramı kullanılmıştır. Tespit edilen hata kaynaklarına düzeltici faaliyetler uygulanmıştır. İncelenen kalite göstergeleri analiz edildiğinde, laboratuvar performansını en çok etkileyen göstergelerin çoğunluğunun analiz sonrası ve öncesi evrelerden olduğu görülmüştür. Uygulanan düzeltici faaliyetler sonucunda analiz sonrası göstergelerde performans iyileşmesi sağlanırken diğerlerinde istenilen artış sağlanamamıştır. Katılımcı diğer laboratuvarlarla karşılaştırıldığında düşük ve yüksek performanslar göstergelere ve aylara bağlı değişkenlik gösterse de birçok göstergede anlamlı farklılıklar bulunmamıştır. Laboratuvarımızda kalite göstergeleri ile koagülasyon ve hematoloji testlerinde analiz öncesi, analitik ve analiz sonrası evreler için hata oranlarını ve sigma değerlerini ölçülmüş, performans sonuçları kendi içimizde ve uluslararası katılımcılarla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Beklenenin aksine en yüksek hata oranı analitiz sonrası evrede gözlenirken, gerçekleştirilen müdahaleler sayesinde bu göstergelerde anlamlı iyileşme sağlanmıştır. Ancak istenen düzeye ulaşmak için daha ayrıntılı bilgilere ve hedefe yönelik eğitimlere ihtiyaç duyulmaktadır. Analiz öncesi evrede genellikle optimum performans sağlanmış olmakla birlikte, diğer laboratuvar ortalamasının altında yer alan göstergeler de mevcuttur. En iyiye ulaşma hedefi doğrultusunda kalıcı bir kalite yönetimi oluşması için hastanenin diğer birimlerinin de katkısıyla tekrar eden eğitimler planlanmalı ve gerekli düzenlemeler hayata geçirilmelidir. Verilerin toplanması ve analizinin karmaşıklığı, ekip yapısı ve bazı göstergelerdeki düşük veri sayısı başlıca engelleri oluşturmaktadır; ancak bu eksiklikler, yapay zekâ destekli otomasyon ve bilgi yönetim sistemleri üzerinden kontrol edilebilir panellerle aşılabilir. Son olarak, ulusal ve uluslararası düzeyde veri paylaşımını artıracak geniş katılımlı kalite kontrol programlarına dahil olmak, karşılaştırmalı analizlerin geçerliliğini güçlendirecek ve laboratuvar kalite yönetimini standartlaştıracaktır.
Özet (Çeviri)
Medical laboratories are included in every step of the chain as part of the provision of health services. Disruptions and errors that occur pose a threat to patient safety at every stage—from diagnosis and monitoring to treatment. The need to monitor and improve the quality of laboratory services is increasing day by day. Laboratory quality cannot be provided through analytical performance improvements alone. The areas of the test processes before and after analysis are also a part of this. Quality indicators are used for monitor and evaluate this entire process. Underperforming indicators facilitate the detection of errors, and corrective/preventive actions are implemented to mitigate error sources. Following these interventions, the monitoring cycle continues via the indicators. Based on the collected data, this study aimed to develop recommendations to reduce errors in laboratory processes, enhance quality levels, and establish a sustainable system. In this study, the process of coagulation and hematology testing in our laboratory was monitored and evaluated using predefined quality indicators. Between November 2023 and February 2025, samples received by the Clinical Biochemistry Laboratory of Ege University Faculty of Medicine Hospital, alongside quality-control specimens processed during that period, were evaluated. A total of sixteen indicators from the Quality Indicators Model Project—comprising seven pre-analytical, four analytical, and five post-analytical measures—were utilized. Results were calculated for each indicator in terms of percentage, sigma performance, and percentile ranking, and sigma values were compared with those of other participating laboratories based on the reported outcomes. Over a sixteen-month period, the collected data were analyzed using quality-management tools, including fishbone (Ishikawa) diagrams and Pareto analysis. Corrective actions were applied to the identified error sources. Analysis of the quality indicators revealed that the majority of factors most affecting laboratory performance were related to the pre-analytical and post-analytical phases. Following the implementation of corrective measures, significant performance improvements were observed in the post-analytical indicators; however, the desired enhancements were not uniformly achieved across all metrics. When benchmarked against other laboratories, indicator performance—both high and low—varied by metric and by month, yet no significant differences were found across many indicators. In our laboratory, error rates and sigma values for the pre-analytical, analytical, and post-analytical phases of coagulation and hematology tests were measured using quality indicators and evaluated through in-lab and international comparisons. Contrary to expectations, the highest error rate was observed in the post-analytical phase; nonetheless, the interventions implemented yielded significant improvements in these metrics. However, further detailed information and targeted training are necessary to attain the desired performance levels. While optimum performance was generally achieved in the pre-analytical phase, certain indicators still fell below the average of other laboratories. To create a robust quality-management framework aimed at excellence, recurrent training sessions should be planned in collaboration with other hospital units, and the necessary procedural adjustments should be enacted. The complexity of data collection and analysis, team structure, and the low volume of data for certain indicators constituted the primary barriers; these limitations, however, can be addressed through artificial intelligence-supported automation and information-management systems with interactive dashboards. Finally, participation in broad-based national and international quality-control programs to enhance data sharing will strengthen the validity of comparative analyses and standardize laboratory quality management.
Benzer Tezler
- Kan bankacılığında iyi laboratuvar uygulamalarına temel oluşturmak üzere hepatit B tarama testleri için iç kalite kontrol serumlarının geliştirilmesi
Development of internal quality control sera for hepatitis B screening in respect of good laboratory practice
FAHRİ YÜCE AYHAN
Doktora
Türkçe
2020
MikrobiyolojiEge ÜniversitesiKan Bankacılığı ve Transfüzyon Tıbbı
PROF. DR. ŞAZİYE RÜÇHAN SERTÖZ
- İnotropik ajanların hematolojik ve koagülasyon parametreleri üzerine etkileri
Effects of inotropic agents on hematological and coagulation parameters
YUNUS EMRE TUNÇDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Anestezi ve ReanimasyonVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NUREDDİN YÜZKAT
- Menorajili ve/veya metrorajili hastalarda kanama diyatez testleri ile altta yatan koagulasyon defekti varlığının araştırılması
Investigation of the presence of an underlying coagulation defect by bleeding diathetes tests in patients with menorage and/or metroragia
AHMET DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN MEHMET BURAK AKTUĞLU
- Hipotiroidili çocuklarda tedavi öncesi ve sonrasında koagülasyon parametrelerindeki değişikler
In children with hypothyroidia before and after treatment changes in coagulation parameters
HİLAL ÇALIŞKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF GÜLER KAZANCI
DOÇ. DR. ÖZLEM KARA
- Köpeklerde seçilmiş vektörel kaynaklı hastalıklarda ekokardiyografik bulgular, kardiyopulmoner biyobelirteçler ve koagulasyon profillerinin araştırılması
Investigation of echocardiographic findings, cardiopulmonary biomarkers and coagulation profiles in selected vector- borne disease in dogs.
ALİ AYDIN
Doktora
Türkçe
2024
Veteriner HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiVeterinerlik İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR PAŞA