Mollazâde Muhammed b. Ebî Bekr el-Kurdî'nin Hâşiyetu'l-İsâm li'l-Fevâidi'ḍ-Diyâiyye adlı esere yazdığı hâşiyenin tahkiki
تحقيق حاشية ملازاده محمد بن أبي بكر الكردي على حاشية العصام للفوائد الضيائية
- Tez No: 981980
- Danışmanlar: PROF. DR. NUSRETTİN BOLELLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Elinizdeki çalışma, Mollazâde Muhammed el-Kurdî (ö. 1084/1673) İsâmüddîn İbrâhîm el-İsfârâyînî'nin (ö. 943/1536) ünlü nahiv Hâşiyetu'l-Fevâidi'ḍ-Ḍiyâiyye üzerine kaleme aldığı haşiyesini incelemektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Mollazâde'nin haşiyesini ilmî yöntemle tahkik ederek incelemek; müellifin Arapça ve Osmanlıca kaynaklardan derlenmiş kapsamlı bir biyografisini sunmak, yazma ve matbu eserlerini tespit etmek, nahiv anlayışını ve telif metodunu ortaya koymaktır. Çalışmada karşılaştırmalı ve analitik yöntem benimsenmiş, haşiyenin metni yazma nüshalar üzerinden incelenmiştir. Bunlar arasında, müellifin eseri yazdıktan yirmi yıl sonra kendi eliyle kaleme aldığı ikinci versiyon (el-ibrâze es-sâniye) da bulunmaktadır; bu nüsha araştırma açısından ayrı bir kıymet taşımaktadır. Metin merkezli bu çözümlemede, Mollazâde'nin kullandığı ilmî kaynaklar, alıntı yöntemleri (açık ya da zımnî) ve tenkit üslubu detaylı olarak incelenmiştir. Özellikle şerh ettiği eserin farklı nüshalarını dikkatle karşılaştırması ve metin üzerindeki hassasiyeti, onun nahiv ilmine gösterdiği ihtimamı ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Osmanlı döneminde yaşamış fakat nispeten unutulmuş bir nahiv âliminin ilim tarihindeki yerini yeniden gündeme getirmeyi hedeflemektedir; ilmî hareketlilikte aktif rol almış, ve fazla disiplinde eser yazanlar.
Özet (Çeviri)
the present study focuses on the marginal commentary (ḥāshiya) authored by Mollazāde Muḥammad al-Kurdī (d. 1084 AH / 1673 CE) on the renowned grammatical commentary al- Fawāʾid al-Ḍiyâʾiyya by ʿIṣām al-Dīn Ibrāhīm al-Isfarāʾīnī (d. 943 AH / 1536 CE). This study aims to produce a critical edition and scholarly analysis of Mollazāde's ḥāshiya, alongside a comprehensive biographical account drawn from both Arabic and Ottoman sources. It documents his printed and manuscript works, analyzes his grammatical methodology and exegetical techniques, and sheds light on his personal beliefs and scholarly affiliations. The research is grounded in an analytical and comparative method, based on a collation of sixteen manuscript copies of the work,one of which was penned by the author himself twenty years after the original composition, representing a revised version (al-ibrāzah al-thāniyah). Through close textual analysis, the study seeks to uncover Mollazāde's sources,examine his critical methods and citation practices -both explicit and implicit-. His commitment to precise expression and careful transmission reflects his deep concern for the accuracy of grammatical scholarship. The importance of this study lies in its revival of a forgotten scholar from the Ottoman period, who contributed actively to the intellectual life, and authored works in multiple disciplines.
Benzer Tezler
- Hocazade ve Hasiya Ala Şarh hdayet Al ?Hikma adlı eseri
Hocazade and her work is Hasiya Ala Sarh Hidayet Al-Hikma
EMRE ÖNAL
- Mollazâde Muhammed el-Kürdî es-Sehranî ve Hâşiyetü alâ Hâşiyeti'l-İsam ale'l-Fevâidi'z-Ziyâiyye li'l-Câmi adlı eserinin tahlil ve tahkiki (Birinci bölüm)
Mollazâde Muhammed al-Kurdi al-Shirani and analysis of his work Hashiyat ala Hashiyati'l-Isam alel-Fevaidi'z-Ziyaiye li'l-Jami (First part)
ALİ RIDVAN SEVMİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinHakkari ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAJED HAJMOHAMMAD
- Mollazâde (Muhammed el-Kürdî) ve Hâşiye 'Alâ İmtihâni'l-Ezkiyâ adlı eseri
Mollazâde (Muhammad al-Kurdī) and his work“Hāshiya ʿAlā İmtiḥān al-Azkiyāʾ”
VEYSİ İNCİ
Doktora
Türkçe
2026
DilbilimAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ALİ KILAY ARAZ
- Kürt alimlerin sahihayn üzerine yaptıkları çalışmalar
On Kurt alimler's owner staff works
IHSAN IBRAHIM ISMAEL
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ARİF GEZER
- Süruri ve Hezliyyat`ı
Süruri and his Hezliyyat
ELİF AYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN HORATA