Ömer Nesefî'nin et-Teysîr adlı eserinde kitap delili bağlamında, tefsîr-usûl ilişkisi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 982034
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL ÇALIŞKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Hanefî usûl geleneğinin önemli metinlerinden Usûlü'l-Pezdevî ile Abdülazîz el-Buhârî'nin Keşfü'l-esrâr adlı şerhi çerçevesinde, Nesefî'nin et-Teysîr adlı tefsirindeki usûlî yaklaşımı ele almaktadır. Çalışma, özellikle Nesefî'nin, Pezdevî'den gelen usûl kurallarını tefsirinde nasıl uyguladığını, bu kuralları ne ölçüde muhafaza ettiğini veya yeniden yorumladığını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Usûlü'l-Pezdevî'de ayetlerin kullanım bağlamlarını belirleyerek başlamış, ardından Keşfü'l-esrâr'da bu ayetlerin nasıl ele alındığını incelemiş ve son olarak et-Teysîr'de Nesefî'nin ilgili ayetlerden istidlal yöntemini tahlil etmiştir. Çalışmada, Hanefî usûl ilkelerinin tefsirdeki işlevselliği, dilbilimsel unsurlar, belagat ve istidlal yöntemleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Nesefî'nin Pezdevî'nin usûlüne büyük ölçüde sadık kaldığını, ancak zaman zaman onun görüşlerini genişlettiğini ve yeni yorumlar getirdiğini göstermektedir. Nesefî, Pezdevî'nin lafız-merkezli yorum yöntemini benimsemekle birlikte, yer yer Buhârî'nin yaklaşımına paralel olarak ayetleri daha geniş bir bağlamda ele almış, kelimelerin anlam katmanlarını dikkate almıştır. Ayrıca Nesefî'nin, tefsirinde ahkâm ayetleri kadar belagat ve kıssaların muhtevasını da Hanefî usûl ilkeleriyle ilişkilendirdiği gözlemlenmiştir. Bu üç âlim arasındaki etkileşim, İslam dünyasında fıkıh-tefsir özelinde ilmî gelişmenin iç içe ve disiplinler arası bir mahiyet arz ettiğini göstermektedir. Hanefî usûlünün yalnızca fıkhî hükümlerin çıkarılmasında değil, aynı zamanda tefsir sahasında da belirleyici bir çerçeve sunduğunu ortaya koyan bu çalışma, usûl-tefsir ilişkisini daha geniş bir düzlemde ele almak adına ileri araştırmalara öncülük etmekte ve özgün bir kulvar açmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the usūlī (principles-based) approach of al-Nasafī in his al-Taysīr tafsīr within the framework of two key texts of the Ḥanafī legal theory tradition: Usūl al-Pazdawī and its commentary Kashf al-Asrār by ʿAbd al-ʿAzīz al-Bukhārī. The research aims to identify how al-Nasafī applies the methodological rules inherited from al-Pazdawī in his tafsīr, to what extent he preserves these rules, and where he reinterprets or expands upon them. The study begins by determining the contextual usage of Qur'anic verses in Usūl al-Pazdawī, then examines how these verses are addressed in Kashf al-Asrār, and finally analyzes al-Nasafī's method of inference (istidlāl) from these verses in al-Taysīr. Within this framework, the functional role of Ḥanafī usūl principles in tafsīr is evaluated through linguistic elements, rhetoric (balāgha), and methods of reasoning. The findings reveal that al-Nasafī largely adheres to al-Pazdawī's methodology, though at times he expands upon his views and introduces new interpretations. While adopting al-Pazdawī's text-centered (lafẓ-oriented) interpretative method, al-Nasafī occasionally approaches the verses in a broader context, similar to al-Bukhārī's perspective, taking into account the semantic layers of words. Moreover, it is observed that al-Nasafī relates not only the legal (aḥkām) verses but also rhetorical aspects and the content of Qur'anic narratives (qiṣaṣ) to Ḥanafī usūl principles. The interaction among these three scholars demonstrates that intellectual development in the Islamic world, particularly in the fields of jurisprudence (fiqh) and tafsīr, was deeply intertwined and interdisciplinary in nature. By showing that Ḥanafī usūl provided a decisive framework not only for deriving legal rulings but also for exegetical practices, this study pioneers an original avenue of research and lays the groundwork for further studies on the relationship between usūl al-fiqh and tafsīr from a broader perspective.
Benzer Tezler
- Ömer Nesefî (Ö 1142) tefsirindeki soru-cevap üslubu ve bunların tahlili (Fatiha ve Bakara Suresi örneğinde)
The question and answer style in the tafsir of Ömer Nesefî (D. 1142) and its analysis (In the case of Surah al-Fātihah and Surah al-Baqarah)
ELSAID SAAD ELSAID SABER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT SÜLÜN
- لجهودُ البلاغيّة لأبي حفص النسفي في كتابه التّيسير في التّفسير)الصّور البيانيّة في الزهراوين أنموذجاً(
Ebû Hafs en-Nesefî'nin et-Teysîr fi't-Tefsîr adlı eserinde Kur'ân âyetlerine beyan ilmi açısından yaklaşımı (el-Bakara ve Âl-i İmrân örneği) / The eloquent efforts for Abo Hafis al-Nasfi in interpretation (Graphs in al-Zahraween are shown as an example)
MAATH MAHMOOD TAHA
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinAksaray ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ŞEN
- Ömer Nesefî'nin et-Teysîr adlı tefsirinde Tevbe sûresinin tahkîk ve değerlendirmesi (126b-162a varaklar arası)
The edition and evaluation of Tevbe chapter in commentary of Omar Nasafi (126b-162a between waraqs)
GÜLSÜM ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYFULLAH EFE
- Nesefi (ö.537/1142)'nin Et Teysir isimli tefsirinde ahkam ayetlerini tefsir yöntemi
The method of interpreting legal verses in Al-Nasafi's tafsir titled Al-Taysir (d. 537/1142)
KADİR METE ÖNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUAMMER ERBAŞ
- Ömer Nesefî tefsirinde Nisa Sûresi'nin tahkîki ve değerlendirmesi (55b-82a arası)
The edition and avaluation of Nisa chapter in Omer Nesefi's interpretation
AYFER SİVARİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYFULLAH EFE