Eğitim programları ve öğretim alanında anlam karmaşası yaşanan kavramların eğitim bilimcilerin görüşleriyle anlamlandırılması
Interpretation of concepts with confused meanings in the field of curriculum and instruction with the views of educational scientists
- Tez No: 982310
- Danışmanlar: PROF. DR. NADİR ÇELİKÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Eğitim Programları ve Öğretim (EPÖ) alanında yaşanan kavram karmaşasının nedenleri ve çözüm yollarını eğitim bilimcilerin görüşleri doğrultusunda incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, alanda sıklıkla kullanılan 34 temel kavramın tanım, kapsam ve kullanım özelliklerini sistematik olarak analiz ederek kavramsal netliğin artırılmasına odaklanmaktadır. Araştırmanın problem durumu, EPÖ alanında 21. yüzyıl becerileri, çoklu zekâ, değerler eğitimi, düşünme becerileri, eğitim felsefesi, eğitim programı, öğrenme kuramı, öğretim modeli, öğretim stratejisi gibi kavramların birbirinin yerine kullanılması, eşanlamlıymış gibi ele alınması ve Türkçeye çevrilirken güncelliğini yitirmiş kavramlarla ifade edilmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bu durum hem kuramsal çalışmalarda hem de saha uygulamalarında önemli belirsizlikler yaratmakta ve alanın bilimsel gelişimini olumsuz etkilemektedir. Nitel araştırma yaklaşımıyla tasarlanan çalışmada, eğitim bilimcilerle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın veri toplama aşaması Türkiye'deki üniversitelerin lisansüstü EPÖ ders içerikleri incelenerek doküman analizi aşaması ile başlamıştır. Sonrasında çeşitli üniversitelerde EPÖ alanında görev yapan 44 akademisyenden görüş alınarak fenomenolojik desende araştırmanın verileri toplanmıştır. Araştırma kapsamında her kavram için tanım, uygun kullanım, uygun olmayan kullanım ve kavram haritası boyutları sistematik olarak incelenmiştir. Bulgular, EPÖ alanındaki kavram karmaşasının temel kaynaklarının çeviri kaynaklı terminoloji farklılıkları, kavramların hiyerarşik ilişkilerinin netleştirilmemesi, disiplinler arası geçişlerde sınır belirsizlikleri, alan yazınındaki tutarsız kullanımlar ve uygulama bağlamlarında ortaya çıkan yorumlama farklılıkları olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, incelenen kavramların bilişsel, duyuşsal ve sosyal boyutları kapsayan geniş bir çerçeveyi ifade ettiğini ancak tanımlarında fikir birliği bulunmadığını ortaya koymaktadır. Eğitim programı kavramının çok bileşenli bütüncül bir yapı sergilediği; öğretimsel kavramların ise hiyerarşik bir ilişki içinde farklı soyutlama düzeylerini temsil ettiği belirlenmiştir. Çalışmada her kavram için geliştirilen kavram haritaları, kavramların tanımsal çekirdeğini, ilişkili kavramlarla bağlantılarını ve uygun kullanım ölçütlerini görsel olarak temsil etmektedir. Bu haritalar, kavramlar arası hiyerarşik ve yatay ilişkileri detaylıca göstererek, alanda yaşanan terminolojik karışıklığın azaltılmasına katkı sağlaması umulmaktadır. Araştırmanın sonuçları, EPÖ alanında kavramsal netliğin artırılması için şu önerileri sunmaktadır: Temel kavramlar için ortak tanım çerçevelerinin geliştirilmesi, kavram haritalarının öğretmen eğitimi ve alan dersleri programı ile bütünleştirilmesi, alanyazında tutarlı terminoloji kullanımının teşvik edilmesi, disiplinler arası geçişlerde kavramsal sınırların belirginleştirilmesi ve uygulama bağlamlarında kavram kullanımına dair rehber ilkelerin oluşturulması. Bu çalışma, EPÖ alanının kuramsal temellerini güçlendirerek hem akademik çalışmalarda hem de saha uygulamalarında kavramsal tutarlılığın artırılmasına katkıda bulunmaktadır. Araştırma sonuçlarının, eğitim bilimciler, öğretmenler, alan araştırmacıları, YÖK ve MEB için kavramsal bir rehber niteliği taşıması umulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the causes of, and remedies for, conceptual confusion in the field of Curriculum and Instruction through the perspectives of educational scientists. Focusing on enhancing conceptual clarity, it systematically analyzes the definitions, scope, and usage characteristics of 34 core concepts frequently employed in the field. The problem addressed arises from the interchangeable and ostensibly synonymous use of concepts—such as values education, philosophy of education, multiple intelligences, 21st-century skills, thinking skills, curriculum, learning theory, instructional model, and instructional strategy—and from the persistence of outdated terms introduced through translation into Turkish. This situation generates significant uncertainty in both theoretical scholarship and field practice, adversely affecting the scientific development of the field. Designed as a qualitative study, the research employed in-depth interviews with educational scientists and analyzed the data using content analysis. Data collection commenced with a document analysis of graduate-level Curriculum and Instruction course syllabi offered by universities in Türkiye. Subsequently, views were obtained from 44 academics working in Curriculum and Instruction across various universities, and data were gathered within a phenomenological research design. For each concept, the study systematically examined four dimensions: definition, appropriate use, inappropriate use, and a concept map. Findings indicate that core sources of conceptual confusion include translation-driven terminological discrepancies, lack of clarity regarding hierarchical relations among concepts, boundary ambiguities at disciplinary interfaces, inconsistent usages in the literature, and contextual differences in interpretation during implementation. Results further show that the examined concepts encompass a broad framework spanning cognitive, affective, and social dimensions, yet lack consensus in their definitions. The curriculum is identified as a multi-component, holistic structure, whereas instructional concepts occupy different levels of abstraction within a hierarchical relationship. The concept maps developed for each concept visually represent the definitional core, connections with related concepts, and criteria for appropriate use. By detailing hierarchical and horizontal relations among concepts, these maps are expected to mitigate terminological confusion in the field. The study recommends the following to enhance conceptual clarity in Curriculum and Instruction: developing shared definitional frameworks for key concepts; integrating concept maps into teacher education and field-specific coursework; promoting consistent terminological usage in the literature; clarifying conceptual boundaries in interdisciplinary transitions; and establishing guiding principles for the use of concepts in applied contexts. By strengthening the theoretical foundations of the field, the study contributes to greater conceptual coherence in both academic research and field practice. The results are intended to serve as a conceptual guide for educational scientists, teachers, field researchers, as well as for the Council of Higher Education (YÖK) and the Ministry of National Education (MEB).
Benzer Tezler
- Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programındaki değerler eğitiminde kullandıkları yöntem ve tekniklerin uygunluğunun incelenmesi (Mardin örneği)
Examination of the appropriateness of methods and techniques used by pre-school teachers in the education of values in pre-school education program (Mardin case)
SEMRA AKTO
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimYüzüncü Yıl ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAKİR GÖZÜTOK
- Türkiye 8. sınıf matematik konularına göre Türkiye, Singapur ve ABD matematik ders kitaplarının içerik ve görsellik açısından incelenmesi
The comprasion of the textbooks of Turkey, Singapore and USA in terms of content and visuality, accordi̇ng to the maths subjects of 8^th grade in Turkey
ASLIHAN ATA ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN YAMAN
- Yeni coğrafya öğretim programında bazı tarım konularının öğretiminde coğrafi bilgi sitemlerinin kullanımı
Usage of geographic information systems in teaching some agriculture topich of new geography teaching curriculum
HAKAN KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
CoğrafyaAfyon Kocatepe ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ÜNAL YILDIRIM
- Türkçe dil bilgisi öğretiminde sözcükte anlam
Vocabulary meaning in Turkish grammar teaching
BÜŞRA ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANER KERİMOĞLU