Türkçe dil bilgisi öğretiminde sözcükte anlam
Vocabulary meaning in Turkish grammar teaching
- Tez No: 952001
- Danışmanlar: PROF. DR. CANER KERİMOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Eğitim ve Öğretim, Linguistics, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Sözcükte anlam, dil bilgisi kitapları, öğretim programları, Word meaning, grammar books, teaching programs
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: 144
Özet
Dil bilgisi öğretimi, tüm dillerde olduğu gibi Türkçede de önemli bir yer tutmaktadır. Yaygın olarak kullanılan dil öğretim yöntemlerinin başında dil bilgisi–çeviri yöntemi gelmektedir. Bu yaklaşımın temelinde dili öğrenmenin ana yolu, hedef dilin dilsel kuralları öğrenmekten geçmektedir. Türkçe eğitimi alanında, özellikle yan–mecaz anlam ayrımı, çok anlamlılık–eş seslilik ilişkisi ve yakın anlamlı sözcüklerin ayrımı gibi konular sıklıkla tartışılmakta; ancak bu alanlarda fikir birliğine tam olarak varılamamaktadır. Bu nedenle tezde, sözcükte anlam konusu üzerinde ayrıntılı olarak durulmuştur. Araştırma sürecinde, öncelikle 2019 Türkçe öğretim programı kazanımları ve öğrenme–öğretme yaklaşımları değerlendirilmiş; ardından 2023–2024 ders yılı okullarda kullanılan Türkçe ders kitapları, sözcükte anlam etkinlikleri bakımından kademelere göre analiz edilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda kitaplarda yer alan etkinliklerin kazanımlara göre dağılımı belirlenmiş ve grafiklerle görselleştirilmiştir. Ayrıca, sınıf düzeyleri arasında anlamlı bir karşılaştırma yapılarak sonuçlar ortaya konmuştur. 2024 yılında yayımlanan Maarif Yüzyılı Türkçe Öğretim Programı çerçevesinde sözcükte anlam konusunun öğretim sürecindeki yeri de incelenmiştir. Gelişen çağ ve değişen eğitim ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan bu program, yenilikçi bir anlayışla sözcükte anlam konusuna önemli ölçüde yer vermektedir. Çalışmada, programın kazanımları ve öğrenme–öğretme yaklaşımları ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Araştırma kapsamında, 2019 ve 2024 Türkçe öğretim programları karşılaştırmalı olarak incelenmiş; her iki programın güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri belirlenmiştir. Ayrıca, 2023–2024 öğretim yılı kullanılan Türkçe ders kitaplarında sözcükte anlam konusunun nasıl ele alındığı analiz edilmiştir. Ders kitapları, belirlenen başlıklar altında sınıflandırılarak tablo hâlinde sunulmuş; etkinlikler kazanımlarla ilişkilendirilmiş ve grafiksel olarak gösterilmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada, Türkçe dil bilgisi öğretiminde sözcükte anlam konusu kapsamlı bir şekilde incelenmiş, alandaki kavramsal karmaşalar tespit edilerek değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Grammar teaching is of a significant position in Turkish, as does in all languages. The grammar-translation method is one of the most widely utilised language teaching methods. On the basis of this approach, the fundamental aspect in order to absorb a language is to grasp the linguistic rules of the target language. In the field of Turkish education, issues such as the distinction between literal and figurative meaning, the relationship between polysemy and homophony, and the distinction between words with close meaning are frequently discussed; however, consensus on these areas are not utterly compromised. Therefore, in this thesis focuses thoroughly on word meaning. In the research process, firstly, the objectives and learning-teaching approaches of the 2019 Turkish curriculum were evaluated; then the Turkish textbooks used in schools for the 2023-2024 school year were analyzed by taking into account the levels in terms of word meaning activities. In line with the data obtained, the distribution of the activities in the books according to the objectives was determined and visualized with graphs. In addition, a meaningful comparison was carried out between grade levels and the results were presented. Within the framework of the Education Century Turkish Teaching Program published in 2024, the position of word meaning in the teaching process was also probed. This program, which was prepared in line with the developing age and changing educational needs, this program, which was developed with an innovative approach, involve in the subject of word meaning to a remarkable extent. In the study, the achievements and learning-teaching approaches of the program are comprehensively discussed. Within the scope of the research, the 2019 and 2024 Turkish curricula were scrutinized comparatively and the strengths and areas for improvement of both curricula were determined. Moreover, it was analyzed how the subject of word meaning was handled in the Turkish textbooks used in the 2023-2024 academic year. The textbooks were categorized under the determined headings and presented in a table; the activities were associated with the learning outcomes and shown graphically.Consequently, in this study, the subject of word meaning in Turkish grammar teaching was examined extensively and conceptual confusions in the field were detected and evaluated.
Benzer Tezler
- Ortaokul 8. sınıf Türkçe dil bilgisi öğretiminde dijital eğitsel oyunların kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi
The effect of the use of digital educational games on the academic success of students in secondary school 8th grade Turkish grammar teaching
AHMET KOTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASİN KILIÇ
- İki dilli ortaokul öğrencilerinin anlama ve anlatma becerilerinin öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi
Evaluation of bilingual secondary school students' comprehension and expression skills in accordance with teachers' opinions
ASLIHAN AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM BAYRAKTAR
- Cohesion in Turkish a survey of cohesive devices in prose literature
Başlık çevirisi yok
FUAT ALTUNKAYA
- Türkçe öğretiminde kaynak metinlerin söz dağarcığına katkısı: İzahlı sözlük incelemesi
Contribution to the vocabulary of the source text: The annotated dictionary review
MAİTUOHUTİ ALİMU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DilbilimMarmara ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SİNAN KAÇALİN
- Yabancı dil öğretimi bağlamında Türkçe ve Arapça organ adları içeren deyimlerin incelenmesi
Analyze of idioms which comprise organ names in Turkish and Arabic in the context of teaching foreign languge
WESSAMELDIN MOHAMED KAMAL MOHAMED MOHAMED AMİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZMİYE TOPÇU TECELLİ
