Mimarlık ve teknoloji: yapay zekâ, sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik uygulamalarının mimari tasarım üzerindeki etkileri
Architecture and technology: Effects of artificial intelligence, virtual reality and researched reality applications on architectural design
- Tez No: 982424
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HATİCE KIRAN ÇAKIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Minimal mimarlık, Minimal architecture
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, çağdaş dijital teknolojilerden yapay zekâ (YZ), sanal gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklik (AR) uygulamalarının mimari tasarım süreçlerine etkilerini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Teknolojik gelişmeler, mimarlık disiplininin yalnızca araçsal yönünü değil, aynı zamanda düşünsel, estetik ve epistemolojik boyutlarını da dönüştürmektedir. Günümüzde mimarlık, dijitalleşme süreciyle birlikte gelen bu teknolojiler aracılığıyla hem üretim biçimlerini hem de mekânı kavrama ve temsil etme yöntemlerini yeniden tanımlamaktadır. Bu bağlamda araştırma, YZ, VR ve AR teknolojilerinin mimarlık pratiğine sağladığı katkıları, etkileşim biçimlerini ve ortaya çıkardıkları yeni tasarım paradigmalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Yapay zekâ teknolojileri, parametrik tasarım, üretken algoritmalar ve makine öğrenimi temelli sistemler aracılığıyla tasarım süreçlerinde karar verme mekanizmalarına destek sağlamaktadır. Bu sayede tasarım süreci daha hızlı, verimli ve kişiselleştirilebilir hale gelmektedir. Sanal gerçeklik teknolojisi ise tasarımcıya ve kullanıcıya üç boyutlu, gerçek zamanlı bir mekân deneyimi sunarak, tasarımların daha erken aşamalarda test edilmesine ve geri bildirim alınmasına imkân tanımaktadır. Artırılmış gerçeklik teknolojisi ise dijital ve fiziksel ortamları birleştirerek, özellikle sahada yapılan karar süreçlerinde kullanıcı katılımını güçlendirmekte ve tasarımın mekânsal bağlamla daha bütüncül şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır. Bu teknolojilerin etkileşimli biçimde kullanımı, mimarlıkta disiplinlerarası iş birliklerini artırmakta, tasarımın esnekliğini ve adaptasyon kapasitesini geliştirmektedir. Sonuç olarak, YZ, VR ve AR teknolojilerinin mimari tasarım süreçlerine entegrasyonu, yalnızca biçimsel üretim tekniklerini dönüştürmekle kalmayıp, mimarlığın kültürel, etik ve bilişsel boyutlarını da yeniden şekillendirmektedir. Dijitalleşme süreci, tasarımcı ile kullanıcı arasındaki etkileşimi güçlendirerek, katılımcı ve kullanıcı odaklı bir mimari anlayışın gelişmesine katkıda bulunmaktadır. Bu dönüşüm, geleceğin mimarlığında sürdürülebilirlik, deneyim odaklılık ve veri temelli tasarım gibi yaklaşımların daha fazla önem kazanacağını göstermektedir. Böylece çalışma, dijital teknolojilerin mimarlık disiplinine kazandırdığı yeni düşünme biçimlerini ve tasarım pratiklerini ortaya koyarak, çağdaş mimarlığın geleceğine yönelik önemli bir perspektif sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study comprehensively examines the impact of contemporary digital technologies artificial intelligence (AI), virtual reality (VR), and augmented reality (AR)on architectural design processes. Technological advancements are transforming not only the instrumental aspects of architecture but also its intellectual, aesthetic, and epistemological dimensions. Today, through these technologies, architecture redefines both its modes of production and its methods of perceiving and representing space in the context of digitalization. Accordingly, this research aims to explore the contributions, modes of interaction, and new design paradigms emerging from the integration of AI, VR, and AR technologies into architectural practice. Artificial intelligence technologies support decision-making mechanisms in design processes through parametric design, generative algorithms, and machine learning–based systems. As a result, the design process becomes faster, more efficient, and more personalized. Virtual reality technology provides designers and users with a three-dimensional, real-time spatial experience, allowing designs to be tested and evaluated in the early stages. Augmented reality technology, by merging digital and physical environments, enhances user participation especially in on-site decision-making processes and enables a more holistic assessment of design within its spatial context. The interactive use of these technologies fosters interdisciplinary collaboration in architecture while enhancing the flexibility and adaptability of the design process. In conclusion, the integration of AI, VR, and AR technologies into architectural design processes not only transforms formal production techniques but also reshapes the cultural, ethical, and cognitive dimensions of architecture. The digitalization process strengthens the interaction between designer and user, contributing to the development of a participatory and user-centered architectural approach. This transformation indicates that approaches such as sustainability, experiential design, and data-driven design will gain greater importance in the architecture of the future. Thus, the study provides an important perspective on the new modes of thinking and design practices introduced by digital technologies, offering valuable insights into the future of contemporary architecture.
Benzer Tezler
- Mimarlık pratiğinde güncel dijital teknolojilerin benimsenmesi
The adoption of emerging digital technologies in architectural practice
ÇAĞATAY YALDIZ
- Kütle tasarımı çalışmaları için yapay zeka tabanlı artırılmış gerçeklik
Ai-based augmented reality for mass design studies
SÜHEYLA MÜGE HALICI
- Technology-led evolution of interior space: Interiors becoming products
Teknoloji ile değişen mekanlar: İç mekanların ürünleşmesi
SENA SEMİZOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
İstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Gelişen teknolojilerin dijital sanat alanında oluşturduğu yeni temalar ve mimarlığa katkıları
New themes formed by advanced technologies in the field of digital art and their contributions to architecture
ZEYNEP E. AKTEN
- From projective methods to real-time digital construction of architectural space in first-year architectural education
Birinci sınıf mimarlık eğitiminde projektif yöntemlerden mimari mekânın gerçek zamanlı dijital inşaatına
ELİF SULTAN KAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Tobb Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
