Kadınlarda meme kanseri taraması katılımına sağlık anksiyetesinin etkisi
The effect of health anxiety on women's participation in breast cancer screening
- Tez No: 982427
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE DİDEM ESEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Mamografi, meme kanseri, erken tanı, sağlık, anksiyete, Health anxiety, mammography, breast cancer, screening behavior, women's health
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, aile sağlığı merkezine başvuran 40–69 yaş arası kadınların meme kanseri taramalarına katılım durumları üzerinde sağlık anksiyetesinin etkisini değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki araştırma, İstanbul Sultangazi 50. Yıl Aile Sağlığı Merkezi'nde 02.06.2025–01.08.2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya 40–69 yaş arası, toplam 205 kadın dahil edilmiştir. Katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alındıktan sonra, sosyodemografik ve obstetrik özellikler ile meme kanseri tarama davranışlarını içeren anket formu uygulanmıştır. Sağlık anksiyetesi düzeyleri, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği Kısa Versiyonu kullanılarak değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 25.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda İndependent Samples t testi, ANOVA ve Post-Hoc analizlerinde LSD testi kullanılmış; anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 50,52 ± 7,41'dir. Sağlık Anksiyetesi Ölçeği toplam puan ortalaması 15,91 ± 7,70;“Bedensel Belirtilere Aşırı Duyarlılık ve Kaygı”alt boyutu ortalaması 12,63 ± 6,13;“Hastalığın Olumsuz Sonuçları”alt boyutu ortalaması 3,27 ± 2,48 olarak saptanmıştır. Kendi kendine meme muayenesi ve klinik meme muayenesi yapma durumu açısından sağlık anksiyetesi puanları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Düzenli mamografi çektirme durumu ile sağlık anksiyetesi toplam puanları arasındaki fark sınırda anlamlı bulunmuştur (p=0,053). Son iki yılda mamografi çektiren katılımcıların sağlık anksiyetesi toplam puanları (p=0,009) ve“Bedensel Belirtilere Aşırı Duyarlılık ve Kaygı”alt boyutu puanları (p=0,005) anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. Ayrıca, son 10 yılda mamografi çektirme sıklığı ile sağlık anksiyetesi toplam puanları (p=0,037) ve“Hastalığın Olumsuz Sonuçları”alt boyutu puanları (p=0,022) arasında anlamlı fark bulunmuş; mamografi sıklığı arttıkça sağlık anksiyetesi puanlarının da yükseldiği gözlenmiştir. SONUÇ: Bulgular, sağlık kaygısının tek başına tarama davranışlarını belirlemediğini göstermektedir. Orta düzeyde sağlık anksiyetesi farkındalığı artırarak koruyucu davranışları desteklerken, aşırı kaygı taramadan kaçınmayı artırabilmektedir. Sosyoekonomik ve yaşam biçimi faktörleri de sağlık kaygısı ve tarama davranışlarını etkilemektedir. Sağlık kaygısının orta düzeyde olduğu durumlarda, koruyucu sağlık davranışlarını teşvik eden önemli bir psikolojik faktör olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
PURPOSE: The aim of this study was to evaluate the effect of health anxiety on participation in breast cancer screening among women aged 40–69 years who applied to a family health center. METHODS: This descriptive and cross-sectional study was conducted at Istanbul Sultangazi 50th Year Family Health Center between June 2, 2025 and August 1, 2025. A total of 205 women aged 40–69 years were included. After obtaining informed consent, participants completed a questionnaire assessing sociodemographic and obstetric characteristics, as well as breast cancer screening behaviors. Health anxiety levels were measured using the Short Form of the Health Anxiety Inventory. Data were analyzed using SPSS 25.0 software. İndependent Samples t test, ANOVA, and LSD post-hoc tests were used for comparisons, and a significance level of p<0.05 was accepted. RESULTS: The mean age of the participants was 50.52 ± 7.41 years. The mean total score of the Health Anxiety Inventory was 15.91 ± 7.70; the“Hypersensitivity to Bodily Sensations and Anxiety”subscale mean was 12.63 ± 6.13, and the“Negative Consequences of Illness”subscale mean was 3.27 ± 2.48. No significant difference was found in health anxiety scores in relation to breast self-examination or clinical breast examination status. The difference in total health anxiety scores according to regular mammography was borderline significant (p = 0.053). Participants who had undergone mammography within the last two years had significantly higher total health anxiety (p = 0.009) and“Hypersensitivity to Bodily Sensations and Anxiety”subscale scores (p = 0.005). In addition, a significant relationship was found between the frequency of mammography in the last 10 years and total health anxiety (p = 0.037) as well as“Negative Consequences of Illness”subscale scores (p = 0.022); higher screening frequency was associated with higher health anxiety levels. CONCLUSION: The findings indicate that health anxiety alone does not determine screening behaviors. Moderate health anxiety enhances awareness and supports preventive behaviors, whereas excessive anxiety may increase avoidance. Socioeconomic and lifestyle factors also influence health anxiety and screening behaviors. It has been determined that when health anxiety is at moderate levels, it serves as an important psychological factor promoting engagement in preventive health behaviors.
Benzer Tezler
- Türkiye'de mamografi ile meme kanseri tarama sürecinin sosyokültürel ve politik analizi: Nitel bir çalışma
Socio-cultural and political analysis of mammography screening procedure for breast cancers in turkey: A qualitative study
DUYGU LÜLECİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Halk SağlığıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT KILIÇ
- Kırsal alanda yaşayan kadınların mamografi taramasına katılımını etkileyen prediktörler
Predictors of mammography screening among women living in rural areas
TUĞÇE ÇİÇEKLİ TAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halk Sağlığıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELDA SEÇGİNLİ
- Van ili aile sağlığı merkezlerinde ve toplum sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının kanser tarama testleri hakkındaki bilgi düzeylerinin ve farkındalık durumlarının araştırılması
Research of cancer screening test knowledge levels and awareness of healthcare workers who work in family health centers and community health centers in Van province
MUSTAFA GÖNEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK KUŞASLAN AVCI
- Edirne ili merkez ilçesi Hekim Şifa-i Sağlıklı Hayat Merkezine başvuran bireylerin kanser taramalarına yönelik bilgi ve tutumları ve sağlıklı yaşam farkındalıkları
Knowledge and attitudes of individuals applying to Hekim Şifa-i Healty Life Centeral district of Edirne regarding cancer screenings and their awareness of healty living
MELTEM SÖZER YAVUZ
- Ankara'da bir aile hekimliği birimine kayıtlı 40-69 yaş aralığındaki kadın hastaların son iki yıllık mamografi sonuçları ve doktor önerisinin mamografi yaptırmaya etkisi
Mammography outcomes over a two-year period and the influence of physician recommendations on screening adherence among women aged 40–69 registered at a family medicine unit in Ankara
SAYNUR DİLEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KASIM