Aile hekimliği asistanlarının afet hazırbulunuşluk düzeyinin deprem anksiyetesi ve iklim değişikliği kaygısı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the disaster preparedness level of family medicine assistants and their earthquake anxiety and climate change concerns
- Tez No: 982494
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Afet tıbbı, Anksiyete, Deprem, Tıp, İklim, Disaster medicine, Anxiety, Earthquake, Medicine, Climate
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, Türkiye'deki aile hekimliği asistanlarının afet hazırbulunuşluk düzeyinin deprem anksiyetesi ve iklim değişikliği kaygısı ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Türkiye geneli aile hekimliği asistanlarına 9 Aralık 2024 – 1 Haziran 2025 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden katılımcılar; Sosyodemografik Veri Formu, Afet Hazırbulunuşluk Ölçeği, Deprem Anksiyetesi Ölçeği ve İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği'nden oluşan 51 soruluk anket formunu doldurmuştur. Araştırma sonucu elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışma 265 kişiyle tamamlandı. Yaş ortalaması 32,79 ± 0,47 olarak bulundu. Kadınların oranı %59,2 (n=157) iken, erkeklerinki %40,8 (n=108) olarak tespit edildi. Deprem Anksiyetesi Ölçeği'nden alınan puanların ortalaması 23,67; İklim Değişikliği Ölçeği'nden alınan puanların ortalaması 24,27 ve Afet Hazırbulunuşluk Ölçeği'nden alınan puanların ortalaması 28,95'tir. DAÖ toplam puanına göre orta kaygı düzeyi tespit edilmiştir. AHÖ toplam puanlarına göre; afet hazırbulunuşluk eğitimi alan, iklim değişikliği hakkında eğitim alan ve afet öyküsü olan hekimlerin puanı anlamlı yüksek bulundu (p=0.004, p<0.001, p=0.003). AHÖ toplam puanına göre kendini afetlere hazır hisseden hekimler anlamlı yüksek puan aldı (p<0.001). Deprem anksiyetesi kadınlarda anlamlı yüksek tespit edildi (p<0.001). Ayrıca afet öyküsü olan, afette yakınını kaybeden ve afette mal kaybı yaşayanların DAÖ'den aldıkları puan anlamlı yüksek çıkmıştır (p=0.01, p<0.001, p<0.001). Katılımcıların DAÖ toplam puanı ile yaş ve hekimlik süresi arasında negatif yönde anlamlı korelasyon gözlendi (r= - 0.146, p=0.017 / r= -0.142, p=0.02). İDKÖ toplam puanına göre afet öyküsü ve afette mal kaybı olan hekimlerin puanı anlamlı yüksek bulunmuştur (p=0.003, p<0.001). Deprem Anksiyetesi Ölçek puanı ile İDKÖ, AHÖ toplam puan ve Afet Fiziksel Koruma, Afet Yardım, Afet Uyarı Sinyalleri alt ölçek puanları pozitif yönlü korelasyon saptandı (p <0,001; p= 0,002; p=0,005; p=0,011; p= 0,002). İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği ile AHÖ toplam puan ve Afet Fiziksel Koruma, Afet Yardım ve Afet Uyarı Sinyalleri alt ölçek puanları arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı (p <0,001; p=0,097; p=0,020; p=0,006). Sonuç: Hekimler afetlere hazırlık konusunda bilgiye sahip olsa da bazen yetersiz kalmaktadırlar. Afetlere hazırlıklı olmanın en önemli adımlarından biri şüphesiz farkındalık ve eğitimdir. Aile hekimlerine, afetlerin her döneminde efektif bir şekilde görev ve sorumluluk almaları için multidisipliner yaklaşımla eğitimler verilmelidir. Bu eğitimlerde aile hekimlerinin kendini geliştirmesine fırsat verilmelidir. Meslek hayatı stresli olan aile hekimliği asistanlarının deprem anksiyetesi düzeyi orta seviyede tespit edilmiştir. Hekimlere düzenli aralıklarla psikolojik sağlık taramaları yapılmalıdır. Bu taramalarda afet, deprem ve iklim değişikliği kaygıları tekrar ve düzenli aralıklarla ölçülmelidir. Deprem anksiyetesi düzeyi ve iklim değişikliği kaygı düzeyi yüksek tespit edilen hekimlere profesyonel destek sağlanmalıdır. Olası travmatik olaylara karşı baş etme yetisi, eğitim ve farkındalık sağlama ile güçlendirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to evaluate the relationship between the disaster preparedness level of family medicine assistants in Turkey and their earthquake anxiety and climate change concerns. Materials and Methods: This study is descriptive and cross-sectional. It was conducted among family medicine assistants across Turkey between 9 December 2024 and 1 June 2025. Participants who agreed to take part in the study completed a 51-question questionnaire consisting of a Sociodemographic Data Form, the Disaster Preparedness Scale, the Earthquake Anxiety Scale, and the Climate Change Concern Scale. The data obtained from the study were analysed using the SPSS 22.0 software package. Results: The study was completed with 265 participants. The mean age was found to be 32.79 ± 0.47. The proportion of women was 59.2% (n=157), while that of men was 40.8% (n=108). The mean score on the Earthquake Anxiety Scale was 23.67; the mean score on the Climate Change Scale was 24.27; and the mean score on the Disaster Preparedness Scale was 28.95. A moderate level of anxiety was determined based on the total EAS score. According to the total EAS scores, physicians who received disaster preparedness training, received training on climate change, and had a history of disaster experienced significantly higher scores (p=0.004, p<0.001, p=0.003). Physicians who felt prepared for disasters received significantly higher scores according to the total EAS score (p<0.001). Earthquake anxiety was found to be significantly higher in women (p<0.001). In addition, those with a history of disaster, those who lost a loved one in a disaster, and those who experienced property loss in a disaster scored significantly higher on the EAS (p=0.01, p<0.001, p<0.001). A negative significant relationship was observed between the participants' EAS total score and age and length of practice (r= - 0.146, p=0.017 / r= -0.142, p=0.02). Physicians with a history of disaster and property loss in a disaster had significantly higher scores on the CCAS total score (p=0.003, p<0.001). A positive correlation was found between the Earthquake Anxiety Scale score and the total CCAS, DPS scores and the Disaster Physical Protection, Disaster Assistance, and Disaster Warning Signals subscale scores (p <0.001; p= 0.002; p=0.005; p=0.011; p= 0.002). A positive correlation was found between the Climate Change Anxiety Scale and the total score of the DPS, as well as the subscale scores of Disaster Physical Protection, Disaster Assistance, and Disaster Warning Signals (p <0.001; p=0.097; p=0.020; p=0.006). Conclusion: Although physicians possess knowledge regarding disaster preparedness, they sometimes fall short. One of the most crucial steps in being prepared for disasters is undoubtedly awareness and education. Family physicians should be provided with multidisciplinary training to enable them to effectively assume their duties and responsibilities during all phases of a disaster. These training programmes should offer opportunities for family physicians to develop themselves. The level of earthquake anxiety among family medicine assistants, whose professional life is stressful, was found to be moderate. Regular psychological health screenings should be conducted for physicians. In these screenings, concerns about disasters, earthquakes, and climate change should be measured repeatedly and at regular intervals. Professional support should be provided to physicians with high levels of earthquake anxiety and climate change concerns. Their ability to cope with potential traumatic events should be strengthened through training and awareness-raising.
Benzer Tezler
- Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının afet okuryazarlığı düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the disaster literacy level of family medicine assistants in Ankara
FEVZİ NİZAMOĞULLARI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
- Sağlıkta afet yönetiminde aile hekiminin rolü ve Ankara'daki aile hekimliği asistanlarının afet yönetimi farkındalığı
The role of the family physician in health disaster management and awareness of disaster management of family medicine residents in Ankara
TARIK EREN YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİM HAKAN ALTINTAŞ
- KBRN olaylarının sağlık yönetiminde aile hekimlerinin yeri ve yaklaşımları
The place and approaches of family medicine doctors in the health management of CBRN events
ELİF KURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TARIK EREN YILMAZ
PROF. DR. SELÇUK KILIÇ
- Ankara ilindeki aile hekimliği asistan doktorlarının acil durumlara ve afetlere bireysel hazırlığının sağlık inanç modeli çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of individual preparedness of family medicine assistant doctors for emergencies and disasters in Ankara province within the framework of the health belief model
SEYFETTİN YEŞİLBOYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
- Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Hastanesinde çalışan asistan hekimlerin deprem sonrası anksiyete düzeyleri ve deprem stresi ile baş etme durumları
Post-earthquake anxiety levels and coping with earthquake-related stress among resident physicians at Hatay Mustafa Kemal University Hospital
HANNE DEMİRCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN YENGİL