Özel gereksinimli çocuğu olan annelere uygulanan kahkaha yogası temelli ruh sağlığı güçlendirme eğitiminin bakım yükü, pozitif ruh sağlığı, algılanan stres ve tükürük kortizol düzeyine etkisi
The effect of laughter yoga-based mental health strengthening training on caregiver burden, positive mental health, perceived stress, and salivary cortisol levels of mothers with special needs children
- Tez No: 982695
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARZU KOÇAK UYAROĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma özel gereksinimli çocuğu olan annelere uygulanan Kahkaha Yogası Temelli Ruh Sağlığı Güçlendirme Eğitimi'nin bakım yükü, pozitif ruh sağlığı, algılanan stres ve tükürük kortizol düzeyine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma deneysel tipte, ön test-son test deseninde tasarlanmış paralel gruplu randomize kontrollü bir çalışmadır. Çalışma Kasım 2024 ile Ocak 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışma grubunu Konya ilinde yer alan bir Rehabilitasyon Merkezi'nde eğitim alan özel gereksinimli çocukların anneleri oluşturmuştur. Müdahale grubunda 20 kişi, kontrol grubunda 20 kişi olmak üzere toplam 40 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği, Pozitif Ruh Sağlığı Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada annelerden kortizol seviyelerinin belirlenmesi için tükürük numuneleri alınmıştır. Müdahale grubunda yer alan annelere sekiz hafta boyunca“Kahkaha Yogası Temelli Ruh Sağlığı Güçlendirme Eğitimi”araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Kontrol grubunda yer alan annelere herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, bağımlı ve bağımsız örneklem t testi ve ki-kare testlerinden (Pearson kikare/Fisher exact test) yararlanılmıştır. Zaman ve grup etkileşimi değerlendirilmesinde karma ANOVA analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda müdahale sonrası iki grup arasında“Bakım Verme Yükü Ölçeği”puan ortalamaları yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca grup*zaman etkileşimi anlamlı bulunmuş (p<0,05), zaman etkisi bakımından müdahale grubunda yer alan annelerde bakım verme yükünde azalma olduğu ve bu etkinin orta düzeyin üzerinde olduğu belirlenmiştir (p=0,011; Cohen d=0,63). Çalışmada“Pozitif Ruh Sağlığı Ölçeği”puanlarının zaman içindeki değişiminin müdahale ve kontrol grupları arasında farklılaştığı grup*zaman etkileşiminin anlamlı olduğu (p<0,05), zaman etkisi bakımından müdahale grubunda yer alan annelerin pozitif ruh sağlığı düzeyinde artış olduğu ve bu etkinin yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir (p<0,001; Cohen d=-1,09). Çalışmada“Algılanan Stres Ölçeği”puan ortalamaları yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı ve yapılan ileri analiz sonucunda grup*zaman etkileşiminin de anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Zaman etkisi bakımından her iki grupta da azalma olduğu belirlenmiştir. Çalışmada“Tükürük Kortizol Düzeyi”puanlarının zaman içindeki değişiminin müdahale ve kontrol grupları arasında farklılaştığı grup*zaman etkileşiminin anlamlı olduğu (p<0,05), zaman etkisi bakımından müdahale grubunda yer alan annelerin tükürük kortizol düzeyinde azalma olduğu ve bu etkinin yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir (p<0,001; Cohen d=1,36). Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; Kahkaha Yogası Temelli Güçlendirme Eğitiminin annelerin bakım verme yükünü azaltmada etkisi olduğu belirlenmiştir. Annelerin algılanan stres düzeyinde ise anlamlı bir değişiklik görülmemiştir. Pozitif Ruh Sağlığı ve Tükürük Kortizol Düzeyi bakımından istatistiksel açıdan anlamlı bulunan grup*zaman etkileşimi annelere uygulanan ruh sağlığı güçlendirme eğitiminin zaman içinde olumlu etkiler oluşturduğuna işaret etmektedir. Elde edilen bu sonuçlar, ruh sağlığı güçlendirme eğitiminin bazı psikolojik ve biyolojik göstergelerde zamanla anlamlı iyileşmeler sağlayabildiğini göstermektedir. Çalışmadan elde edilen bu bulgular doğrultusunda annelere uygulanan güçlendirme eğitiminin özel gereksinimli çocuğu olan annelerde uygulanabilecek etkin bir hemşirelik müdahalesi olduğu söylenebilir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to determine the effects of Laughter Yoga-Based Mental Health Empowerment Training, applied to mothers of children with special needs, on caregiver burden, positive mental health, perceived stress, and salivary cortisol levels. This research is an experimental, parallel-group randomized controlled trial designed with a pre-test-post-test design. The study was conducted between November 2024 and January 2025. The study group consisted of mothers of children with special needs receiving education at a Rehabilitation Center in Konya province. A total of 40 individuals were included in the study, 20 in the intervention group and 20 in the control group. Data were collected using a Personal Information Form, the Zarit Caregiver Burden Scale, the Positive Mental Health Scale, and the Perceived Stress Scale. Saliva samples were collected from the mothers to determine their cortisol levels. Mothers in the intervention group received eight weeks of“Laughter Yoga-Based Mental Health Empowerment Training”administered by the researcher. Mothers in the control group received no intervention. Descriptive statistics, dependent and independent samples t-tests, and chi-square tests (Pearson chi-square/Fisher exact test) were used to analyze the data. Mixed ANOVA analysis was used to evaluate time and group interaction. Based on the findings, a statistically significant difference was determined between the two groups in terms of mean scores on the“Caregiver Burden Scale”after the intervention (p<0.05). Furthermore, the group*time interaction was found to be significant (p<0.05), and in terms of the time effect, a decrease in caregiver burden was observed in mothers in the intervention group, and this effect was above the moderate level (p=0.011; Cohen d=0.63). The study also showed that the change in“Positive Mental Health Scale”scores over time differed between the intervention and control groups, the group*time interaction was significant (p<0.05), and in terms of the time effect, an increase in positive mental health levels was observed in mothers in the intervention group, and this effect was at a high level (p<0.001; Cohen d=-1.09). The study found no statistically significant difference in mean scores on the“Perceived Stress Scale,”and further analysis revealed that the group*time interaction was also insignificant (p>0.05). A decrease in the time effect was observed in both groups. The study found that the change in“Salivary Cortisol Level”scores over time differed between the intervention and control groups, with a significant group*time interaction (p<0.05). Furthermore, in terms of the time effect, mothers in the intervention group experienced a decrease in salivary cortisol levels, and this effect was significantly higher (p<0.001; Cohen d=1.36). According to the findings of the study, Laughter Yoga-Based Empowerment Training was found to be effective in reducing the caregiving burden on mothers. However, no significant change was observed in the mothers' perceived stress levels. The statistically significant group*time interaction in terms of positive mental health and salivary cortisol levels indicates that the mental health empowerment training applied to mothers has positive effects over time. These results show that mental health empowerment training can provide significant improvements in some psychological and biological indicators over time. In line with these findings, it can be said that empowerment training applied to mothers is an effective nursing intervention that can be applied to mothers with children with special needs.
Benzer Tezler
- Özel gereksinimli çocukların annelerine uygulanan öz aşkınlığı kolaylaştırma psikoeğitim programının iyi oluş, öz-aşkınlık, kendine yansıtma ve içgörü düzeylerine etkisi
The effect on well-being, self-transcendence, self-reflection and insight of the self-transcendence facilitation psychoeducational program applied to mothers of children with special needs
YELDA KUBLAY
Doktora
Türkçe
2025
HemşirelikAkdeniz ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA HALLAÇ
- Mandala sanat terapisinin özel gereksinimi olan çocukların annelerinin konfor düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of mandala art therapy on comfort level of mothers of children with special needs: Randomized controlled study
MUSA ÖZSAVRAN
Doktora
Türkçe
2022
HemşirelikZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜLAY KUZLU AYYILDIZ
- 2-6 yaş arasında Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuğu olan annelerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde sunulan hizmetlere ilişkin deneyimleri
Experiences of mothers with a child diagnosed with Autism Spectrum Disorder between 2-6 years of age with the services offered in special education and rehabilitation centers
MAŞALLAH ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OKTAY TAYMAZ SARI
- Okul öncesinde kaynaştırma konulu Anne Eğitim Programının çıktılarının anne ve öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi: Bir karma yöntem araştırması
Evaluating outcomes of a mother training program about inclusion in early childhood according to mothers' and teachers'views: A mixed method study
HATİCE BAYRAKLI
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLBİN SUCUOĞLU
- Otizmli çocuklar için modifiyeli giysi uygulamaları
Modified clothing applications for children with autism
SALİHA USLU TANDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Giyim EndüstrisiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiModa Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEŞE YAŞAR ÇEĞİNDİR