Duyumculuk üstüne eleştirel bir tartışma: Lenin ve Ampiryokritisizm
A critical discussion on sensation: Lenin and Empirio-Criticism
- Tez No: 982737
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜÇ GÜVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Lenin, Mach, Avenarius, Madde, Duyum, Duyumculuk, Ampiryokritisizm, Diyalektik Maddecilik, Lenin, Mach, Avenarius, Matter, Sensation, Empiricism, Empirio-criticism, Dialectical Materialism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Vladimir İlyiç Lenin'in Materyalizm ve Ampiryokritisizm adlı eserinde ortaya koyduğu duyumculuk eleştirisi temelinde ileri sürdüğü maddeci savları incelemektedir. Araştırmanın amaçlarından biri söz konusu eserin yalnızca politik bir tartışma metni olarak görülemeyeceği, bunun yanı sıra Lenin'in bilgi kuramını ortaya koyan bir yapıt olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektir. Lenin, ampiryokritisistlerin duyum ve deneyim temelli madde ile bilgi anlayışlarını eleştirerek nesnel gerçekliğin bilincin dışında ve bilinçten bağımsız varlığını temellendirir. Tezde, Lenin'in söz konusu savlarının nesnel gerçeklik, bilginin nesnelliği, dış dünya ve bilimsel gelişim açısından ampiryokritisist yaklaşımlara göre daha yüksek bir açıklama gücü sunduğu ve dönemin doğa bilimlerindeki gelişmelerle daha uyumlu olduğu öne sürülmüştür. Bu savların gerekçelendirilmesi için önce ampiryokritisizmin kurucularından Ernst Mach ve Richard Avenarius'un duyum temelli felsefelerinin temel öncülleri serimlendi. Ardından Lenin'in ampiryokritisistlerin madde ve bilgi anlayışına getirdiği eleştiriler ortaya konuldu. Bu eleştirilerin ardından Lenin'in diyalektik maddecilik anlayışının Materyalizm ve Ampiryokritisizm'de yer bulan öncülleri ele alındı. Daha sonra gerek ampiryokritisistlerin gerekse Lenin'in felsefi savlarını, dönemin bilimiyle ilişkili olarak ortaya koydukları belirtildi. Bu bağlamda, fizik bilimindeki dönemsel gelişmeler aktarılıp söz konusu filozofların bu gelişmeleri nasıl değerlendirdikleri incelendi. Sonuç olarak tezde, maddeyi felsefi bir kategori olarak gören Lenin'in diyalektik maddeci savlarının, nesnellik sağlamak açısından ampiryokritisist savlardan daha güçlü olduğu ileri sürüldü.
Özet (Çeviri)
This study examines the materialist arguments advanced by Vladimir Ilyich Lenin in Materialism and Empirio-Criticism, with a focus on his critique of sensationalism. One aim of this research is to demonstrate that this work should not be regarded merely as a political polemic but also as a text in which Lenin develops his theory of knowledge. By criticizing the empirio-criticists' conception of matter and knowledge based on sensation and experience, Lenin establishes the existence of objective reality as external to and independent of consciousness. The thesis argues that Lenin's claims provide greater explanatory power than empirio-critical approaches regarding objective reality, the objectivity of knowledge, the external world, and scientific development, while also aligning more closely with the advances of natural science in his time. To substantiate these claims, the fundamental premises of the sensation-based philosophies of Ernst Mach and Richard Avenarius, the founders of empirio-criticism, are first outlined. Lenin's critiques of the empirio-criticists' conceptions of matter and knowledge are then presented, followed by an examination of the premises of Lenin's dialectical materialism as articulated in Materialism and Empirio-Criticism. Finally, it is emphasized that both the empirio-criticists and Lenin formulated their philosophical arguments in relation to the science of their era. In this context, contemporary developments in physics are reviewed, and the ways in which these thinkers interpreted such developments are analyzed. The thesis concludes that Lenin's dialectical materialist claims, which treat matter as a philosophical category, provide a stronger foundation for objectivity than the empirio-critical arguments.
Benzer Tezler
- Mekansal hazlar ansiklopedisi: Mimarlık bilgisi için bir alet kutusu
Encyclopedia of spatial pleasures: A toolbox for the knowledge of architecture
OĞUL CAN ÖZTUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve Dekorasyonİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL
- Gaziantep ilinde kakma sanatı ve seramik takılar üzerine gümüş kakma tekniğinin uygulanması
Inlay art and application of silver inlay technique on ceramic jewelry in Gaziantep
HASAN ENİS TAMAMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
El SanatlarıGazi ÜniversitesiEl Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. FATMA YETİM
- Erken Bizans İmparatorluğu dönemine ait kuyumculuk tekniği ve sanat eserlerindeki tasvirleri
Early Byzantine period jewelry techniques and their descriptions in artworks
NİMET OLCAY NALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ArkeolojiBursa Uludağ ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA ŞAHİN
- Kuyumculuk sektöründe çalışanlarda sağlık okuryazarlığı ve örgütsel vatandaşlık düzeyleri
Health literacy and organizational citizenship levels of employees in the jewelery industry
SERVET YÜCE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE EMEL ÖNAL
PROF. DR. HALİM İŞSEVER
- Bizans kuyumculuk atölyeleri
Byzantine jewelry workshops
NİHAN ATAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜ ÇÖMEZOĞLU UZBEK