Denizyolu konteyner taşımacılığında taşıma işleri organizatörlerinin operasyonel risklerinin değerlendirilmesinde bayes BWM ve WASPAS temelli bir model önerisi
A bayesian BWM and WASPAS-based model for evaluating the operational risks faced by freight forwarders in maritime container transportation
- Tez No: 982750
- Danışmanlar: PROF. DR. RASİM İLKER GÖKBULUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Denizcilik, Ulaşım, Marine, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ulaştırma ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Denizyolu konteyner taşımacılığı, gemilerin limanlarda geçirdiği süreyi azaltması, farklı türdeki yüklerin tek bir taşıma ünitesinde birleştirilebilmesi ve maliyet avantajı sunması gibi nedenlerle yaygın olarak tercih edilen bir taşıma türüdür. Ancak bu sistem, taşıma operasyonlarının yüksek derecede birbirine bağımlı olması, çok paydaşlı yapısı ve taşımacılık zincirinin karmaşıklığı nedeniyle çeşitli kaynaklardan beslenen operasyonel risklere açıktır. İşletmelerin bu risklerle etkili bir şekilde başa çıkabilmesi, öncelikle risklerin doğru tanımlanmasına ve ardından uygun stratejilerin geliştirilmesine bağlıdır. Bu doğrultuda, çalışmanın amacı, denizyolu konteyner taşımacılığında faaliyet gösteren taşıma işleri organizatörlerinin karşılaştığı operasyonel riskleri belirlemek, bu risklerin önem düzeylerini değerlendirmek ve riskleri azaltmaya yönelik stratejileri belirleyerek önceliklendirmektir. İlk aşamada, sektör uzmanlarıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen nitel veriler MAXQDA yazılımı ile analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda bilgi akışları, fiziksel akışlar ve finansal akışlar olmak üzere üç ana kategori altında operasyonel risk kriterleri tanımlanmıştır. Ayrıca risk azaltma stratejileri de belirlenmiştir. İkinci aşamada, belirlenen risk kriterleri Bayes En İyi En Kötü Yöntemi (BBWM) ile değerlendirilmiştir. Bu noktada, riskler yalnızca gerçekleşme sıklığına değil, aynı zamanda etki düzeyine göre de analiz edilmiş ve literatürde ihmal edilebilen yüksek etkiye sahip fakat düşük sıklıkla dile getirilen risklerin de dikkate alınmasını sağlamıştır. Bu analiz sonucunda, çalışan kaynaklı hatalar, göndericilerin yük hakkındaki zayıf veya hatalı bilgi paylaşımı, yükün hasara uğraması, jeopolitik krizler ve müşteri ödemelerindeki gecikme veya ödeme alamama durumları gibi risklerin öne çıkan kritik alanlar olduğu belirlenmiştir. Üçüncü aşamada ise, risk azaltma stratejileri Weighted Aggregated Sum Product Assessment (WASPAS) yöntemiyle önceliklendirilmiştir. Stratejiler yalnızca global kriter ağırlıklarına göre değil, ayrıca bilgi akışı, fiziksel akışlar ve finansal akışlar bağlamında lokal kriter ağırlıkları kullanılarak da analiz edilmiştir. Böylece genel önceliklerin yanında bağlama özgü farklılıklar da ortaya konulmuştur. Global kriter ağırlıkları kullanılarak gerçekleştirilen WASPAS sonuçlarına göre, çalışanlara yönelik düzenli eğitim programlarının uygulanması, entegre dijital sistemlerin kurulması ve izlenebilirliğin sağlanması ve standart operasyonel prosedürler ve iç kontrol mekanizmalarının oluşturulması en yüksek önceliğe sahip stratejiler olmuştur. Duyarlılık analizleri farklı senaryolar altında sonuçların büyük ölçüde tutarlı olduğunu, yalnızca bazı stratejilerin sıralamasında bağlama bağlı değişiklikler yaşandığını ortaya koymuştur. Karşılaştırmalı analizlerde ise farklı yöntemlerin sonuçları arasında yüksek uyum gözlenmiş, bu da kullanılan yöntemlerin güvenilirliğini doğrulamıştır. Çalışma, teorik açıdan Kritik Başarı Faktörleri Teorisi ve Dayanıklılık Teorisini bir araya getirerek risklerin yalnızca zayıf noktaların tespitiyle sınırlı kalmayıp, dayanıklılığın artırılması perspektifinden ele alınmasına olanak tanımış; metodolojik açıdan ise nitel ve nicel yöntemleri bütünleştirerek özgün bir analiz çerçevesi ortaya koymuştur. Uygulama açısından ise, taşıma işleri organizatörlerine sınırlı kaynaklarını hangi risklere ve stratejilere öncelik vermeleri gerektiği konusunda yol gösterici, uygulanabilir bir yol haritası sunmuştur. Bu yönleriyle çalışma, taşıma işleri organizatörleri için geliştirilen nadir modellerden biri olarak, sektörel düzeyde bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır. Sonuç olarak, bu tez, denizyolu konteyner taşımacılığında taşıma işleri organizatörlerinin operasyonel risklerini belirleyen, risklerin önemini ve risk azaltmada uygulanabilecek stratejilerin önceliklerini ortaya koyan kapsamlı bir model geliştirmiştir. Bulgular hem akademik literatüre özgün katkılar sağlamakta hem de sektör profesyonelleri için operasyonel dayanıklılığı artıracak stratejik yönlendirmeler sunmaktadır. Ayrıca model, taşıma işleri organizatörlerine mikro düzeyde stratejik önceliklendirme aracı sunarken, politika yapıcılara da sektörel düzeyde risk alanlarını belirleme ve uygun destek politikaları geliştirme konusunda rehberlik edebilecek bir çerçeve sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Maritime container transportation is widely preferred due to its ability to reduce port turnaround times, consolidate different types of cargo in a single transport unit, and provide significant cost advantages. However, this system is exposed to numerous operational risks stemming from the high interdependence of transport activities, its multi-stakeholder structure, and the overall complexity of the maritime logistics chain. Effectively managing these risks requires, first, accurately identifying them and then developing appropriate mitigation strategies. Accordingly, the aim of this study is to identify the operational risks faced by freight forwarders operating in maritime container transportation, assess the importance levels of these risks, and determine and prioritize strategies for mitigating them. In the first stage, semi-structured interviews were conducted with industry experts, and the qualitative data obtained were analyzed using MAXQDA. Through this analysis, operational risk criteria were identified under three main categories—information flows, physical flows, and financial flows—and risk mitigation strategies were also determined. In the second stage, the identified risk criteria were evaluated using the Bayesian Best–Worst Method (BBWM). At this stage, the risks were analyzed not only in terms of their frequency of occurrence but also in terms of their impact level, ensuring that high-impact yet seldom-mentioned risks - which may tend to be overlooked in the literature - were also taken into consideration. This analysis revealed several critical areas such as human-induced errors, inaccurate or insufficient cargo information provided by shippers, cargo damage, geopolitical crises, and delays or failures in customer payments. In the third stage, risk mitigation strategies were prioritized using the Weighted Aggregated Sum Product Assessment (WASPAS) method. The strategies were analyzed not only using global criterion weights but also using local weights calculated for information, physical, and financial flows. In this way, general priorities as well as context-specific differences were identified. According to the WASPAS results based on global weights, implementing regular employee training programs, establishing integrated digital systems and enhanced traceability, and developing standard operational procedures and internal control mechanisms emerged as the highest-priority strategies. Sensitivity analyses showed that the results remained largely stable across different scenarios, with only minor context-dependent changes in the ranking of some strategies. Comparative analyses demonstrated a high degree of consistency across alternative methodological combinations, confirming the robustness of the results. Theoretically, the study integrates the Critical Success Factors Theory with Resilience Theory, allowing operational risks to be evaluated not only as vulnerabilities but also through a resilience enhancement perspective. Methodologically, the combination of qualitative and quantitative approaches used offers a unique analytical framework. From a practical standpoint, the study provides freight forwarders with an applicable roadmap that guides the prioritization of risks and strategies under limited resources. In this respect, the study offers a comprehensive sector-level assessment and stands as one of the few models developed specifically for freight forwarders. In conclusion, this thesis develops a comprehensive model that identifies the operational risks faced by freight forwarders in maritime container transportation, evaluates their importance, and prioritizes strategies for mitigating these risks. The findings contribute original insights to the academic literature and provide strategic guidance to industry practitioners for enhancing operational resilience. Moreover, the model offers freight forwarders a micro-level strategic prioritization tool, while also providing policymakers with a framework for identifying sectoral risk areas and designing appropriate support mechanisms.
Benzer Tezler
- Türk lojistik sektöründe Freight forwarder firmalarının denizyolu taşımacılığında işlevi ve uygulama örneği
The function and exercising examples of the Freight forwarders in sea freight transportation in logistics sector of Turkey
ÇAĞLA KENAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İşletmeİstanbul Arel Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECDET ÖZÇAKAR
- Denizyolu konteyner taşımacılığında aktarma limanı seçimi: Doğu Akdeniz limanları üzerinde bir araştırma
Transshipment port selection in container shipping: The study on Eastern Mediterranean container ports
MUSTAFA ÖZKARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DenizcilikDokuz Eylül ÜniversitesiDenizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURMUŞ ALİ DEVECİ
- Konteyner taşımacılığında servis kriterlerinin önceliklerinin belirlenmesi
Determining the priority of service criterias in container transportation
CAN KUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Denizcilikİstanbul ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYFER ERGİN
- Denizcilik sektöründe konteyner işletmeciliği planlama ve organizasyon
Başlık çevirisi yok
İSMAİL İPEK
- Konteyner terminal operasyonlarında otomasyon teknolojileri kullanımı: Otomatik yönlendirilmiş araç örneği
Automation technologies in container terminals: A simulation study of an automated guided vehicle
ÜSTÜN ATAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR ÇİÇEK
PROF. DR. HAKAN TEMELTAŞ