Olağan dışı süreçlerde bilgi merkezleri: COVID-19 pandemi sürecinde üniversite kütüphaneleri örneği
Information centers in extraordinary circumstances: The case of university libraries during the COVID-19 pandemic
- Tez No: 982784
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMİT KONYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Bilgi ve Belge Yönetimi, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: COVID-19 Pandemisi, Üniversite kütüphaneleri, Olağan dışı durumlar. Kütüphane hizmetleri, Bilgi merkezleri, Bilgi hizmetleri, Kütüphanecilik, COVID-19 Pandemic, University Libraries, Extraordinary Situations, Library Services, Information Centers, Information Services, Librarionship
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilgi merkezleri; bilgiyi üreten, düzenleyen, saklayan ve kullanıcılarıyla etkin şekilde paylaşan kurumlardır. Bilgi merkezlerinin hizmetleri olağan zamanlarda planlı ve düzenli şekilde sürdürülürken, olağan dışı zamanlarda ise kesintiye uğramakta; bilgi üretimi ve bilgiye erişim konularında aksaklıklar yaşanmaktadır. Olağan dışı durumlardan etkilenen bilgi merkezlerinden biri de üniversite kütüphaneleridir. Bu çalışma, COVID-19 pandemisi örneğinden hareketle olağan dışı süreçlerin üniversite kütüphaneleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, pandemi sürecinde yaşanan sorunlar, hizmetlerdeki aksamalar ve kütüphanelerin geliştirdiği stratejiler değerlendirilmiş; gelecekteki muhtemel olağan dışı durumlara yönelik üniversite kütüphaneleri için çözüm önerileri sunulmuştur. Çalışmanın araştırma kısmında, nitel araştırma yöntemlerinden olan örnek olay deseni kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, Türkiye'deki 6 devlet ve 6 vakıf üniversitesi kütüphanesi seçilerek, bu kütüphanelerde görevli kütüphanecilere yönelik görüş formu hazırlanmıştır. Araştırmanın evrenini, formun ulaştırıldığı 240 kütüphaneci; örneklemini ise, formu yanıtlayan ve 57'si devlet, 57'si ise vakıf üniversitelerinde görev yapan 114 kütüphaneci oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler SPSS Statistics 20 programıyla analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın hipotezleri; COVID-19 pandemisinin üniversite kütüphaneleri üzerinde etkileri olduğu, pandemi sürecinde bazı kütüphane hizmetleri kesintisiz sürdürülebilirken bazılarında ise işleyiş değişikliğine gidildiği ve kütüphanelerin bu sürece hızlıca uyum sağlayarak yeni stratejiler geliştirdiği şeklindedir. Araştırmanın bulguları, pandemi sürecinde üniversite kütüphanelerinin hizmetlerinde önemli bir değişim yaşandığını ortaya koymaktadır. Pandemiyle birlikte dijital hizmetlerin ön plana çıktığı, bazı hizmetlerin kesintisiz sürdürülebildiği; buna karşılık özellikle fiziksel erişime dayalı hizmetlerde aksaklıklar veya kesintiler yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. Kütüphanelerin, pandemi döneminin kriz koşullarına uyum sağlayabildiği, bu süreçte hizmetlerin devamı için alternatif çözümler ürettiği, hizmetlerin işleyişinde değişikliklere gittiği ve birçoğu dijital temelli olmak üzere yeni hizmet modellerini hayata geçirdiği belirlenmiştir. Ayrıca, daha esnek ve kullanıcı odaklı hizmetler sunduğu, krizlere karşı daha bilinçli hareket etmeye başladığı ve değişen koşullara hızlı uyum sağladığı görülmüştür. Elde edilen bulgular ışığında, çalışmada öne sürülen hipotezler doğrulanmış ve üniversite kütüphanelerinin pandemi sürecinden ne şekilde etkilendiği ve sürece nasıl tepki verdiği konularında önemli sonuçlara ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Information centers are institutions that produce, organize, preserve, and effectively share information with their users. While the services of information centers are carried out in a planned and regular manner during normal times, they are interrupted during extraordinary times, resulting in disruptions in information production and access. One type of information center affected by extraordinary situations is university libraries. This study aims to examine the effects of extraordinary processes on university libraries, taking the example of the COVID-19 pandemic. The study evaluates the problems experienced during the pandemic, the disruptions in services, and the strategies developed by libraries; and offers solution proposals for university libraries in anticipation of possible extraordinary situations in the future. In the research section of the study, the case study design, one of the qualitative research methods, was used. As part of the research, 6 public and 6 foundation university libraries in Turkey were selected, and an interview form was prepared for the librarians working in these libraries. The population of the research consists of 240 librarians to whom the form was delivered; the sample consists of 114 librarians who responded to the form, 57 of whom work in public and 57 in foundation universities. The data obtained from the research were analyzed and interpreted using the SPSS Statistics 20 program. The hypotheses of the study are that the COVID-19 pandemic had effects on university libraries, that while some library services could be sustained uninterruptedly during the pandemic, others had to undergo operational changes, and that libraries quickly adapted to this process and developed new strategies. The findings of the study reveal that university library services underwent significant changes during the pandemic. It was concluded that with the pandemic, digital services came to the forefront, and some services could be maintained without interruption; however, particularly services based on physical access experienced disruptions or were suspended. It was determined that libraries adapted to the crisis conditions of the pandemic period, produced alternative solutions to maintain services during this time, made changes in the operation of services, and implemented new service models, many of which were digital-based. In addition, it was observed that they offered more flexible and user-oriented services, began to act more consciously in the face of crises, and adapted quickly to changing conditions. In light of the findings, the hypotheses proposed in the study were confirmed, and important results were obtained regarding how university libraries were affected by and responded to the pandemic process.
Benzer Tezler
- Bilgi merkezi hizmetlerinin kullanıcılar tarafından kullanım tepki durumlarının veri madenciliği yaklaşımı ile incelenmesi
Examination of user response states to information center services using a data mining approach
ENGİN DAYAN
Doktora
Türkçe
2025
İstatistikVan Yüzüncü Yıl Üniversitesiİstatistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT KARA
- Taşınmaz değerlerindeki mekânsal ve zamansal farklılıkların deprem riski bağlamında analizi: GTWR modeli temelli bir çalışma
Analysis of spatial and time differences in real estatevalues in the context of earthquake risk: A study based on the GTWR model
YUSUF ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Jeodezi ve FotogrametriKonya Teknik ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRAN YALPIR
- Almanya Parlamentosu ve TBMM'de 2015 ve 2016 yıllarında göç hareketliliği üzerine yapılan tartışmaların analizi
An analysis of the debates on migration mobility in the German Parliament and TBMM in 2015 and 2016
SELİM YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2024
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI DİDEM DANIŞ ŞENYÜZ
- Mimarlıkta“etki”ye“mem”kavramı üzerinden epidemiyolojik bakış
An epidemiological view of“influence”in architecture through the concept of“meme”
HİLAL KAYNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURBİN PAKER KAHVECİOĞLU
- Bir mimesis olarak mimarlık ve emsal bilgisi
Architecture as a mimesis and precedent knowledge
FATMA SİNEM ÖZGÜR
Doktora
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELKIS ULUOĞLU