İslam hukukuna göre insan kökenli biyolojik maddelerle tedavi
Treatment with biological substances of human origin according to Islamic law
- Tez No: 982783
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERVE ÖZAYKAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: İslam Hukuku, Biyofıkıh, Tıp, İnsan Bedeni, İnsan Kökenli Biyolojik Madde, Tedavi, Haramla Tedavi, Islamic Law, Bio-fiqh, Human Body, Medicine, Human-Derived Biological Materials, Treatment, Therapy with Prohibited Substances
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanoğlu, tarih boyunca hastalıkların tedavisi için farklı yollar denemiş, çeşitli maddeleri şifa aracı olarak kullanmıştır. İlk dönemlerden itibaren insan bedenine ait bazı parçaların tedavi amacıyla kullanıldığı bilinmektedir. Günümüzde ise tıbbî ve teknolojik gelişmelerle birlikte insan bedeni, farklı şekil ve yöntemlerle tedavi sürecine dâhil edilmektedir. Modern tıpta organlardan hücrelere kadar insan bedenine ait unsurlar“İnsan Kökenli Biyolojik Madde”(İKBM) olarak adlandırılmakta ve bu unsurlar, tedavi ve araştırma süreçlerinde yüksek tıbbî değer taşıyan biyolojik materyaller olarak kabul edilmektedir. İnsan kökenli biyolojik maddelerin modern tıp ve tamamlayıcı/alternatif uygulamalardaki artan terapötik kullanımı, meselenin fıkhî esas ve sınırları bakımından değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, insan kökenli biyolojik maddelerin doğrudan terapötik amaçla kullanımını fıkhî açıdan incelemeyi hedeflemektedir. İnceleme kapsamı, bedenden doğal olarak ayrılan yahut ayrılması doğrudan tedavi/araştırma kastına dayanan cerrahî bir işleme dayanmayan unsurların terapötik ajan olarak kullanımıyla sınırlandırılmıştır. Bu nedenle, doğrudan cerrahî müdahale gerektiren ve amacı işlevsiz hale gelmiş organ veya dokuların yerini alacak yeni bir organ veya dokunun transfer edilmesi olan organ nakli uygulamaları çalışmanın kapsamı dışında bırakılmıştır. Kök hücre tedavileri de çalışmanın kapsam ve sınırlarını aşan ayrı bir inceleme alanı oluşturduğundan kapsam dışı bırakılmıştır. Örneklem olarak İKBM'lerden anne sütü, plasenta, kan, idrar ve gaita seçilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, konunun teorik çerçevesini oluşturmak üzere, fıkhî açıdan insan beden parçalarının hukukî statüsü, bedenden ayrılan parçalar üzerinde tasarrufun sınırları ve haramla tedavi meseleleri klasik fıkıh literatürü ve çağdaş yaklaşımlar ışığında tartışılmaktadır. Daha sonra müstakil başlıklar altında örneklem olarak seçilen beden unsurları ile gerçekleştirilen tedaviler tıbbî ve fıkhî yönleriyle ele alınmaktadır. Her bir bölümde ilgili unsurun temel özellikleri, geleneksel/alternatif ve modern tıptaki kullanımları özetlenmekte; ardından klasik literatür ve çağdaş fetvalar temelinde her bir tıbbî pratik fıkhî açıdan değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, HAMLET kompleksi, fekal mikrobiyota transplantasyonu (FMT), idrar terapisi, amniyotik membran nakli ve plasentofaji gibi uygulamaların fıkhî hükmü zaruret–ihtiyaç, tayyibât/necâset ve maslahat–mefsedet kavramları etrafında tartışılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Humankind has tried various ways to cure diseases throughout history and has used diverse substances as remedies. Since early times, certain parts of the human body have been employed for therapeutic purposes. Today, with medical and technological advances, the human body is incorporated into treatment processes in different forms and methods. In modern medicine, components of the human body ranging from organs to cells are referred to as“Human-Derived Biological Materials”(HDBM) and are recognized as high-value biological materials in therapeutic and research settings. The growing therapeutic use of human-derived biological materials in both modern medicine and complementary/alternative applications makes it makes it necessary to evaluate, from an Islamic jurisprudential (fiqh) perspective, the foundations and limits of such practices. This study aims to examine, from a fiqh-based perspective, the direct therapeutic use of human-derived biological materials. The scope is limited to materials that either separate from the body naturally or whose procurement does not require a surgical procedure carried out with the direct intention of obtaining them for therapeutic/research purposes. Accordingly, organ transplantation—which requires direct surgical intervention to replace non-functioning organs or tissues with new ones—falls outside the scope of this study. Stem-cell therapies are likewise excluded, as they constitute a separate field that exceeds the study's scope and limits. As case studies, the following HDBM were selected: human milk, placenta, blood, urine, and feces. In the first chapter, to establish the theoretical framework, the legal status of human body parts in Islamic jurisprudence, the limits of disposition over parts separated from the body, and the issue of treatment with prohibited substances are discussed in light of the classical fiqh literature and contemporary approaches. The subsequent chapters address, under separate headings, therapies performed with the selected body materials from both medical and juristic angles. In each chapter, the basic properties of the relevant material and its uses in traditional/alternative and modern medicine are outlined; then the medical practices are evaluated juristically on the basis of classical literature and contemporary fatwas. Within this framework, the rulings on applications such as the HAMLET complex, fecal microbiota transplantation (FMT), urine therapy, amniotic membrane transplantation, and placentophagy are discussed around the concepts of necessity–need (ḍarūra–ḥāja), ṭayyibāt/najāsah, and maṣlaḥa–mafsada.
Benzer Tezler
- Babillerin dini tarihi
Religious history of the Babylonists
AYŞE TÜRKMEN KÖKSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinKilis 7 Aralık ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH ALTUNCU
- حماية رأس المال الفكري في الشريعه الاسلاميه وانعكاساتها الاقتصاديه
İslam hukukunda fikrî sermayenin korunması ve ekonomik yansımaları
ZINA SALIM TAWFEEQ TAWFEEQ
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Kutaiba Farhat
- Farabi'nin hukuk felsefesi ve Farabi'nin görüşlerinin hukukun kökenine ilişkin görüşlere göre değerlendirilmesi
Al-Farabi's philosophy of law and evaluation of his opinions according to thoughts on the origin of the law
ARİF ÇİNİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeBursa Uludağ ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN GÖLBAŞI
- İslam hukukuna göre uluslararası insancıl hukuk ve insan hakları
International humanitarian law and human rights according to Islamic law
SERCANA YÜCE AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN GÜMAN