Kur'ân'ı Kerîm'in ilk dört sûresi bağlamında İmam Mâtürîdî ve Ömer en-Nesefî'nin tefsirlerinde kıraat olgusu
The phenomena of recitation/ qirā'āt in the commentary of Imam Maturidi and Omar al-Nesafi in the context of the first four sura of the Qur'an
- Tez No: 982846
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM ÖZMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân, Müslümanların zihinlerinde ve dillerinde asırlar boyunca nesilden nesile aktarılmıştır. İslam âlimleri, Kur'ân'ı anlamanın ve doğru bir şekilde okumanın önemini vurgulayarak tefsir ve kıraat ilmine büyün önem atfetmişlerdir. Müstakil bir disiplin olan kıraat ilmi, Hz. Peygamber (s.a.v) dönemine kadar uzanmakta olup pratik dersler aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Teorik temelleri hicri ikinci yüzyıldan itibaren atılan kıraat, İslami ilimlerin müzakere ve müşâfehe yöntemiyle aktarılmasına ve yazıya dökülmesine öncülük etmiştir. Kıraat ilmi bu asırdan itibaren âlimler tarafından sistematik bir şekilde kaydedilmiştir. Bu sayede kıraatler hem Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılmasını kolaylaştırmış hem de kaybolup gitmekten korunmuştur. Bu bağlamda araştırmaya konu ettiğimiz“Kur'ân'ı Kerîm'in İlk Dört Sûresi Bağlamında İmam Mâtürîdî ve Ömer En-Nesefî'nin Tefsirlerinde Kıraat Olgusu”başlıklı yüksek lisans çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Bu çalışma, Mâtürîdî (ö. 333/944) ve Nesefî'nin (ö. 537/1142) kıraatlere yaklaşımlarını ve bu doğrultuda alana sundukları katkıları mukayeseli olarak incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmalar neticesinde iki müfessirin de kendine özgü bir üslup ve anlayışa sahip olmasına rağmen Nesefî'nin, Mâtürîdî düşünceyi benimsediği tespit edilmiştir. Bu durum, Ehl-i Sünnet tefsir geleneğinde hâkim olan ana akımdan farklı bir çizginin de var olduğunu göstermektedir. Bu farklı anlayışlar, tefsirin zenginliği açısından büyük önem arz etmektedir. Tezin birinci bölümünde kıraat ilminin tanımı, tarihi, ilgili kavramlar, farklı kıraatler, müfessirlerin tefsirlerinin tanıtımı, kıraatlerin tefsire etkisi ve bu doğrultudaki bazı başlıklar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise Mâtürîdî ve Nesefî hakkında genel bilgiler verilmiş, müfessirlerin kıraat anlayışları genel hatlarıyla tespit ve tahlil edilmiş, daha sonra ise tespit edilen bilgiler doğrultusunda belli âyetler özelinde mukayeseler yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
The Qur'an has been transmitted across generations in the minds and tongues of Muslims for centuries. Islamic scholars have emphasized the importance of understanding and reciting the Qur'an correctly, thus attaching great significance to the sciences of tafsīr and qirā'āt. As an independent discipline, the science of qirā'āt dates back to the era of the Prophet (peace be upon him) and was transmitted from generation to generation through practical teaching. Its theoretical foundations were laid beginning from the second Islamic century (2nd/8th century), paving the way for the transmission and recording of Islamic sciences through discussion and oral instruction (mubāḥatha and mushāfaha). From that period onward, the science of qirā'āt was systematically documented by scholars. In this way, the various qirāʾāt both facilitated the understanding of the Qur'an and preserved its readings from being lost. In this context, our master's thesis titled“The Phenomena Of Recitation/ Qirā'āt In The Commentary Of Imam Maturıdı And Omar An-Nesafı In The Context Of The Fırst Four Sura Of The Qur'an”consists of two chapters. The study aims to examine comparatively the approaches of al-Māturīdī (d. 333/944) and al-Nasafī (d. 537/1142) to the qirā'āt and their respective contributions to the field. The findings reveal that, although both exegetes had their own unique style and understanding, al-Nasafī adopted the Māturīdī perspective. This indicates the existence of a line of thought different from the dominant mainstream within the Ahl al-Sunnah tafsīr tradition. Such diverse approaches represent a significant enrichment for the field of tafsīr. In the first chapter of the thesis, topics such as the definition and history of the science of qirā'āt, related concepts, different readings, the introduction of the exegetes and their tafsīrs, and the impact of qirāʾāt on tafsīr are addressed. The second chapter presents general information about al-Māturīdī and al-Nasafī, outlines and analyzes their approaches to qirā'āt, and subsequently offers comparative evaluations of specific verses in light of these findings.
Benzer Tezler
- Ayet sonlarındaki Esmâü'l-Hüsnâ'nın ayetle olan münâsebeti (Fâtiha, Bakara, Âl-i İmrân ve Nisâ sureleri bağlamında)
Esma-i Husna's at the end of verses relation with verses (In the context of al-Fâ̔̔tiḥa, al-Baqara, âl ̔ İmrān, al-Nisâ' suras)
KEZİBAN DUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE BETÜL ORUÇ
- Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın Hak Dini Kur'an Dili Tefsiri'nde aile içi sorunlar ve çözüm yolları
Domestic issues and their solutions in Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır's exegesis 'Hak Dini Kur'an Dili'
HATİCE AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinDüzce ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FARUK GÖRGÜLÜ
- Kur'an'ın aile bütünlüğünün korunmasına ilişkin tavsiyeleri: Nisa Suresi 34. ayet özelinde bir inceleme
The Quran's advice on protecting family unity: A study on the 34th verse of Surah al-Nisa
FATMA KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiDin Hizmetlerinde İletişim ve Tebliğ Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ SABAHATTİN GÜMÜŞ
- Fecr sûresi'nin Rûhu'l-Meânî ve Rûhu'l-Beyân adlı tefsirlerden karşılaştırmalı tefsiri
The comparati̇ve commentary between surah of fajr and commentary named ruh al-meani̇ and ruh al-beyan
İLHAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALABALIK
- Beğavî'nin Meâlimu't-Tenzîl isimli tefsirindeki hadislerin tahriç ve değerlendirilmesi (Âl-i İmrân sûresi 1-120. ayetler)
The extraction and evaluation of hadiths in the commentary of al-Baghawi titled maalim at-Tanzil (1st – 120th verses of surah Âl-i İmran)
NEBAHAT GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSA ERKAYA