Elektronik vergi denetiminin hukuki boyutu
The legal dimension of electronic tax auditing
- Tez No: 982868
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EZHAN DOĞRUSÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Elektronik vergi yoklama, Elektronik vergilendirme sistemi, Mali hukuk, Türk vergi hukuku, Türk vergi sistemi, Elektronic tax inspection, Electronic taxation system, Fiscal law, Turkish tax law, Turkish tax system
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mali Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de hızla gelişen elektronik vergi denetimi (EVD) uygulamalarının hukuki boyutlarını analiz etmektedir. Dijitalleşmenin vergi idaresine sağladığı etkinlik artışının, mükelleflerin anayasal hakları, vergi mahremiyeti ve hukuki güvenlik ilkesi gibi hukuki değerlerle dengelenmesi, tezin temel problemini oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, EVD'nin yarattığı hukuki sorunları tespit etmek, Türkiye'deki mevcut“kara kutu”niteliğindeki denetim modelini Estonya'nın şeffaf“cam kutu”modeliyle karşılaştırmak ve hukukun üstünlüğü ilkesiyle uyumlu çözüm önerileri geliştirmektir. Doktrinsel ve karşılaştırmalı hukuk metotlarının kullanıldığı araştırmada, Türkiye'nin teknolojik olarak gelişmiş bir EVD altyapısına sahip olduğu, ancak bu yapının şeffaflık eksikliği, kurumsal dağınıklık (“yeni çok başlılık”) ve mükellef haklarını korumada yetersiz kalan yasal güvenceler gibi yapısal sorunlar barındırdığı bulgusuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, EVD'nin başarısının teknoloji ile hukuki güvenceleri bütünleştirmesine bağlı olduğu yargısına varılmıştır. Bu doğrultuda, denetim algoritmaları için“Algoritmik Etki Değerlendirmesi”ve“Açıklanabilir Yapay Zekâ”gibi mekanizmaların kurulması, KVKK'daki vergi istisnasının daraltılması, mükellef odaklı şeffaflık portallarının oluşturulması, veri saklama ve toplama faaliyetlerinin Anayasal ilkelere uyumun sağlanması ve idari kurumlar arasındaki rollerin kanunla netleştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the legal dimensions of rapidly developing electronic tax audit (ETA) practices in Turkey. The thesis's main problem is the need to balance the increased efficiency that digitization brings to tax administration with taxpayers' constitutional rights, data privacy, and legal security principles. The aim of the study is to identify the legal issues created by EVD, compare Turkey's current“black box”audit model with Estonia's transparent“glass box”model, and develop solutions that are compatible with the principle of the rule of law. Using doctrinal and comparative legal methods, the study found that Turkey has a technologically advanced ETA infrastructure, however advanced ETA infrastructure has structural problems such as a lack of transparency, institutional fragmentation (“new multi-headedness”), and legal safeguards that are insufficient to protect taxpayer rights. As a result, it was concluded that the success of ETA depends on the integration of technology with the legal safeguards. In this regard, it is recommended that mechanisms such as“Algorithmic Impact Assessment”and“Explainable Artificial Intelligence”be established for audit algorithms, that the tax exemption in the KVKK be narrowed, that taxpayer-focused transparency portals be created, and that the roles of administrative institutions be clarified by law.
Benzer Tezler
- Özel yaşamın bir parçası olarak telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin gizliliğine önleyici denetim yoluyla müdahale
Electronic surveillance of wire and electronic communications in the context of Turkish privacy laws
SAADET YÜKSEL
- Uluslararası boyutuyla vergi incelemeleri
Tax examinations with international aspects
CANSU DAĞ BEREKET
- Vergi kaçakçılık suçlarının tespitinde elektronik denetim sistemlerinin kullanılması ve adil yargılanma ilkesi bağlamında değerlendirilmesi
Utilization of electronic audit systems in the detection of tax evasion crimes and its evaluation in the context of the fair trial principle
YENER YÜCEL
- Hızlı katılaşma ile yüksek mukavemetli malzemelerin üretilmesi ve kurşun-asit akümalatörlerine uygulanması
Başlık çevirisi yok
ÜMİT AKÇAL
- Plazma arkı eldesi ve yüzey bölgesi modifikasyonunda kullanılabilirliği
Başlık çevirisi yok
ÖZKAN ÖZİPEKLİLER
