Hoca kanuni Mehmet Bey'in saz semailerinin biçimsel analizi
Typological and formal analysis of Hoca Kanuni Mehmet Bey's saz semâîs
- Tez No: 982904
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KİBELE KIVILCIM ÇİFTÇİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalgı Eğitimi Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Çalgı Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Geleneksel Türk müziği tarihi içinde önemli bir yer tutan Osmanlı dönemi geleneksel Türk müziği, zengin melodik yapısı, makâm sistemi ve çeşitli formlarıyla kültürel mirasın en değerli ve köklü unsurlarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu müzik geleneği içerisinde özellikle saz semâîleri, çalgısal repertuvarın özgün, etkileyici ve belirgin türlerinden biri olarak dikkat çekmekte, geleneksel Türk müziğinin hem teknik hem de estetik yönünü ortaya koyan önemli bir saz formu olarak öne çıkmaktadır. Bu form, aynı zamanda eğitici yönüyle de dikkat çekmekte ve müzik eğitimi açısından büyük önem taşımaktadır. 17. yüzyılın önemli bestekârlarından biri olan Kanuni Mehmet Bey, bu formda verdiği eserlerle hem dönemin estetik anlayışını yansıtmış, hem de saz semâîlerinin biçimsel gelişimine önemli katkılarda bulunmuştur. Ayrıca, repertuvarında 10 şarkı, 6 peşrev, 2 sirto ve 12 saz semâî ile toplam 30 eser yer almaktadır. Onun besteleri, geleneksel Türk müziği repertuvarında teknik açıdan incelenmeye değer örnekler sunmakta, aynı zamanda dönemin müzik anlayışı ve kompozisyon tekniklerine dair önemli ipuçları vermektedir. Bu çalışma, Kanuni Mehmet Bey'in saz semâîlerini biçim, estetik ve sanatsallık açısından ele alarak, bu eserlerin yapısal özelliklerini ve bestecinin üslûb anlayışını detaylı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, öncelikle saz semâîsi formunun tarihsel süreç içindeki gelişimi ve karakteristik özellikleri üzerinde durulacak, ardından Kanuni Mehmet Bey'in eserleri detaylı bir analiz çerçevesinde değerlendirilerek biçim bakımından kapsamlı bir incelemeye tabi tutulacaktır. Araştırmada yapılan biçimsel analizde Akdoğu'nun biçimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, bestecinin sanatsal yaklaşımı ve eserlerinin geleneksel Türk müziği repertuarındaki konumu, dönemsel müzik anlayışı bağlamında yorumlanacaktır. Bu araştırmanın, geleneksel Türk müziğinde saz semâîsi formunun süreç içindeki gelişimi ve işlevi hakkında önemli çıkarımlar sunacağı düşünülmektedir. Aynı zamanda, Kanuni Mehmet Bey'in sanatsal yaklaşımını ve bu form içindeki yenilikçi yönlerini ortaya koyarak, literatüre yeni ve özgün bir bakış açısı kazandırması hedeflenmektedir. Elde edilen bulguların, geleneksel Türk müziği teorisi, icrası, eğitimi ve bestecilik anlayışı açısından önemli katkılar sunacağı ve bu nedenle geniş kitlelerce incelenip değerlendirileceği öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Ottoman-era traditional Turkish music, which holds an important place in the history of traditional Turkish music, is regarded as one of the most valuable and deeply rooted elements of cultural heritage with its rich melodic structure, makam system, and diverse forms. Within this musical tradition, especially the saz semâî, stands out as one of the most original, impressive, and distinctive types of the instrumental repertoire, emerging as a significant instrumental form that reveals both the technical and aesthetic aspects of traditional Turkish music. This form also draws attention for its educational value and carries great significance in terms of music education. Kanuni Mehmet Bey, one of the prominent composers of the 17th century, reflected the aesthetic understanding of his era through his works in this form and made significant contributions to the formal development of the saz semâî. Moreover, his repertoire comprises a total of 30 works, including 10 songs (şarkı), 6 peşrev, 2 sirto, and 12 saz semâî. His compositions offer examples worthy of technical analysis in the traditional Turkish music repertoire and provide important insights into the musical understanding and compositional techniques of the period. This study aims to examine Kanuni Mehmet Bey's saz semâî works in terms of form, aesthetics, and artistry, analyzing their structural characteristics and exploring the composer's stylistic approach in detail. First, the historical development and characteristic features of the saz semâî form will be discussed. Then, Kanuni Mehmet Bey's works will be evaluated within the framework of a detailed analysis and subjected to a comprehensive formal examination. In the formal analysis carried out in this research, Akdoğu's formal analysis method has been employed. Furthermore, the composer's artistic approach and the place of his works in the traditional Turkish music repertoire will be interpreted within the context of the musical understanding of his era. This research is expected to offer important conclusions regarding the development and function of the saz semâî form in the process of traditional Turkish music. At the same time, by revealing Kanuni Mehmet Bey's artistic approach and his innovative aspects within this form, it aims to provide a new and original perspective to the literature. The findings are anticipated to make significant contributions to the theory, performance, education, and compositional understanding of traditional Turkish music and are therefore expected to be examined and evaluated by a wide audience, ultimately inspiring future scholars and musicians to delve deeper into the aesthetic and historical richness of this timeless musical tradition.
Benzer Tezler
- Kanun eğitiminde teknik çalışma ve süsleme elemanlarını içeren etütler
The etudes includes playing techniques and ornamentations on kanun education
AYŞEGÜL KOSTAK TOKSOY
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2006
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. ŞEHVAR BEŞİROĞLU
- Nevzad-ı Musıki'de bulunan ilk beş makamın metin çalışması
Başlık çevirisi yok
LÜTFİYE ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiGüzel Sanatlar Ana Sanat Dalı
PROF. DR. NEVZAD ATLIĞ
- Siyasi, idari kültürel ve ekonomik alanda Silifke (1924-1933)
Silifke in political, administrative, cultural and economic fields (1924-1933)
KORAY GİDİRİŞLİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TarihKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EROL YÜKSEL
- Şeyh Hüsameddin-i Uşşaki Divanı transkripsiyonlu metin
Sheikh Hüsameddin-i Uşşaki's divan text with transcription
YAVUZ ÖZENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN YORULMAZ