Lozan Barış Antlaşması'nın Birinci Dünya Savaşı'nı sona erdiren barış antlaşmalarından farkları ve İkinci Dünya Savaşı'na etkileri
Differences between the treaty of Lausanne and other post–world War I peace treaties and its implications for World War II
- Tez No: 983306
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞDAŞ SÜMER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kapadokya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Lozan Barış Antlaşması'nın Birinci Dünya Savaşı'nı sona erdiren Versailles sistemi ve diğer antlaşmalardan hangi yönleriyle ayrıldığını, bu farklılığın İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçteki yansımalarını ve Türkiye'nin savaş dışında kalmasındaki rolünü incelemektedir. Çalışma, Doğu Sorunu'nun Osmanlı İmparatorluğu'nun mirasını paylaşma mücadelesinden kaynaklandığını; 19. yüzyılın sonlarından itibaren Alman Sorunu ile iç içe geçerek Avrupa siyasetinde istikrarsızlık yarattığını ortaya koymuştur. Alman Sorunu ile Doğu Sorunu'nun etkileşimi, Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesinde önemli rol oynamış ve savaş sonrasında da devam etmiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Versailles sistemi, mağlup devletleri barış sürecinden dışlayarak onlara ağır hükümler dayatmış; bu yaklaşım, Almanya başta olmak üzere güçlü bir revizyonist dalga doğurmuştur. Versay Düzeni'nin aksine Lozan, müzakere ve karşılıklı tavizlere dayalı bir anlayışla hazırlanmış; Sevr'in öngördüğü ağır şartlar reddedilerek uzlaşma esaslı bir çözüm elde edilmiştir. Antlaşma, sınırların belirlenmesi, azınlık hakları ve kapitülasyonlar gibi temel meseleleri netleştirerek gelecekteki çatışma potansiyelini azaltmış ve modern Türk ulus devletinin kuruluşunu mümkün kılmıştır. Lozan'ın sunduğu Batılılaşma fırsatı, Mustafa Kemal liderliğinde gerçekleştirilen laikleşme ve modernleşme reformlarıyla birleşerek Türkiye'yi Avrupa devletler sistemi içinde eşit bir aktör haline getirmiştir. Lozan'ın etkisi yalnızca Türkiye ile sınırlı kalmamış; özellikle Almanya'da revizyonist çevrelere ilham vermiştir. Versailles'ın katı hükümlerinden hoşnutsuz Alman kamuoyu, Lozan'ı dikte edilen bir düzenin değiştirilebileceğinin kanıtı olarak görmüş; Nazi yönetimi Milli Mücadele'yi açıkça referans almıştır. Böylece Lozan, hem statükocu hem de revizyonist aktörler açısından bir model haline gelmiştir. İki savaş arası dönemde Türkiye,“Lozan'a saygı diplomasisi”ile Lozan ile elde edilen statüyü korumayı hedeflemiş; irredantizmi reddeden, barışı önceleyen ve uluslararası meşruiyeti temel alan bir dış politika yürütmüştür. Bu politika, Türkiye'ye maddi gücünün ötesinde itibar sağlamış ve İkinci Dünya Savaşı'nda tarafsız kalmasına imkân tanımıştır. Sonuç olarak Lozan, Türkiye'nin bağımsızlığının hukuki temeli olmanın ötesinde, İkinci Dünya Savaşı'nda tarafsızlığını sürdürebilmesinin ana dayanağı olmuş; uluslararası ilişkiler teorisi açısından kalıcı barışın önemli bir örneğini teşkil etmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how the Treaty of Lausanne differed from the Versailles system and other treaties that ended World War I, its reflections on the process leading to World War II, and its role in keeping Turkey out of the war. The study reveals that the Eastern Question originated from the struggle to divide the Ottoman Empire's legacy and, from the late 19th century onward, intertwined with the German Question, creating instability in European politics. The interaction between the German and Eastern Questions played a significant role in the outbreak of World War I and continued thereafter. Following World War I, the Versailles system excluded the defeated states from the peace process and imposed harsh conditions on them; this approach triggered a strong revisionist wave, especially in Germany. Unlike the Versailles Order, Lausanne was prepared based on negotiation and mutual concessions; it rejected the severe conditions envisaged by the Treaty of Sèvres and achieved a compromise-based solution. The treaty clarified fundamental issues such as the determination of borders, minority rights, and capitulations, reducing the potential for future conflicts and enabling the establishment of the modern Turkish nation-state. The Westernization opportunity provided by Lausanne, combined with secularization and modernization reforms led by Mustafa Kemal, positioned Turkey as an equal actor within the European state system. Lausanne's impact was not limited to Turkey; it also inspired revisionist circles in Germany. Dissatisfied with the rigid terms of Versailles, the German public viewed Lausanne as proof that an imposed order could be changed; the Nazi regime explicitly referenced the National Struggle. Thus, Lausanne became a model for both status quo and revisionist actors. During the interwar period, Turkey pursued a foreign policy known as the“diplomacy of respect for Lausanne,”aiming to preserve the status achieved through Lausanne; this policy rejected irredentism, prioritized peace, and was based on international legitimacy. This approach granted Turkey prestige beyond its material power and allowed it to remain neutral during World War II. Consequently, Lausanne not only served as the legal basis for Turkey's independence but also became the main foundation for maintaining its neutrality during World War II, representing an important example of lasting peace in international relations theory.
Benzer Tezler
- Kıbrıs Cumhuriyeti ve Kıbrıs sorunu (1960-1974)
Republic of Cyprus and Cyprus conflict
MUSTAFA CEM KOZPINAR
- II. TBMM Urfa milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri (1923-1927)
Urfa deputies of the second turkish grand national assembly and their political activities (1923-1927)
ARDA KANATLI
- Lozan konferansı sürecinde İsmet Paşa
Ismet Pasha in loussane conferance process
SEYHAN AKBULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihAtatürk ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN CEVİZLİLER
- 1929 Dünya ekonomik buhranı ve İzmir Limanı
1929 World Economic crisis and the Port of İzmir
ERDEM MERAKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk İnkılap TarihiAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE BİGE SÜKAN