The limits of the economic approach to human experience: A critique of Becker's economics from political economy and anthropological perspectives
İnsan deneyimine iktisadi yaklaşımın sınırları: Becker iktisadının politik ekonomi ve antropolojik perspektiflerden eleştirisi
- Tez No: 983635
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUAMMER KAYMAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Antropoloji, Ekonomi, Anthropology, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gary Becker (1930 – 2014) mikro iktisadın ilkelerinin diğer sosyal bilimler tarafından incelenen insan davranışı alanlarına doğru genişletilmesine yaptığı katkılardan dolayı 1992 yılında Nobel Ödülü'ne layık bulunan bir iktisatçıdır. Ekonomik yaklaşım ya da rasyonel seçim teorisi olarak bilinen teorik çerçevesi aracılığıyla Becker ekonomik olmayan veya piyasa dışı olarak kabul edilenler de dahil olmak üzere tüm insan davranışının piyasada fayda maksimizasyonu yapan bir aktörün rasyonel davranışı gibi ele alınabileceğini ve dolayısıyla toplumsal hayatın farklı veçhelerinin de kusursuz işleyen piyasalara benzetilebileceğini iddia eder. Bu yaklaşım aynı zamanda, mübadele, fayda maksimizasyonu, istikrarlı tercihler, arz-talep ve denge analizi, etkinlik, işlem maliyetleri, kıtlık, kişisel çıkar gibi neoklasik kategorilerin yanı sıra piyasa muhakemesinin, yani rasyonalitenin siyaset, sosyoloji ve antropoloji dahil olmak üzere diğer sosyal bilimlerin çalışma alanlarına uygulanması olarak iktisadın emperyalizmi olarak adlandırılan teorik yaklaşımın paradigmatik bir örneğidir. Bu kategoriler ve varsayımlar uygulamada evrensel olarak geçerli sayılmakta ve sosyal bilimlerin farklı alanları tarafından geliştirilen kavram setleri, yaklaşımları ve anlama biçimleri üzerinde açıklayıcı güce sahip olduğu varsayılmaktadır. Bu tez bu tür iddialara ve bu iddiaların altında yatan pozitivist insan ve sosyal bilim anlayışına antropoloji temelli teorik bir eleştiri getirmeyi amaçlamaktadır. Özellikle iktisat biliminin ebedi ve apaçık olarak ele aldığı kavramlar, sosyal antropolojinin ve onun bir alt dalı olan ekonomik antropoloji merceğinden bakıldığında geçerliliklerini yitirir; bunların ne apaçık varsayımlar ne de genel geçer tarihsel evrenseller olduğu anlaşılır. Daha da önemlisi, sosyal ve ekonomik antropoloji Becker'in tarih ve toplum üstü insan tahayyülüne ve piyasayı ise rasyonel insan davranışından türeyen soyut bir mübadele alanı olarak kavramsallaştırarak onu tarihsel, toplumsal ve ekonomik gelişmelerden etkili bir şekilde koparmasına itiraz ederken çok önemli ampirik ve teorik materyal sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Gary Becker (1930 – 2014) is an economist who was awarded the Nobel Prize in 1992 for his contribution to the extension of the principles of microeconomics to the domain of other social sciences. Through his framework known as the economic approach or rational choice theory Becker claims that the whole range of human behavior, including the non-economic or nonmarket, can be assumed to be a utility maximizing agent's rational market behavior, and consequently the different aspects of social life can be treated as perfectly working markets. This approach is also known as a paradigmatic example of the imperialism of economics which can be defined as the expansion and application of neoclassical categories and assumptions – exchange, utility maximizing, stable preference, supply-demand and equilibrium analysis, efficiency, transaction costs, scarcity, self-interest – along with the market reasoning, particularly rationality, to the subjects matters of other social sciences, including politics, sociology, anthropology. These categories and assumptions are presumed to be universally valid in application and to have explanatory power over the concepts, forms of understanding and approaches developed by different fields of social sciences. This thesis aims to bring a theoretical critique to such claims with their suggested positivist conception of human being and social sciences. The main premise for this critique originates from the discipline of social anthropology and its sub-discipline economic anthropology. Specifically, when viewing the concepts that the science of economics has conceptualized as everlasting and self-evident through the lens of social anthropology, their validity is challenged, revealing them to be neither self-evident nor generally valid historical universals. Primarily, it offers crucial empirical and theoretical material when challenging the conceptualization of the transhistorical understading of human being and the market as an abstract sphere of exchange derived from rational human behavior by Becker, effectively detaching it from historical, social, and economic developments.
Benzer Tezler
- Mahalle ölçekli depremsel zarar görebilirlik endeksi: Sakarya örneği
A distric based earthquake vulnerability index: The keys of Sakarya
KAMİL TAŞKIN
- Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ışığında yeni medyada ifade özgürlüğü
Freedom of expression in new media in the light of the decisions of the Constitutional Court and the European Court of Human Rights
ABDİ ERKAL
Doktora
Türkçe
2021
İletişim Bilimleriİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI YAPAR GÖNENÇ
- Finansal kriz ve 1994 krizinin Türkiye`de finans sektörü üzerine etkileri
Financial crisis and the effects of crisis 1994 on financial sector in Turkey
HÜLYA ATAMAN SİVASLIGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
BankacılıkMarmara ÜniversitesiBankacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERİŞAH ARICAN
- Yenilikçi moda tasarımında yapay zekanın rolü
The role of artificial intelligence in innovative fashion design
HAMIDEH BENAFI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel Sanatlarİstanbul Okan ÜniversitesiModa Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERNA UÇAR HATİPOĞLU
- Bir otomotiv fabrikasında baca gazı arıtım ekipmanının crıtıc ve multımoora metodları ile belirlenmesi
Selection of flue gas treatment equipment in an automotive factory using the critic and multimoora methods
SERKAN ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiSakarya ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPARSLAN SERHAT DEMİR