Çavuşçu gölü'nün yüzey alanı değişimi ve iklim değişikliği etkilerinin incelenmesi
Investigation of surface area change of lake çavuşçu and the effects of climate change"
- Tez No: 983748
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VAHDETTİN DEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Uzaktan algılama, Remote sensing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kto Karatay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Orta Anadolu'nun kurak-karasal iklim kuşağında yer alan Çavuşçu Gölü'nün 1985–2025 yılları arasındaki yüzey alanı değişimi, farklı su indeksleri (NDWI, MNDWI ve WI) kullanılarak analiz edilmiştir. Landsat ve Sentinel-2 uydu görüntülerinden elde edilen veriler üzerinde yürütülen bu çoklu indeks yaklaşımı, uzun dönemli su varlığı izleme çalışmalarında veri güvenilirliğini artırmış ve çevresel karar destek sistemlerine katkı sağlamıştır. Analiz sonuçlarına göre göl yüzeyi, 1985 yılında ortalama 2000 hektar civarında iken, 2025 yılına gelindiğinde NDWI'ye göre 45,2 ha, MNDWI'ye göre 60,3 ha ve WI'ye göre yalnızca 1,2 ha seviyesine düşmüştür. Bu durum, gölün son kırk yılda yaklaşık %97,7 oranında küçülme yaşadığını ve ekolojik olarak tamamen kuruma riski altında bulunduğunu ortaya koymaktadır. Üç indeks karşılaştırıldığında, MNDWI yöntemi göl kenarındaki sığ su ve karasal geçiş alanlarını daha net tanımlayarak NDWI'ye kıyasla ortalama 120 hektar daha yüksek su alanı hesaplamıştır. WI yöntemi ise özellikle 2015 sonrası dönemde su yansımasını mavi-yeşil bantlarda daha hassas yakalayarak kuruma eğilimini en küçük alan değerleriyle (2025 yılında 1,2 ha) göstermiştir. Bu farklar, her üç yöntemin de genel eğilim açısından uyumlu olduğunu ancak duyarlılıklarının farklılaştığını göstermektedir. Meteorolojik veriler, Ilgın bölgesinin yıllık ortalama 421,8 mm yağış aldığını göstermektedir. Ancak göl yüzeyi ile yağış miktarı arasındaki korelasyon katsayısının (r = 0,14) ve determinasyon değerinin (R² = 0,02) düşük olması, yağış değişimlerinin göl alanındaki azalmayı tek başına açıklayamadığını ortaya koymaktadır. Yaz aylarında artan sıcaklık ve düşük bağıl nem koşulları, yüksek potansiyel evapotranspirasyon (PET) değerlerine yol açmakta ve gölden atmosfere yoğun buharlaşmaya neden olmaktadır. Buna ek olarak, 1990'lı yıllardan itibaren tarımsal sulama altyapısının genişlemesi, yeraltı suyu çekimlerinin artması ve sulanan tarım alanlarının yaygınlaşması, gölün beslenme–drenaj dengesini bozan başlıca antropojenik etkenler olarak öne çıkmıştır. Bu durum, göl alanındaki küçülmenin yalnızca iklimsel değil, insan kaynaklı baskıların da etkisiyle gerçekleştiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Çavuşçu Gölü'nün yüzey alanında gözlenen dramatik azalma; iklimsel (yağış, sıcaklık, PET) ve antropojenik (sulama, kuyu çekimi, arazi kullanımı) faktörlerin birlikte etkili olduğu karmaşık bir süreçtir
Özet (Çeviri)
In this study, the surface area change of Çavuşçu Lake, located in the semi-arid continental climate zone of Central Anatolia, was analyzed for the period 1985–2025 using different water indices (NDWI, MNDWI, and WI). This multi-index approach, based on data obtained from Landsat and Sentinel-2 satellite images, has enhanced data reliability in long-term water body monitoring and contributed to the development of environmental decision support systems. According to the analysis results, the lake surface area was approximately 2000 hectares in 1985, but by 2025 it had decreased to 45.2 ha according to NDWI, 60.3 ha according to MNDWI, and only 1.2 ha according to WI. This finding reveals that the lake has shrunk by approximately 97.7% over the last four decades and is now at high risk of complete ecological desiccation. When the three indices are compared, the MNDWI method defined shallow water and land–water transition zones more precisely and estimated water surface areas on average 120 hectares larger than those calculated by NDWI. The WI method, on the other hand, captured water reflectance more sensitively in the blue–green spectral bands, especially after 2015, and reflected the drying trend with the smallest area values (1.2 ha in 2025). These differences indicate that all three indices exhibit a consistent general trend, though with varying sensitivity levels. Meteorological data show that the Ilgın region receives an average annual precipitation of 421.8 mm. However, the low correlation coefficient (r = 0.14) and determination coefficient (R² = 0.02) between the lake surface area and precipitation indicate that rainfall changes alone cannot explain the lake's shrinkage. During summer months, high potential evapotranspiration (PET) resulting from elevated temperatures and low relative humidity causes significant water loss through evaporation from the lake surface. Additionally, since the 1990s, the expansion of agricultural irrigation infrastructure, increased groundwater extraction, and the enlargement of irrigated agricultural lands have been the main anthropogenic factors disrupting the recharge– drainage balance of the lake. This demonstrates that the lake's surface area reduction has resulted not only from climatic factors but also from human-induced pressures. In conclusion, the dramatic decrease observed in Çavuşçu Lake's surface area is a complex process influenced jointly by climatic factors (precipitation, temperature, PET) and anthropogenic activities (irrigation, groundwater withdrawal, land use change).
Benzer Tezler
- İç Anadolu Bölgesi Çavuşçu, Akşehir, Eber ve Karamuk gölleri rotatoria faunasının taksonomik ve ekolojik açıdan değerlendirilmesi
Taxonomic and ecological studies on rotatoria in Çavuşçu, Akşehir, Eber and Karamuk lakes in central Anatolia
NURAY EMİR
- Konya ovası sulama sularının su kalitesi açısından sınıflandırılması üzerine bir araştırma
An Investigation upon the classification on the qualities of irrigation waters of Konya plain
MEHMET ZENGİN
- Çavuşçu Gölü'nde yaşayan çeşitli kanatlılarda bulunan helmintlerin tespiti
Determination of helminths in various birds (AVES) living in the Lake Çavuşçu
FATMA HÜĞÜL
Doktora
Türkçe
2019
ParazitolojiSelçuk ÜniversitesiVeterinerlik Parazitolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEYZULLAH GÜÇLÜ
- Ilgın Çavuşçu Gölü sulama kanalında su kalitesi parametrelerinin incelenmesi
Investigation of water quality parameters in irrigation channel of Ilgin Çavuşçu Lake
ZEYNEP KÜBRA DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Kimya MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL PEHLİVAN
- Ilgın (Çavuşçu) Gölü'ndeki endemik Akşehir tatlısu kefali, Squalius recurvirostris (Pisces, Cyprinidae)' in sitogenetik analizi
Cytogenetic analysis of endemic Akşehir chub, Squalius recurvirostris (Pisces, Cyprinidae) in Ilgın (Çavuşçu) Lake
AHMED SADEQ JABER DOORI